Reint Dijkema (1920-1944)
Geplaatst op: 3 mei 2007 Hoort bij: Stad toen 29 reacties
Een bekende mythe uit de oorlog gaat over koning Christiaan van Denemarken. Toen de Deense joden een jodenster moesten dragen, was ook hij dit gaan doen, en alle Denen met hem, zodat de joden niet meer opvielen en er heel weinig weggevoerd en omgekomen zijn. In werkelijkheid werd de jodenster nooit in Denemarken ingevoerd. (Al was Christiaan zeker anti-Duits en steunde hij de Deense joden tegen hun vervolgers.)
Die jodenster was wèl verplicht voor Nederlandse joden, vanaf zondag 3 mei 1942. Uit protest besloten enkele honderden Nederlanders ze ook te dragen. In Groningen waren dat met name de medicijnenstudent Reint Dijkema, lid van de gereformeerde studentenvereniging VERA, en zijn broer Albartus. Ze haalden de lapjes uit gele gordijnstof en sneden het stempel voor de opdruk uit een oude vliegtuigband. Met hun jodensterren vertoonden ze zich niet alleen in de jodenbuurt rond de Folkingestraat, maar overal in de Groningse binnenstad. Op 4 mei 1942 werden ze gearresteerd en veertien dagen later veroordeeld tot een ongenadige ‘heropvoeding’ in kamp Amersfoort.
Deze exercitie bewerkstelligde het tegendeel van wat men beoogde. Na zijn vrijlating zat Reint tot de oren toe in het verzet: het verspreiden van illegale blaadjes, hulp aan onderduikers en overvallen op distributiekantoren om aan bonnen voor de onderduikers te komen. De grootste buit aan distributiebescheiden tijdens de oorlog – bij drukkerij Hoitsema aan de Tuinbouwstraat – staat onder meer op zijn naam.
Op oudejaarsdag 1943 liquideerde Reint op de Eendrachtsbrug de zwaar foute politieman Elzinga. Op zijn onderduikadres, op nieuwjaarsdag, krijgt hij te horen dat de Duitsers bij wijze van represaille zes merendeels prominente Groningers hebben vermoord. Het verzet is nu te ver gegaan, luidt de communis opinio bij het gezelschap dat op nieuwjaarsvisite is, en niet weet dat Reint de liquidatie uitvoerde.
In juni 1944 hebben ze hem eindelijk in het Scholtenshuis. Met de handboeien aan weet hij nog het geweer van een bewaker te pakken te krijgen, en die bewaker neer te schieten. Twee maanden later executeren ze hem in kamp Vught.
De naam van Reint Dijkema staat op een plaquette in het Academiegebouw. Straks om negen uur wordt hij daar herdacht, met zoveel anderen die omkwamen, onder wie vijf die tot nu toe vergeten zijn.
groninganus 
Voor dit stukje is, naast de pagina op de Vught-website, gebruik gemaakt van een biografische serie die Evert Jager schreef in ‘Bie ’t Schildt; Tijdschrift van de historische vereniging voor de dorpen Hellum, Siddeburen, Steendam en Tjuchem’ (jrg. III – nr. 1 – april 2003; jrg. IV – 1 – april 2004; jrg. V – 1 – april 2005; en jrg VI – nr. 1 – april 2006.) Reints vader was voor de verhuizing naar de stad arts in Siddeburen geweest, en in die omgeving dook Reint ook geregeld onder, vandaar deze serie.
Mijn vader heeft vanuit de tuin van mijn opa aan de Petrus Campertsingel deze Elzinga dood willen schieten met een kal. 22 Flobert-buks.
Het wapen weigerde, ik kreeg dat ding vele jaren later toen ik bij de Kon. Luchtmacht werkte en dumpte dat wapen.
Het verhaal kreeg ik te horen toen mijn opa mij het wapen gaf.Dat was in de 60-er jaren.
Op weblog delfzijl e.o. staat een serie over de Tweede Wereldoorlog, o.a. over verzetsman Th. J. Jansen uit de gemeente Delfzijl.
waar ligt REINT DIJKEMA begraven?
I am Reint Dijkema’s niece. He was executed in Vught and his remains are buried there along with other prisoners that were executed at the same time.
Dat weet ik niet. Hij is in Vught gefusilleerd, 19 augustus 1944. Wellicht is hij daar begraven of gecremeerd?
Zie overigens ook punt 4 van deze wandeling:
http://www.uk.rug.nl/archief/jaargang38/27/04b.php
Als het gaat om een herdenkingsplek, zou het ook daar kunnen.
bij punt 4 van de wandeling lees ik:
“Hij leidde een verzetsgroep van Veranen”
was ‘Veranen’ de naam van de verzetsgroep?
Nee, dat waren leden van de gereformeerde studentenvereniging VERA.
bedankt voor de reactie’s…
de 3,95km. wandeling vind ik erg interessant en vlot en boeiend geschreven!
leerzaam!
zou een goed idee zijn als de RUG deze wandeling mooi afdrukt (o.a. met plaatjes, foto’s enz.)
Er wordt aan gewerkt.
dat is mooi!
als ’t klaar is, waar te krijgen?
Op de balie bij de UK (universiteitskrant), Oude Kijk in het Jatstraat 28.
laatste vraag:
wanneer ongeveer zal deze wandeling klaar zijn?
en bedankt voor alle info. vanavond!
Dat weet ik nog niet. Volgende week zijn we in ieder geval dicht. Ik mail je wel even.
deze info. van Kamp Vught gekregen:
“Het lichaam van Reint Dijkema is in het crematorium van Kamp Vught verast. De as van alle slachtoffers van het kamp is bijeengebracht in twee asputten achter het crematorium.”
Bedankt!
hallo,
nog niets gehoord over de eventuele RUG lustrumwandeling?!
Ik heb de tekst vorige week ingeleverd en de opmaker is er mee bezig. Zodra het zaakje gedrukt is, of in een pdf op het web staat, zodat je hem zelf afdrukken kan – want daar was ook sprake van – zal ik het je melden.
bedankt voor de info. over de wandeling…
De opa van mijn echtgenote (Arie Emens) is naar aanleiding van de aanslag op Elzinga opgepakt op 31-12-’43
Zie: http://www.archieven.nl/index.php/db?miview=inv2&mivast=0&mizig=210&miadt=5&miahd=21290240&milang=nl&mizk_alle=verzet
(hier wordt gesproken van Elsinga)
Arie heeft dus onnoemelijk veel geluk gehad, al zal acht en een halve maand Vught ook geen hotel geweest zijn.
Hebben onlangs het graf geadopteerd van Bolmeijer.Is als represaille nav liquidatie van Elzinga naar Vught getransporteerd. Wie heeft info over tijdstip verblijf en verlaten kamp Vught
Wie kan iets meer vertellen over laatste periode van zijn leven.
@ Harrie Kok.
Kijk hier eens bij:
http://www.archieven.nl/db?mizig=0&miview=lst&milang=nl&micols=1&mires=0&mizk_alle=systeemkaarten
(eerste item 2183 aanklikken)
ga naar inventaris, daarna op “Systeemkaarten met namen van personen uit het verzet
” en daar staat alles wat er over hem bekend is. Kom je er niet uit, mail dan even naar lesneyman@hotmail.com
Could someone please send me an english translation of the text. Thankyou.
Evan Devine
Orillia, Ontario, Canada
[mailadress removed because mr. Devine received a translation.]
@Evan Devine,
Here’s the translation:
“A famous myth of World War II is about King Christian of Denmark. When the Danish Jews had to wear a yellow star, King Christian put one on his suit too, and all the Danes did it with him, so the nazis couldn’t pick out the Jews out of the Danish population as a whole and very few Danish Jews were killed. In reality, the Jews of Denmark never had to wear such a star. (Though the Danish King was definitely anti-German and helped Danish Jews against their persecutors.)
In contrast, Dutch Jews were obliged to wear such a star, from Sunday, May 3, 1942. In protest several hundreds of non-jewish Dutch citizens decided to wear the star too. In Groningen, the medical student Reint Dijkema, member of the Reformed VERA studentclub, and his brother Albartus did so. They cut out patches from an old yellow curtain and out of an an old airplane tire they made a stamp to print the patches with stars. With their stars they showed up not only in the Jewish neighbourhood of Groningen (the Folkingestraat), but dared to visit neighbourhoods all over the city. On May 4, 1942 they were arrested and later condemned to fourteen days in a merciless “reeducation” camp in Amersfoort.
The ‘exercises’ over there did the opposite of what they meant to do. Following his release Reint became totally involved in the Dutch resistance: distributing illegal papers, helping people who were hiding for the Germans, attacking distribution-offices to get vouchers for those who were hiding. In five years of war, the biggest booty of distribution records came with Reint Dijkema’s robbery of Hoitsema’s printing factory in the Tuinbouwstraat in Groningen.
On New Year’s Eve 1943 Reint shot the traitor and policeman Elzinga on the Eendrachtbridge. In his hiding place, on New Yearsday, Reint was told that the Germans killed as a reprisal six, mostly prominent Groningen citizens. “The resistance has gone too far now”, was the general opinion of the party that day, where nobody knew it was Reint who executed Elzinga.
In June 1944 the Germans finally arrested Reint and took him to the Scholtenshuis, the nasty prison at the Grote Markt in Groningen. Though he was handcuffed, he managed to take a gun from a guard and shoot this guard. Two months later the nazi’s executed Reint in camp Vught.
The name of Reint Dijkema is on a plaque in the Academy Building of Groningen. Tomorrow at nine o’clock he will be commemorated over there, along with many other academic citizens killed, including five whose names were forgotten thus far.
Hallo,
Niet 2 weken Amersfoort, maar 2 weken Huis van Bewaring Groningen en daarna 6 weken Amersfoort.
Dit was overigens de gebruikelijke straf voor zo’n ‘vergrijp’ (zie De Jong Koninkrijk der Nederlanden in de 2e wereldoorlog).
Is er ook bekend, welke studenten lid waren van deze gereformeerde studentenvereniging?
Ja hoor, er zijn ledenlijsten uit de oorlog:
https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=5&miaet=1&micode=1082&minr=850689&miview=inv2
Hallo,
Ik heb nog 3 foto’s van VERA. Alleen nog in digitale vorm en ze zijn ook wat beschadigd. Ik denk dat ze dateren van vlak voor de oorlog. Waar kan ik die eigenlijk kwijt?
Ik zou het wel heel aardig vinden als er nog mensen van herkend kunnen worden.
groet,
Reint Dijkema
U krijgt straks mail.