Voltaire in Scheemda

Dit boek met dichtwerk van de Pruissische koning Frederik de Grote, dat in 1760 te Londen in het Frans verscheen, staat zeven jaar later op de boedelinventaris van wedman Sijpko Stheeman van Scheemda.

Frederik de Grote, die in 1768 het stadhouderlijk hof op ’t Loo bezocht, maar er helemaal niets aan vond. was een grote fan van de verlichte wijsgeer Voltaire, aan wie hij een ode in dat boek van hem opdraagt.

Sijpko Stheeman had ook een werk van Voltaire in bezit: diens biografie van de Zweedse koning Karel XII. Maar verder overwoog toch stichtelijk werk in zijn boekerij. Weliswaar zaten daar enkele wat meer verlichte predikanten tussen – Vitringa, Alberthoma, Busscher – voor het merendeel waren het echter de zwaardere, orthodox-bevindelijke broeders als Brakel, Appelius, Hellenbroek, Verschuir en Lodenstein die Stheemans’ boekenkast vulden.

De redelijk vermogende Stheeman was een invloedrijk man in zijn omgeving. In 1748 kozen de gewapende manschappen van Scheemda hem tot bevelhebber van hun oranje vrijcorps. De wedman wilde eigenlijk onder de benoeming uit, want aanvaarding kon hem zijn functie kosten, maar dat hij gekozen werd stempelt hem wel tot een verklaarde orangist.

In dat Oldambster orangisme van 1748 was het gereformeerd-bevindelijke element vrij sterk aanwezig. Als Stheeman in 1767 Voltaire en Frederik de Grote las, zal hij afstand hebben genomen van dat gedachtengoed.

Dat namen er wel meer in die tijd. Alleen was Stheeman een grote uitzondering in het Oldambt.

14.000 boedelinventarissen online