De westelijke ingang van het Stadspark bij Peizermade

Een collega van me verbaasde zich van de week over deze en een soortgelijke betonpaal bij de Groningerweg (of N372) ter hoogte van Peizermade. Het setje kloeke palen markeert het uiteind van een lange, min of meer rechte bosstrook, die via de volkstuinenstrips van de Bruilweering naar het Stadspark voert. “Het is daar bij Peizermade toch helemaal geen Stadspark?”, aldus mijn collega: “Het is er niet eens gemeente Groningen. Weet jij hoe dat zit en wanneer die palen daar neergezet zijn?”

Dat laatste kon ik op basis van stijl en belettering nog wel beredeneren: de palen moeten er in het Interbellum gekomen zijn. Het stond me bij dat ik hier al eerder een gedachtenwisseling over had gehad, maar daar kon ik de vinger niet goed op leggen. En omdat de vraag me niet losliet, besloot ik er ’s avonds een Delpher-query aan te wijden.

Het eerste dat ik met de termen Peizerstraatweg + Stadspark + ingang vond, was een verslag van de algemene ledenvergadering van de Vereniging Stadspark in het NvhN van 30 april 1925. Daarin wordt er melding van gemaakt dat er twee secundaire toegangswegen tot het Stadspark opgeleverd zijn:

“Op de sierlijke bruggen en op den zuidelijken wandelweg naar den  Peizerweg wordt de aandacht gevestigd De plantsoenen zijn ook hier  gereed gekomen, evenals de brug over het Eelderdiep zoodat wij staan  aan den vooravond van den dag, waarop deze weg geheel in gebruik kan worden genomen. Dank zij den onvolprezen heer Leonard Springer mag van een „park” worden gesproken, dat zïch als verlengstuk daar uitstrekt ten westen van het Stadspark. Ook de weg en zijn toegang bij den Peizerstraatweg ter hoogte van het café Mensinga werden voltooid.”

Dat café Mensinga, ook wel Parkzicht, stond min of meer op de plek waar nu de KPN-antennetoren staat. Dat is dus een andere entree/uitgang, namelijk die bij de toegangsweg welke tegenwoordig Campinglaan heet. De andere weg, de westelijke waar het hier om begonnen is, kreeg in zich een brug over het oude Eelderdiepje. Momenteel liggen er twee bruggen in, omdat er eind jaren twintig, parallel aan het oude Eelderdiep, nog het Omgelegde Eelderdiep bij kwam.

De westelijke toegangsweg tot het Stadspark kende dus net als het Stadspark een beplanting die door landschapsarchitect Leonard Springer was ontworpen. Deels liep ze over grond van de gemeente Eelde (nu Tynaarloo). Wat verder in Delpher sonderend, bleek tot mijn verrassing, dat de grond hier in 1923 door de gemeente Groningen gekocht was voor het Stadspark. Vermoedelijk zijn dan beide betonpalen bij de westelijke ingang ook uit de stad Groningen afkomstig. Het zou me absoluut niet vreemd voorkomen, als hun ontwerp van Siebe Jan Bouma zou zijn.

Overigens herinnerde ik me dankzij de zoekerij ook, waar ik die eerdere gedachtenwisseling vinden moest: bij het lemma Peizermade van de Plaatsengids. Ruim een jaar geleden verbaasde zich daar een Wim Bongertman over de stenen palen:

“Was hier vroeger de ingang van het stadspark? Dat is dan wel vreemd omdat het stadspark toch echt een park is en na deze steen geen spoor te vinden is van een park.”

Ik giste toen al dat de stenen er gelijk met het Stadspark waren gekomen, “waarschijnlijk om de kortere weg voor fietsers te markeren”. Een antwoord dat ik gemist had, was intussen dat van P. D. Schoonenberg op 1 december jl. Hij bevestigde al vanuit zijn eigen geheugen dat het om een officiële toegangsweg tot het Stadspark ging, die in eigendom was van de gemeente Groningen, en dat er oorspronkelijk sprake was van een parkaanleg met de vijvers en rododendrons, die je nu nog wel kunt zien, al wordt de bosstrook dan in tegenstelling tot vroeger aan de natuur overgelaten.