‘Jongeluy haar werk’

E. en ik waren vanmiddag de provincie in om een patriotse sabel op te halen bij een familie, wier voorvader deze sabel omstreeks 1800 met recht en rede gedragen had. Er zat ook nog een witte uniformbroek bij met lange rijen knoopjes. De familie schonk de sabel en de broek aan het Groninger Museum dankzij de Stad & Lande van eind vorig jaar, waarin een soortgelijke, maar iets latere sabel uit de collectie van het Rijksmuseum afgedrukt stond.

We hebben er genoeglijk koutend een uur of wat vertoefd. Tijdens het gesprek bleek, dat de familie ook nog andere belangwekkende oudheden bezit. Zoals deze prent, uitgegeven te Amsterdam in (afgaand op een notitie op de achterkant) 1797:

Vanmiddag noemde ik het stuk een centsprent, bestemd voor jonge kinderen, maar daar kom ik nu toch wat op terug. De taal lijkt me te moeilijk voor kinderen. Ben behoorlijk bekend met Nederlands uit de achttiende eeuw, maar ik moest nu een paar dingen opzoeken.

De prent gaat over een trouwerij. Op het bovenste plaatje rijdt het aanstaande bruidspaar een slee vol met flessen hipocras rond. Hipocras, ook wel bruidstranen, was een wijn gemengd met honing en diverse kruiderij (recept) en de bruiloftsdrank bij uitstek in beter gesitueerde kringen.

Op het tweede plaatje zien we het inmiddels getrouwde stel in een slee met een mooi opgetuigd paard ervoor.  Het wordt vergeleken met Teeuwis en Kniertje, waarschijnlijk een paar uit een klucht, waarbij de conclusie is dat de stellen niet op elkaar lijken, wat positief lijkt voor het stel op de prent..

Intussen is er een morele boodschap opgediend in de beschrijving van de bruid:

Ze is Hebgraag; Dit geeft zy te kennen,
Door ’t buigen van haar Hand naar ’t Geldt:
Men kan ’t ontfangen haast gewennen;
op Voordeel is tog elk gesteld.

In de partnerkeuze van de vrouw prevaleerden materialistische motieven. Bij ons komt dit enigszins onsympathiek over. Toch werd daar niet de staf over gebroken. Zulke motieven waren nog heel gewoon.