Schoolverzuim en kinderarbeid in Finsterwolde

’s Winters was het schoolverzuim het laagst in de drie lagere scholen van de gemeente Finsterwolde, anno 1890. In het voorjaar liep het al iets op, en in de zomer was het ’t grootst, gevolgd door het najaar: de seizoenen dat er in deze akkerbouwomgeving het meest te doen viel. Bijna voortdurend was het schoolverzuim in het hoofddorp met zijn brede middenstand kleiner dan in de buitendorpen, waar het in de zomer opliep tot bijna een derde van alle kinderen.

De cijfers voor het grafiekje komen van het gemeentebestuur en zijn gepubliceerd door de Vragen des Tijds van 1891 (pag. 139). Dat progressief-liberale jaarboek gaf er ook nog een toelichting op:

“In deze gemeente bestaat eene verordening ter bevordering van getrouw schoolbezoek, waarbij het is verboden kinderen beneden de 12 jaar tuin- of veldarbeid te laten verrichten, of tot huiselijken arbeid of persoonlijke diensten te bezigen gedurende de uren, bestemd tot het geven van lager onderwijs. Bij overtreding zijn aansprakelijk zij, door wie het kind met eenigen arbeid of dienstverrichting is belast, alsmede zij te wier behoeve die arbeid of dienst is verricht. Hoewel het in vele gevallen niet gemakkelijk is overtredingen zoo te constateeren dat straf kan volgen, werkt toch reeds de wetenschap dat gestraft kan worden, ongetwijfeld gunstig, vooral ten opzichte van de Werkgevers, die er zich voor wachten, kinderen in de genoemde termen vallende, in dienst te nemen. Toch is het schoolverzuim nog altijd groot…”

Vooral dankzij de sancties die erop stonden, werden de boeren dus kopschuw voor het inschakelen van kinderarbeid.