Bij het portret van Arenberg
Geplaatst op: 1 november 2017 Hoort bij: Kunsten 7 reacties
Vanavond had ik een uur of zo dit portret van Jean de Ligne, graaf van Arenberg voor ogen. Dan vallen je dingen op.
Ten eerste dat gezicht. Het lijkt wel zo’n voetbalplaatje van begin jaren 70, met van die ingeplakte hoofden. Dat gezicht zit te hoog en te ver vooruit.
En dan die zielige armpjes. Dat was geen doorgewinterde houwdegen, deze stadhouder des Konings van Hispanje in algeheel Noord-Nederland. Geen wonder dat hij sneuvelde. Bij Heiligerlee was dat, in 1568.
Als hij dat portret zelf liet maken, dus bij leven, dan was het een smakeloze sukkel. Als zijn familie het achteraf deed, dan heeft die de buit niet willen verbrassen.
groninganus 
Misschien zijn er wel meer van deze look and feel in omloop? En is ie voor meer toenmalige hotemetoten gebruikt. A la die fotostudio’s in Volendam en de Scheveningse pier, waar je ook met je gezicht in een tafereel kunt plaatsnemen met klederdracht enzo.
Zoiets als Trump. Groot hoofd, kleine handjes…
LOL Verwar het talent van de schilder niet met dat van de veldheer.
Hij heeft toch maar mooi een gracht op zijn naam; de Arembergergracht tussen Zwartsluis en Belt-Schutsloot.
Het moet een kleinschalige kopie van een groter portret zijn dat ongetwijfeld betere proporties had. Het geïllustreerde handschrift uit de tijd rond 1600 bevindt zich in het bezit van de Arenberg Foundation. Het bevat nog meer van zulke knullige portretten van de familie. Maar kennelijk goed genoeg voor intern gebruik. http://www.arenbergfoundation.eu/en/history/house/index.html
Jean de Ligne en zijn nageslacht zijn denk ik zwaar onderschat. Weduwe Margarethe bestuurde Westerwolde vanuit haar burcht in de Eifel, waar ze optrad tegen hekserijvervolging. Ze was ongetwijfeld ‘not amused’ toen de door Groningen ingezette drost Jacob Entens samen met haar eigen beambten en een door haar benoemde oud-vicaris een handvol mensen op de brandstapel bracht. Pas toen de heksenvervolgers hun pijlen op de landrechter van het Oldambt Doede Tjarks richtten, liep het initiatief dood. Door marteling probeerde de drost diens 78-jarige zuster zover te krijgen dat ze haar broer zou beschuldigen. Wupke hield haar poot stijf, maar werd wel naakt uitgekleed en zwaar gepijnigd, ongetwijfeld in het bijzijn van enkele Westerwolder boerenbestuurders, die als getuigen hierbij aanwezig behoorden te zijn.
Doede Tjarks, een bejaarde jurist die bij Melanchton had gestudeerd, nam subtiel wraak. Hij was de vermoedelijke auteur van de Prophecye van Jarfke uit 1598, waarin de vermeende profeet voorspelt dat Groningen van de aardbodem zal verdwijnen. Het stadsbestuur probeerde tevergeefs de auteur op te sporen en verzocht de collega’s van Franeker en Harlingen de nog onverkochte exemplaren in beslag bij de drukker te nemen. Zij deden dat schoorvoetend, maar verhaalden alle kosten op hun oosterbuur. Vermoedelijk riep de Groningse verontwaardiging over het pamfletje bij hen vooral hilariteit op. Vier jaar later was Doede aanwezig bij een vergadering in Eexta, waar voor het eerst stappen werden genomen om het Oldambt onafhankelijk van de stad te maken.
Schilders met een beetje befaamdheid hadden ateliers, waar leerlingen de onbelangrijke onderdelen schilderden en de meester schilder zelf de belangrijke, zoals het hoofd, Zoveel te beter de schilder, zoveel te beter de leerlingen in het algemeen. Bovendien stond dan vaak een leerling in de öpdrachtgevers”kleding model en dan kreeg je vanzelf van die onuitgegroeide armpjes bij een volwassen kop of, als er zelfs geen atelier was met leerlingen, dan stond de vrouw van de schilder model en ja, als die wat tenger gebouwd was…De kop is duidelijk van meer kwaliteit dan het lichaam. Vergeet niet, dat tekenaars en schilders altijd al de gewoonte hadden wat lelijk was weg te laten of wat moois toe te voegen, een wrat weg en een schoonheidsvlekje naast de mond van een schone erbij, het kon allemaal.Een oude vorm van “fotoshoppen”en inderdaad, een oude vorm van de toeristenportretten in oude klederdracht van nu. De mens wil bedrogen worden, toch? Al willen historici dat nu juist weer niet, die willen een kop met wratten en pokdalig zien en geen geplamuurd schoonheidsideaal. Reina
Lachen!