Kerbof, Kerbofferij, Kabofferij, Kombofferij
Geplaatst op: 14 juli 2024 Hoort bij: Uncategorized 9 reactiesEen eindje verder staat er een keet van een schildersbedrijf op de hoek van een straat:
De naam resoneerde met een andere, die van een vissersgehucht dat ik ooit op een kaart van de Dollard tegenkwam, naar ik me meende te herinnerende Kerbovverij of iets dergelijks. Kijkend op Topotijdreis vind ik dat het gehucht voor het laatst in 1950 op de topografische kaart stond:
Op de oudere topografische kaarten als ook in de gemeente-atlas van Kuyper uit 1868 heet dit gehucht nog de Komboffery. Omdat het verband met de schilderskeet van Kerbov zo teloor gaat, maar even verder gezocht in Delpher en Google Books. Het afgelegen gehucht aan de Dollarddijk blijkt in 1954 opgeheven en gesloopt. Ondanks de woningnood wilde niemand er wonen. In 1902 overtrad iemand hier de visserijwet. In 1926 kwam er een voetpad, waarvoor de bewoner graag een gemeentelijke bijdrage van Termunten wilden. Pas in 1948 kreeg het gehucht elektrische stroom en straatverlichting, een kwarteeuw later dan de rest van de gemeente Termunten. In 1951 is er een kleine watersnood in de Reiderwolderpolder, en ook in een woonkamer van iemand uit de Kabofferij is er wateroverlast.
Tot slot blijkt ook de Wikipedia er aandacht aan te hebben besteed., Oudste melding van Kombofferij blijkt op een Dollardkaart van 1818. Het woord kombof betekent volgens de wiki stookhut (of ‘vervallen huis’) maar zou ook kunnen samenhangen met de naam van een bewoner. In 1788 was er sprake van de weduwe Klaas Jans Kerbof te Termunten, daarna van de zoon Jan Klaasen Kerbof bij de Dollarddijk ook in 1861 woonde er nog een lid van de familie Kerbof. Een andere tak van de familie noemde zich Kabof. Die tak blijkt ie zijn de Termunterzijl, 1713. Volgens de volkstelling van 1930 stonden er 10 huizen en woonden er 48 mensen inhet ghuht Kombofferij.,
Nog even die familienaam Kerbof dan. Oudste melding is uit Termunten, waar in 1788 een Martje Pieters, weduwe Klaas Jans Kerbof hertrouwde. Hoe wijlen haar man Klaas aan die slavisch aandoende achternaam kwam, mag Joost weten. Of zou hij wat betreft die stookhut het woord kombuis verbasterd hebben?
groninganus 
En dan is er nu nog ene Yaroslav Kharabov, een ijshockeyspeler in Magnitogorsk. Wie weet, misschien kwamen oorspronkelijk enkelen naar de west met Attilla of de Grote Volksverhuizing. Niets is onmogelijk.
In mijn geboortedorpje, Bruntinge, had je in de jaren ’50 een perceel dat de naam ‘Poelmans nessie’ genoemd werd. Het akkertje grensde aan een klein riviertje die wij ‘De Leek, of De Stroom’ noemden en lag echt ver buiten de bebouwing, in het Bruntinger binnenveld. Volgens mijn opa (1881) kwam de naam omdat begin 19e eeuw een (gedroste?) Poolse soldaat van Napoleon er ging wonen en leven. Poelman was gewoon de Midden-Drentse verbastering van ‘Poolse man’ en een nessie, is in mijn Drents gewoon een akkertje, een es.
Of dat verhaal waar is? Geen idee, maar het is niet onmogelijk. Perceelsnamen en eigennamen hebben vaak een wonderlijke ontstaansgeschiedenis. Het zal me daarom niks verbazen dat dat ook de naam Kerbof/Kabof/Kombof/ ….. een vergelijkbare geschiedenis kent en een verbastring is van een Slavische naam. Misschien staat er ook wel een huursoldaat van Napoleon aan de basis van de naam.
Voor de (geduldige) liefhebber misschien iets om eens in te duiken.
Misshien heeft de plaatselijke historische vereniging toponiemen verzameld en zit deze erbij? Er zijn zo’n 193 pagina’s mat Poelmannen op Alle Drenten.
Afgaand op wat mijn opa en vader erover verteld hebben had deze bewuste poelman een geheel andere (Poolse) naam en werd alleen maar poelman genoemd naar zijn nationaliteit. Heb nooit gehoord of hij een vrouw of kinderen had.
Maar ergens heb ik een boekje van iemand die, voordat in de jaren ’60 en ’70 de ruilverkaveling veel perceelsnamen ter ziele liet gaan, een groot deel van de perceelsnamen beschreven heeft in de gemeente Westerbork. Zal het eens opzoeken en laat het dan weten of er iets over Poelmans nessie in staat.
Benieuwd naar de titel van at boekje, wellicht kan ik het dan zelf opzoeken in het Drents Archief.
Heb het boekje teruggevonden. Het heet “Met namen in Börck”, auteur A.H Booij en is uitgegeven door de gemeente Westerbork in 1979, naar aanleiding van de ophanden zijnde ruilverkaveling. Iets later dus dan ik suggereerde in mijn vorige reactie.
Over Poelmans nessie schrijft Booij: “Dat is, Wieringa beschreef het, geen Es van de familie Poelman. Maar er strandde, en vestigde zich in Bruntinge een achtergebleven of gedeserteerde militair een “Lipsker”. De bevolking hield deze wat zonderlinge man voor een Pool. De plek waar hij zich vestigde noemden ze Poolmans-esje, wat geleidelijk verbasterde naar Poelmans-nessie”
De verwijzing naar Wieringe is in dit geval ing J Wieringa’s artikel in de Driemaandelijkse bladen. 23. (1971 over “Een Lipsker in Bruntinge”
In het boekje van Booij las ik ook iets over hoe een perceelnaam kan verbasteren; In Elp is/was een akkernaam die Kerkakker heet(te). Probleem is dat er in Elp nooit een kerk gestaan heeft waardoor de naam nogal merkwaardig klinkt. Blijkt dat eeuwen terug de akker op de scheiding lag tussen twee marken . Die grens werd aangegeven met een greppel, een ‘kerf’. karf in het Midden-Drents. Karf verbasterde in de loop van de tijd naar ‘kark’ en zo kreeg Elp, naast de algemeen bekende koekoek. ook een Kerkakker.
Even aan een heel dun zijdraadje getrokken en dan kom ik op wat we hier zo heel gezellig doen via en dankzij de ‘sociale media’ is dan ruilverkeuveling. Of zo 🙂
“Kabuff”, in Professor Unrat (a.k.a De Blauwe Engel) van Heinrich Mann het opslagkamertje waar al te opzitterige scholieren voor de duur van het overige lesuur naar toe werden verbannen.
[…] al een poosje naar de Kabofferij gaan kijken, dus dat mijn broer voor zijn bijenbenodigdheden naar de imkersshop in Siddeburen […]