Rheiderland, Pogum, Ditzum, Bunde

Ik had van mijn broer nog een tripje met de auto tegoed, de gekozen bestemming was Ditzum. Onderweg kwamen we langs een smederij in Ditzumerverlaat:

Op de dijk bij Dyksterhusen:

Andere kant op:

Pogum vanaf de Diekhörn:

Op de dijk bij Pogum:

De zijlkom achter het Pogumer gemaal:

Windvaan ter herdenking van de stormvloed van 1962, toen de Dollarddijk hier brak, zodat er 2 meter water in het achterland kwam te staan:

Ditzum, dorpsgezicht met Lutje Brug over het Zijldiep – de kerktoren doet vuurtorenachtig aan:

Het haventje van Ditzum – links tilde een kraan net een zeiljacht in het water:

Opknappertje:

Het mijns inziens aardigste schip in de haven, die bruin met zwarte:

Het veerpontje naar Petkum aan de overkant van de Eems dat dagelijks tussen 10.00 en 1700 uur op elk heel uur afvaart, met uitzondering van 12.00 uur, als de bemanning gaat lunchen. Door de week ook nog wat vroeger en zelfs heel vroeg, maar zie hiervoor de dienstregeling;

Een weinig spraakzame lokalo, kennelijk gepensioneerd zeerob, smoorde een pijpje bij zijn stamcafé:

Terwijl er tegenover een visvrouw haar waren aanbood:

Vooral platvis:

De andere kant van het haventje:

Mijn favoriete schuit bleek Avalon te heten en kon bij nader inzien wel een likje verf gebruiken:

Waarvoor die staken dienden?

Op de terugweg nog even in Bunde bij de kerk wezen kijken. Tussen ca. 1680 en 1808 is menige voorouder van me hier gedoopt, getrouwd en begraven. Nog veel ouder zijn deze Romaanse bouwsporen:

Een merel op het kerkhof aldaar – niet schuw, maar wel oplettend:


Hoe een dorpspredikant zijn waarschuwing tegen de kermis moest bekopen

Prachtige anekdotes bevatten ze, de memoires van Ome Joop Groninger. Zo vertelt deze kermisreiziger hoe hij in de loop van 1915 weer rond ging trekken in het Noorden. Hij gaf zijn muizenstad eraan toen hij daar een compagnon ontmoette, ene Jan Wielenga. Samen dreven ze ruim een jaar lang een klein circus met paarden:

De mooiste kermis van allemaal hadden wij in een dorpje op de grens van Friesland en Drente. Daar komt de veldwachter naar ons toe en zegt tegen Jan: Ken je me nog, ik was je slapie. Jan was bij de marine geweest, moet je weten, maar had zich laten ontslaan omdat hij het zoute water zat was.

Zegt die veldwachter: ’t Zal jullie hier niet goed gaan, want dominee heeft de mensen gewaarschuwd niet naar het paardenspul te gaan omdat de duivel erin zit.

Jan grijpt pen en papier en schrijft de dominee een brief: Beleefd verzoek ik u morgenochtend om half elf bij de aanvang van de eerste voorstelling aanwezig te willen zijn en de duivel aan te wijzen. Dan grijp ik hem en breek ‘m zijn nek. Wij komen u om kwart over tien met paard en wagen halen. Hoogachtend…

De volgende ochtend maken we tour de ville met Hendrik Giesink, een straatmuzikant ‘uit Leeuwarden. De dominee komt, roepen we om, hij zal de duivel aanwijzen! Zegt het voort, zegt het voort! Kaarten zijn reeds thans aan de kassa verkrijgbaar.

De dominee liet zich niet zien, maar dat mocht de pret niet drukken. ’t Liep storm en het bleef storm lopen. We hebben nog nooit zo’n goede kermis gehad. Maar het verschrikkelijkste komt nog: ’s avonds laat hebben ze bij die dominee met grote stenen de ruiten en blinden ingesmeten. Drie weken later was hij weg.”


Steilwand (3) Het Gevaar

Wel wis en drie was een steilwand gevaarlijk. Bij de berichtjes die ik vond, zitten er meerdere over ongelukken.

  • Op de kermis van Oranjewoud viel eens een leerling steilewandrijder van de wand:

Friese Koerier 12 april 1955.

  • Op de kermis van Sint Annaparochie botsten twee steilewandrijders. Eén stortte naar benee:

Leeuwarder Courant 20 mei 1958.

Het bizarste op dit gebied viel voor in Boedapest. Een dompteur deed er op de vloer van een steilwand zijn leeuwennummer, terwijl diens vrouw op een motor rondjes tegen de steilwand reed. Sensationeel ensemble, vooral ook doordat de leeuw geïrriteerd raakte:

de Volkskrant 1 maart 1961.

In deze gevallen gold het gevaar steeds de actieve participanten in het theater, niet het publiek bovenop de pot.. Maar ook dat had wel eens wat te duchten, bijvoorbeeld brand:

Leeuwarder Courant 17 september 1960.


De Grouwelderij, vlak voor de verbouwing

Gelukkie! Zoekend op Midwinter in het Noorden in Woord en Beeld, vind ik opeens een foto van de Grouwelderij aan de Paddepoelsterweg. De plaat moet vlak voor de verbouwing van 1936 gemaakt zijn. Ik ga hier iemand heel blij mee maken:


Hoe je een hoefijzer ophangt

Naar aanleiding van de bekende schuur te Leutingewolde merkte Harmien laatst op:

“Vroeger werd ons verteld dat een hoefijzer boven een deur brengt geluk , maar dat de open kant naar boven behoort. Opdat het geluk er niet uit zou vallen….In tegenstelling tot de ‘bekende schuur’.”

Ten bewijze dat dit bijgeloof vrij universeel is, hoef ik enkel te verwijzen naar de Wikipedia, waar het lemma ‘hoefijzer’ het voorschrift aldus verwoordt:

“Een hoefijzer boven de deur hangen zou geluk brengen. Het is echter wel van belang hoe dat gebeurt. De juiste wijze is met het open gedeelte naar boven, in een U-vorm. Zo vangt men het geluk, dat van boven komt, op. Andersom zal het ijzer dat niet doen, sterker nog: er wordt gezegd dat dan het geluk eruit loopt.”

Sinds die opmerking van Harmien let ik wat scherper op opgehangen hoefijzers en dan kom he ze inderdaad ook meer tegen. De praktijk van het hoefijzers ophangen blijkt dan weerbarstiger dan het voorschrift. Zo zag ik in de het rijtuigdeel van Museum Nienoord, met name de stal, onlangs deze plank met verschillende soorten hoefijzers:

En in de Zuidhorner smederij Poort, die ik gisteren aandeed, was dit ooit het hoefijzerassortiment:

In beide gevallen hangen alle hoefijzers dus zo, dat het geluk eruit loopt. Met andere woorden: noch in het rijtuigmuseum, noch in de oude smederij hechtten de verantwoordelijken geloof aan het ongeluk brengende aspect van omgekeerde hoefijzers.

Nee, zuinigheid was sterker dan het bijgeloof. Een hoefijzer met het open eind naar beneden kan je immers met één spijker ophangen, terwijl een hoefijzer met het open eind naar boven er twee vergt, wil het niet heel gauw scheef gaan hangen. Qua materiaal en arbeidsloon scheelt de eerste methode dus de helft.

Zoiets moet ook overwogen zijn bij de hoefijzerophanging te Leutingewolde.

Hoefijzers in de Volksverhalenbank


Windmeeritje vanaf Buitenpost

Gezicht op de zuivelfabriek bij Gerkesklooster vanaf de brug bij Blauwverlaat:

Ouwe herberg bij een obsoleet verlaat in de Veenstervaart tussen Augustinusga en Surhuisterveen:

De Veenstervaart met die voormalige sluis:

Jugendstilachtig lijkenhuisje op de begraafplaats van Surhuisterveen (hier meer info):

Fraai gewei in dierenparkje Surhuisterveen:

De Tenten met het Grootegaster Hoofddiep:

Boerderijtje bij Lucaswolde:

Schuur aan de Ipo Haaimaweg:


Afsluitdijk

Tijd geleden dat ik daar overheen kwam, ik geloof wel 25 jaar:

Volgens enkele informatiepanelen gaat het zaakje er gigantisch op de schop.


Kaasetiketten, 1940

Bij aardrijkskunde, in een van de hoogste klassen van de lagere school, moesten we merken meenemen. Natuurlijk niet lukraak – het moesten merken zijn van producten uit de provincie die meester net aan het behandelen was. Die merken, vaak van huishoudelijke producten, mocht je dan, als ze meesters goedkeuring hadden weggedragen, in je schrift plakken. Zo herinner ik me dat in het mijne een wikkel van Verkadereep naast een ingekleurd kaartje van Noord-Holland belandde.

Blijkbaar gebeurde dat merken meenemen naar school ruim een kwarteeuw eerder, aan het begin van de oorlog, ook al. Deze kaasetiketten zitten in een Fries aardrijkskundeschrift uit 1940, in het kapittel over Friesland en zuivel:

Pegasus:
dsc06501
Dutch Bridge:
dsc06502
Superior Patronage (met kruiwagen!):
dsc06503
Hoogfijne (met twee hoefijzers bij een Alpenlandschap):
dsc06504

Weet niet precies hoe het nu zit, maar destijds hadden de Friezen er geen moeite mee hun kaas Hollands te noemen.


Windmeerit Buitenpost – stad Groningen

Was al bij Nieuwbrug toen ik besloot dat ik niet tegen die wind in wilde. Alsnog naar het station en met de fiets op de trein gestapt voor een ritje met dezelfde wind in de rug.

Graffiti-kunstwerk in de wachtkamer van Station Buitenpost:
DSC08643
Buitenpost bleek een bijzonder slecht bewegwijzerd woonoord met uitermate middelmatige architectuur en ik was blij dat ik er eindelijk aan de zuidkant uit mocht raken:
DSC08644
Weiland met enorme zwerm meeuwen bij de Dijkhuizerweg
DSC08646
Achter me – voorlopig niets onrustbarends:
DSC08651
Dijkhuizerweg – Huisaansluiting op elektrisch net, daterend uit de tijd dat dit net nog bovengronds was (voor 1965):
DSC08655
In de buurt van Gerkesklooster:
DSC08656
Rechtsachter kwam een bui op. Omdat de wind van linksachter kwam, dacht ik dat die bui mij wel voorbij zou drijven:
DSC08661
Minibieb nabij de Fries-Groningse grens met op de bovenste plank louter boeken van vrouwelijke auteurs. De bloemen ervoor zullen omgeblazen zijn door de wind:
DSC08674
Intussen zette de bui de achtervolging in:
DSC08677
Even over de grens, bij een tunneltje onder het spoor door:
DSC08687
Detail Hilmahuister molen:
DSC08691
Nog een bui:
DSC08694
De grandioze dorpsentree van Visvliet herinnert aan de ballingschap hier van de Friese astronoom Eise Eisinga uit Franeker:
DSC08697
Best een leuk dorpje, dat Visvliet – er stonden nogal wat huizen te koop:
DSC08701
Kon de flank van de bui ontwijken in een bushokje. Hier is de bui overgedreven, voorbij Visvliet:
DSC08705
Bij Grijpskerk – in de verte, links van het bos, het affakkelen van aardgas op de NAM-lokatie:
DSC08706
Grijpskerk, langs de Woldweg:
DSC08716
Vreemde effecten
DSC08720
Gezien vanaf de Zandumerbrug:
DSC08723
Paardenkudde op ’t Oosterzand:
DSC08726
Oosterzand, landschap:
DSC08729
Bij Kroonsveld – ik meende altijd dat dit een beek was, maar ’t zou ook een restant van het Casper de Roblesdiepje kunnen zijn:
DSC08739
Ezeltje, Hoendiep zuidzijde bij de Kerkwegsbrug:
DSC08751
Terug in de stad moeten wachten op dezelfde trein die me naar Buitenpost bracht:
DSC08761


Grutto bij Harssens

Was even bang dat er geen grutto’s meer zaten bij Harssens, maar het exemplaar dat ik vanmiddag zag, stelde me gerust. Het was overigens geen verlegen type, want ik kon hem of haar op een paar meter afstand fotograferen.

DSC07425 was 31

DSC07426

DSC07427

DSC07428

DSC07432

DSC07440


Aurich en Ihlow

Voor het eerst eens mee geweest met een excursie van Stad en Lande. Doel van de tocht was Oost-Friesland, om meer precies te zijn Aurich en Ihlow.

Aurich was ooit het machtscentrum van Oost-Friesland. We werden er in de Ständesaal van de Ostfriesischen Landschaft ontvangen met Assamthee en slingerende zandkoekjes:
DSC06247
Boven de zaaldeur een wapen uit de eerste Pruisische overheersingsperiode (1744-1806) met twee wildemannen als schildhouders:
DSC06257Heel interessant zijn die grisailles, verwijzend naar economische zaken. Ze doen me denken aan de voorstellingen die je op Oldambtster boerderijen ziet. Maar daarover graag eens in een apart logje.

Uitleg bij de immense portrettengalerij van (bijna) alle vorsten die het tussen 14zoveel en 1918 voor het zeggen hadden in Oostfriesland:
DSC06263
Boven ons een Pruisische adelaar op een verhoogd stuk plafond:
DSC06265
Der alte Fritz met maarschalkstaf en wandelstokje:
DSC06280
Op een plank in een overdadig versierde zijkamer deze vorstelijke slokjes:
DSC06306
Fraai gebrandschilderd glas met heraldische voorstellingen zit er in de vensters van die zijkamer. Berin met mobieltje wil er eigenlijk wel eens uit:
DSC06315
Gevederde vrouw doet aan bodybuilding (harpij in het wapen van de gravenfamilie Cirksena):
DSC06317
Tot de tanden toe gewapende kerel bij de Upstalsboom? (Dit wapen zag je veel):
DSC06324
Weer buiten de deur – boze krijgsman bovenaan het portaal:
DSC06330
Onderweg – gebeeldhouwd reliëf boven de ingang van gemeentelijke spaarbank wijst op ‘Wie wat bewaart heeft wat’:
DSC06339
In het halletje van deze spaarbank voornamelijk tegels van kinderspelen:
DSC06341
Straatbeeld in Aurich:
DSC06347
Lambertikerk – altaarretabel, waarschijnlijk rond 1500 gemaakt in een Antwerps atelier, afkomstig van het klooster in Ihlow:
DSC06348
Kruisgang. Let even op die soldaat links, die Christus nog even een geniepige schop in zijn dij geeft:
DSC06355
Aan de achterkant van het retabel deze voorstelling van het laatste avondmaal, waarop de Christusfiguur zijn makkers, die meest weinig oog voor hem hebben, tot stilte probeert  te manen:
DSC06369
Exuberant uithangteken met meerdere maanstanden:
DSC06375
Het plaatselijke persbolwerk:
DSC06376
Laan door het langgerekte stadskerkhof:
DSC06382
Ernaast deze Jugendstil?-Fortuna:
DSC06387
De Cirksema’s waren in de vijftiende eeuw de bovenliggende hoofdelingen. Tot ze in 1744 uitstierven wegens iets te veel inteelt, heersten ze als graven over Oostfriesland. In 1880 werden hun graven in de Lambertikerk geruimd, maar kreeg hun gebeente een nieuw onderkomen in een mausoleum dat vormgegeven is als een romaanse kapel. De dames en heren liggen er in rijkversierde tinnen kisten:
DSC06392 was 400
Christusfiguur op zo’n kist
DSC06396
Ooit de vorstelijke paardenstallen, nu een onderkomen van ambtenarij:
DSC06420
Vijftien kilometer van Aurich ligt Ihlow, waar de fundamenten van een cisterciënzer kloosterkerk zijn teruggevonden, en waar een staketsel een beeld oproept van die kerk:
DSC06436
En dit is nog maar een deel:
DSC06446
In een kelder het echte werk, de opgegraven stiepen die de kerkpilaren droegen  en andere, lichtere fundamenten:
DSC06463
Op de bosweg terug een vertaling van passages uit de ’17 Keuren en 24 Landrechten‘, de kern van het gemeenschappelijke Oudfriese recht:
DSC06470
Bij de parkeerplaats met de bus even gekeken hoe de zo’n meiboom er van onderen uitzag – welnu, als een kleurrijk vredesteken:
DSC06474

Ik ga nog wel eens vaker mee met Stad en Lande, dunkt me.


Naar Bunde, terug door het Oldambt

Voor het Groninger Hoofdstation maakte zich een studentengenootschap reisvaardig.
DSC05881
Van Nieuweschans naar Bunde loopt er een fietspad. Dit is het brugje waarover je (bijna) de landsgrens passeert:
DSC05885
Bij het fietspad deze afgedankte ploeg:
DSC05887
Een flink stuk koolzaad bij Bunde:
DSC05893
De boerderijen zijn er minstens even groot als in het Oldambt:
DSC05895
Nabij het station van Bunde stond er een hondje in een open bovenraam:
DSC05897
Hoewel hij vrij onvriendelijk overkwam, kefte hij niet – hij leek wel opgezet:
DSC05898
Het steenhuis van Bunderhee – de toren is uit de veertiende eeuw, het huis ervoor uit de vroege achttiende:
DSC05903
Ingang huis met gevelsteen:
DSC05906
Die gevelsteen:
DSC05907
Ging op bezoek bij iemand die graag meer wil weten over een schilderij dat ze bezit, zo te zien uit het eind van de achttiende eeuw. Het bleek een vrij groot konterfeitsel, groter dan ik had gedacht. Paarden komen natuurlijk nooit zomaar op een schilderij, de man moet er bijzonder mee ingenomen zijn geweest – het zou bijvoorbeeld kunnen dat het dier een prijs bij een harddraverij won. Ook is de eigenaar nieuwsgierig naar de muts van de man – zoiets komt ook voor op een Zwijnejacht van De Hosson, maar waar staat het voor, als het ergens voor staat?
DSC05919
Op de terugweg nog even de gevelsteen aan de voorkant van het steenhuis meegenomen. Het huis blijkt gebouwd door een Johannes van Heteren in 1712:
DSC05923
Tussen de bebouwing door kan je goed zien dat Bunde op een zandhoogte ligt – hier in de laagte ging de zee ooit tekeer:
DSC05926
Oud arbeidershuisje (vooral aan de achterkant oud, gezien de stenen):
DSC05928
Op de terugweg weer langs het koolzaad:
DSC05933
En langs het spoor, dat niet meer gebruikt wordt sinds de spoorbrug over de Eems naar de ratsmodee is gevaren:
DSC05934
Deze gele kwikstaart vindt dat niet erg:
DSC05953
Bij Drieborg:
DSC05957
Magnifiek Jugendstilpand in Nieuw-Beerta wordt opgeknapt:
DSC05960
Dan is dit heel andere koek:
DSC05963
Finsterwolde – krans van kunstzijden klaprozen onder het monument voor twee Belgische parachutisten die hier in april 1945 zijn gesneuveld. De Belgische vlag is goed ingepakt tegen weer en wind:
DSC05982
Verzameling vogelhuisjes aan basisschool op Hardenberg:
DSC05985
Winschoten heeft tegenwoordig ook een stadskudde om bermen kort te houden. Vanmiddag graasde deze bij het Stadspark. Als er één schaap over de sloot is…
DSC05991
Volgen er meer:
DSC05993


Een winterse ontmoeting in Friesland

Schaatser met de krachtigste afzet links:
kgrissjs – krassjss
kgrissjs – krassjss
kgrissjs – krassjss

Schaatser met de krachtigste afzet rechts:
krassjss – kgrissjs
krassjss – kgrissjs
krassjss – kgrissjs

Wanneer deze schaatsers elkander ontmoeten,
steken zij elk een wijsvinger omhoog bij wijze van groet.

Zo gaat dat in Friesland.

(Impromptu n.a.v. een logje van Afanja)


Onder de bekoring van nat asfalt

De eerste druppen bij Smilde:
2015-11-13 067
Bovensmilde:
2015-11-13 074
Witten:
2015-11-13 085
Assen:
2015-11-13 087
A-28 bij Tynaarlo:
2015-11-13 095
File bij het Julianaplein:
2015-11-13 102
Bij de Gasunie:
2015-11-13 105
Opklaring boven Hoogkerk:
2015-11-13 113


Meppel-Groningen over Steenwijk en de Stellingwerven

Op weg naar het Groninger Hoofdstation. Bij de Peizerweg zijn de populieren gisteravond nogal wat takken kwijtgeraakt en dat bleef de hele reis zo’n beetje het beeld qua bomen:
2015-07-26 001
Mijn ouwe middelbare school is verhuisd naar achter het Meppeler station, waar ze samen ging wonen met diverse andere scholen. De een noemt het campus, voor de ander is het een onderwijsfabriek. De architectuur leidt niet van de lessen af, maar die futuristische muurschildering domineert het hele complex:
2015-07-26 008
Steenwijk vanaf de Nijevener kant:
2015-07-26 011
Zuidveen:
2015-07-26 014
In Steenwijk is men buitengewoon ingenomen met Johan van den Kornput, een held die in 1580/1581 de vesting met succes verdedigde tegen de verraderlijke Rennenberg, die heulde met de Spanjaarden. Overigens ligt Van den Kornput begraven op het koor van de Groninger Martinikerk::
2015-07-26 022
Het marktplein van Steenwijk is ongeveer dubbel zo groot als op onderstaande foto. Aan de overkant een tosti genuttigd. De onderste twee segmenten van de toren zijn van tufsteen, een natuurlijk materiaal uit het Rijnland, dat we gebruikten voordat we bakstenen gingen bakken:
2015-07-26 023
Een arme ouwe drommel boven het Swindermanpoortje:
2015-07-26 119
Stukje vestingwal en -gracht:
2015-07-26 120
Nogmaals de koene Van den Kornput, in overwinnaarspose met vederbos op helm en vliegend vaandel in de knuist:
2015-07-26 123
Tussen Eesveen en Frederiksoord:
2015-07-26 125
Stukje volkskunst bij Elsloo:
2015-07-26 137
In de berm van het fietspad tussen Elsloo en Appelscha deze bloemen – weet iemand hoe je ze noemt?:
2015-07-26 140
De bekende gebogen betonnen palen met prikkeldraad zijn verwerkt in het monument voor werkkamp De Landweer:
2015-07-26 143
Op de diepswal bij Ravenswoud – een van de weinige plekken waar ik deze zomer nog zo’n wilde bloemenstrook zag:
2015-07-26 146
Een ouwe bok krijgt een eindje verder ontbijt op bed, maar mist eigenlijk nog een groen blaadje:
2015-07-26 155
Oud veenkanaaltje tussen Ravenswoud en Fochteloo:
2015-07-26 156
Fochteloërveen:
2015-07-26 159
De heide begint te bloeien – in dit polletje zit een peloton soldaatjes, zoek ze allemaal op:
2015-07-26 161
Bij Veenhuizen weer zo’n constructie dat de ene wegwijzer je een richting opstuurt, waar een andere wegwijzer je weer naar die ene wil hebben. En daar zit dan een paar kilometer tussen – kan iemand de ANWB van de bewegwijzeringstaak ontheffen? Dat zijn gewoonweg fietshaters, daar. Bij voorbaat hartelijk dank.

Waar waren we? In Veenhuizen. Waar het huis met het motto “Werken is Leven” te koop staat voor nagenoeg 2,5 ton:
2015-07-26 165
Tussen Norg en Roden een lekkere plensbui op mijn kop gehad, daarna bleef het zacht maar effectief regenen. Deze buizerd bij Roderwolde vond het ook maar niks, dat weer
2015-07-26 166