Droogte in Hoogkerk (1932)
Geplaatst op: 9 mei 2011 Hoort bij: Hoogkerk Een reactie plaatsen
Onder de kop ‘Gebrek aan drinkwater!’ was de langdurige droogte voorpaginanieuws bij Het Noorden in Woord en Beeld van 1 april 1932. De foto laat zien hoe in een Hoogkerker volksbuurt mensen met emmertjes en teilen naar een gemeentelijke tankwagen gingen, waar ze deze voor 2 cent per emmer konden vullen. Het water kwam uit de stad Groningen en was gewoon leidingwater.
Al geruime tijd waren de regenbakken bij de huizen er leeg, op afstand lag een welput met ondeugdelijk water, maar het water in een paar nabijere, ondiepe rolputten was helemaal ongeschikt voor menselijke consumptie. Reikhalzend keek men dan ook uit naar de komst van de waterleiding. Maar die zou hier nog wel een paar jaar op zich laten wachten.
Panorama met paarden bij de Van Zwedenlaan
Geplaatst op: 3 mei 2011 Hoort bij: Hoogkerk, Stad nu 4 reacties
Ik fietste naar huis over de Peizerweg en bij een open plek voorbij de Wolvendijk, zag ik op de Bangeweerse prairy in de verte een kudde paarden lustig galopperend stofwolken opwerpen. Toen ik mijn camera eindelijk uit de tas had opgediept en bedrijfsklaar had, was de kudde uit zicht. Ik besloot haar van de andere kant te benaderen, vanaf de Van Zweedenlaan. Maar daar zag je niets meer van het stof. Wel daarentegen van het suikerfabrieksloze stadssilhouet in wording:
Dit filmpje heb ik later geüpload dan hetzelfde filmpje op Vimeo, waar het proces desalniettemin veel langer verliep. Een mooie gelegenheid om eens aan kwaliteitsvergelijking te doen:
Verlaten boerenplaats
Geplaatst op: 22 april 2011 Hoort bij: Drenthe, Hoogkerk 4 reactiesEen driehoek grond tussen de A7, het omgelegde Eelderdiepje en de Bruilweering. Een paar jaar geleden hoorde het nog bij de provincie Groningen, maar die ruilde het met Drenthe tegen een stuk Matsloot ten noorden van de A7, waar het bedrijjfsterrein Westpoort zou komen, En daarom is die driehoek nu Drenthe.
Een jaar of vijftien geleden werd er nog gewoond. Nu niet meer. Er stond een boerderij. Die is weg, Maar de ree, de oprijlaan, bestaat nog wel:
Dezelfde steenhouwerswerkplaats
Geplaatst op: 19 april 2011 Hoort bij: Hoogkerk Een reactie plaatsenGrafsteen in Tsjerkwert (slideshow) lijkt uit hetzelfde steenhouwersatelier afkomstig als de steen van ds. Tilikingius van Leegkerk.
Kweeklust gesloopt
Geplaatst op: 27 maart 2011 Hoort bij: Hoogkerk 7 reactiesVanmiddag ontdekte ik dat Kweeklust opeens verdwenen is:
Op deze nog veel oudere woonlokatie aan de Aduarderdiepsterweg stond sinds 1789 een boerderij met voor een dwarshuis en achter een bescheiden schuur:
Het jaarboek Hervonden Stad 2004 bevatte nog een stukje over de bouwgeschiedenis van dit “beeldbepalende pand” (pag. 29 – 30) met een foto van omstreeks 1930. Destijds zat er in plaats van dat arkeneeltje nog een Vlaamse klokgevel aan de voorkant, Bij boerderijen kwam een dergelijke topgevel vrijwel nooit voor, anders dan bij stadshuizen.
De schuur was in 1789 bijna de helft korter en bestond oorspronkelijk uit vier gebinten. In de 19e eeuw kwamen er drie gebinten bij. In de twintigste eeuw sneuvelde niet alleen die klokgevel, maar zijn ook de zijmuren van het voorhuis vernieuwd, met grotere ramen.
Het dak van de schuur zag er de laatste jaren erbarmelijk uit:
Het vastgoed was zeker al een jaar of zeven het eigendom van de gemeente Groningen, die er industrieterrein van wil maken.
Retour Leegkerk
Geplaatst op: 6 maart 2011 Hoort bij: Hoogkerk 6 reactiesDe suikersilo’s van Hoogkerk. Er moeten nog een paar bijkomen, nog dichter bij de bebouwing:
Bij de Legeweg hoorde ik een trompet in de verte. Dichterbij gekomen, is er een spandoek: “Zet de Botox maar klaar, Fina 50 jaar.” Het Abraham en Sara vieren ontaardt nu kennelijk in ketelmuziek:
De kerk van Leegkerk:
Tegenover de kerk:
De propagandabus van de Stadspartij bij de autosloperij aan de Aduardersdiepsterweg. Het lijkt een logische bestemming:
Zonnebadende heggemussen op een heg bij de Kinderverlatenbrug:
Terrein van de Suikerunie aan de noordkant van het Hoendiep. Ik heb zo’n idee dat dit materieel van de Groninger suikerfabriek afkomstig is:
Ich bin ein Hoogkerker
Geplaatst op: 2 maart 2011 Hoort bij: autobio, Hoogkerk 6 reactieszegt voorheen “mr. Oosterpoort“.
Gestemd bij mijn nieuwe buren.
Nog steeds op GroenLinks, dat wel.
Kikkermeeting aan de Aduarderdiepsterweg
Geplaatst op: 5 juni 2010 Hoort bij: Hoogkerk 8 reactiesEen gekwaak van jewelste, in een bepaalde sloot langs de Aduarderdiepsterweg. Nog nooit zoveel kikkers bij elkaar gezien. Op deze foto staan er 75, maar buiten beeld waren er nog enkele tientallen:
En anders dan een eind verderop, waren ze op deze plek totaal niet schuw. Ik had nota bene de zon in de rug, maar het kon ze niets schelen:
Terwijl ze een enorm kabaal produceerden, deden ze leuke spelletjes, als tikkertje en haasje over:
Ik maakte ook nog filmpjes, zie a, b, c en d.
Helaas zijn de filmpjes zonder geluid. Toch ook maar eens een digitaal recordertje aanschaffen. Maar deze video geeft al een aardig idee.
Campagne gaat door in Hoogkerk
Geplaatst op: 26 december 2009 Hoort bij: Hoogkerk, Stad nu 7 reactiesNu de suikerfabriek in Hoogkerk ook de productie draait van de stilgelegde suiikerfabriek in Groningen, zal de campagne wat langer duren. Met kerst is men nog niet klaar. Dit was het beeld hedenmiddag om twintig over vier: 
De brug der verlaten kinderen
Geplaatst op: 26 november 2009 Hoort bij: Hoogkerk, Veldnamen 2 reacties
G. zat in de bus naar het Westerkwartier en raakte aan de praat met een dame die naast hem zat. Ze reden langs het Hoendiep bij Vierverlaten en die plaatsnaam kwam ter sprake. Ze had in een boek gelezen dat die naam in de wereld kwam door de vier kinderen die er ooit verlaten werden. G. hielp haar uit de droom. Dat verlaten komt immers niet van in de steek laten, maar van het Groningse woord verlaat (eigenlijk vallaat) voor sluis.
G. vond het bespottelijk dat ze daar een brug Kinderverlatenbrug hadden genoemd. Het leek wel of ze dat sprookjesboek van die dame officieel honoreerden!
De naam Kinderverlatenbrug lijkt inderdaad niet erg oud. Bij de Groninger Archieven vind ik alleen maar wat ansichtkaarten, waarvan de oudste uit het midden van de jaren vijftig stamt. Kinderverlaten meervoud heeft inderdaad nooit bestaan. G. lijkt dus een punt te hebben. Ware het niet dat het Kinderverlaat enkelvoud wel degelijk bestond. Dat was een van die twee dubbele verlaten daar ten westen van Hoogkerk. Stukken uit vermoedelijk 1839 bewijzen zulks.
Tsja, en dan is dat Kinderverlatenbrug toch ook wel weer begrijpelijk. Kinderverlaatsbrug bekt gewoon niet zo.
In en om De Jonge Held
Geplaatst op: 14 september 2009 Hoort bij: Hoogkerk 10 reactiesTussen de kerken door ben ik op Monumentendag ook nog bij een poldermolen langsgeweest, De Jonge Held bij de Friesestraatweg. Via de Coenderstocht sloeg deze het boezemwater van polder De Jonge Held uit op het Aduarderdiep:
Het gemak dient de mens bij de grondzeiler en zelfzwichter. De molenaar kan de wieken vanaf de grond bedienen, hij hoeft er dus niet in te klimmen om zeilen te verzetten. In plaats daarvan zit er een systeem met klepjes op de wieken. Molens met een dergelijke voorziening zijn voornamelijk te vinden in Groningerland:
Dit is de afgedankte schroef, rond 1970 gemaakt van grenenhout. Het ingewikkelde stukje timmermanskunst heeft slechts dertig jaar dienst gedaan:
De nieuwe schroef is van tropisch hardhout en moet het heel wat langer volhouden:
Hier bewegend beeld. De molen heeft een grotere capaciteit dan het electrische gemaal vlak achter de molen, maar wordt alleen ingezet bij grote wateroverlast. En op Monumentendagen.
In de molen staat een prachtige ouderwetse werkbank, precies zoeen als mijn opa Perton ook had. De vrijwillige molenaar vertelde dat het een Fries product was, eindexamenwerk van een opleiding voor gevorderde timmerlieden:
De molenaar maakt er nestkastjes op en heeft deze in de aanbieding voor wel vijftig verschillende soorten vogels. De opbrengst is niet voor hemzelf, maar voor het onderhoud van de molen. Dat uilenbord rechts is overigens bedoeld voor koolmezen:
Het molenaarshuis, hemelsbreed nog geen drie kilometer van Zeldenwind:
Uitzicht vanaf het molenheem naar de Friesestraatweg met het laatste hooi van het seizoen:
Tantaluskwelling in blacktie
Geplaatst op: 13 september 2009 Hoort bij: Hoogkerk 5 reacties
(Gezien tussen Hoogkerk en Leegkerk aan de Kerkstraat.)
Open Monumentendagrondje
Geplaatst op: 12 september 2009 Hoort bij: Hoogkerk, Ommelanden 3 reactiesHoogkerk – zicht vanaf de orgelbeun in het hervormde kerkje, dat wat verscholen in het dorp ligt:
Tussen Hoogkerk en Leegkerk. De wind stond net de andere kant op, normaal hangt hier in dit jaargetij een monumentale suikerfabriekswalm:
Kerk Leegkerk – graf van dominee Alexander Tilikingius (1675). “Hier onder licht een predicant / diewelk syn volk heeft ingeplant / de regel van Godts wetten / hoewel syn lichaam is nu doot / zyn ziel nochtans in Abrams schoot / zal daar syn ruste setten”:
In die Leegkerker kerk gaf Harm Plas, co-auteur van Religieus Erfgoed in Groningen, tekst en uitleg. In de kerk zat tot ongeveer 1860 tevens de dorpsschool en een pilaar draagt daar nog de sporen van in de vorm van inscripties, gemaakt door de lieve jeugd van toen:
Engeltje boven de ingang van de kerk in Winsum, waar net de voorzitter van de Uraad met haar koor bleek te oefenen op een processiegang:
Oude melkmachine aan de Onderdendamsterweg in Winsum:
De druiven waren net rijp in Onderdendam. Van Louise kreeg ik een mooie hoeveelheid mee, terwijl Kees me drie affiches van zijn tentoonstelling in het Persmuseum deed:
‘Dook’ over de velden bij de Wolddijk:
Zeldenwind (II)
Geplaatst op: 7 juni 2009 Hoort bij: Hoogkerk, Veldnamen 1 reactieOm even op Zeldenwind terug te komen, de stad-Groninger verzegeling waarover ik het had blijkt een boedelscheiding van de erven Everhard Ringels, die dateert uit 1708.
Van haar kinderen mocht de weduwe Ringels ad vitam, dus levenslang, het vruchtgebruik houden van de boedel, In volgorde van belang gaat het dan om:
- Het huis aan het A-Kerkhof zuidzijde in de stad dat ze zelf bewoonde, met de bijbehorende hof en de stal
- Het (blijkbaar verhuurde) huis De Eenhoorn, aan de oostkant van dit huis aan het A-Kerkhof zz.
- Een heerd land De Koningspoort genaamd met twee ommegangen in de Schepperij van Hoogkerk, waarvan de ene mandelig is met de heer Abdias Velingius, predikant te Leiden; plus twee ommegangen in de Grietenij van Hoogkerk, volgens het klauwboek horend bij ’t Hol en Abelema Werf
- Een heerd land Seldenwint te Hoogkerk, mandelig met dezelfde dominee Velingius
- 16 gras Drystenborger land en Het Molenhiem, groot 4 gras, te Hoogkerk
- Een hof in de Brandenburgersteeg buiten de Oosterpoort, met de grondpacht van het (verhuurde) hof ernaast
- 4 ommegangen in de Grietenij van Leegkerk en Dorkwerd, waarvan er een mandelig is met de Gezworene Alstorphius
- Een halve stem in de collatie (verkiezing van predikant, kerkvoogden en schoolmeesters) te Leegkerk, eveneens mandelig met ds. Velingius
De grootte van Zeldenwind wordt dus niet opgegeven, en evenmin vermeldt men of het een behuisde heerd land is en of deze verhuurd wordt. Wel valt op dat Zeldenwind net als de ommegangen die bij De Koningspoort horen en de halve stem in de collatie van Leegkerk mandelig bezit is met de Leidse predikant Abdias Velingius. Waarschijnlijk was Velingius op de een of andere manier (aangetrouwd) familie van de Ringels en stammen deze goederen uit een enkele erfenis, waarin de Koningspoort het belangrijkste element vormde.
Genoemde Abdias Velingius was van 1678 tot 1693 predikant van Groningen, waarna hij naar Leiden vertrok, waar hij in 1735 stierf. Volgens het Ommelander Borgenboek was hij getrouwd met Bernardina van Ewsum, die via haar moeder, een MacDowell, in 1706 het huis Elmersma aan de zuidkant van het Hoendiep in Hoogkerk erfde. Waarschijnlijk hebben Velingius en vrouw dit borgje niet veel later verkocht.
De Koningspoort, nu vloeivelden van de suikerfabriek in de zuidoosthoek van Hoen- en Peizerdiep bij Vierverlaten, was volgens hetzelfde Borgenboek nog in de zestiende eeuw bezit van de commanderij der Duitse Orde te Bunne. In elk geval vanaf 1574 bestond dit goed uit twee heerden. De ene werd later omgezet in een borgje, de andere bleef een boerenplaats. Het borgje was in 1719 eigendom van Wesselus Ringels, in 1702 al genoemd als hoveling te Hoogkerk, ongetwijfeld als opvolger van zijn vader Everhard Ringels, grietman van Vredewold, die in stukken van 1683 voorkomt als hoveling op Koningspoort, Hoogkerk, Leegkerk en Dorkwerd.
Volgens het Borgenboek hoorden het borgje Koningspoort en de heerd Seldenwint ook in 1712 nog bij elkaar. Bij de borg hoorden namelijk 41 grazen land, “het Seldenwint genaamd”, waarop ene Andries Vreriks als meierboer zat. Later waren het borgje Koningspoort en beide heerden het eigendom van de familie Lewe van Aduard.
In de boedelscheiding van 1708 wordt gezegd dat de aandelen Koningspoort en Seldenwint na de dood van de weduwe Everhard Ringels het eigendom zullen worden van Johan Schott, Proviandmeester van de Nieuweschans, en diens vrouw Gesina Ringels. Aan zoon Wesselus Ringels werden andere goederen toegescheiden. Als dan Wesselus Ringels in 1719 eigenaar is van het borgje Koningspoort en Seldenwint, houdt dat niet alleen in dat de weduwe Everhard Ringels inmiddels gestorven is, maar ook dat Wesselus Ringels deze goederen overnam of erfde van zijn zwager en zuster. Bovendien moet ds. Velingius tussen 1708 en 1719 zijn uitgekocht.
Al met al zijn er voldoende aanknopingspunten om de eigendomslijn van Zeldenwind verder uit te zoeken. In het archief van de Kadaster-inspectie zitten drie bladen, die wat meer kunnen vertellen over de landerijen en hun ligging in de periode 1820, 1830. Die vraag ik bij een volgend archiefbezoek maar eens aan.
Zeldenwind
Geplaatst op: 28 mei 2009 Hoort bij: Hoogkerk, Veldnamen 8 reacties
Zeldenwind is de naam van een golfbaan van maar liefst 87 hectare die gepland staat ten westen van Hoogkerk, tussen de Aduarderdiepsterweg, het spoor naar Friesland en het kanaaltje de Zuidwending. Deze baan zou enige tientallen arbeidsplaatsen moeten opleveren, maar sinds 2007 is er maar weinig over vernomen. Het zou me niet verbazen als het er met de huidige crisis helemaal niet meer van komt. Zou trouwens wel sneu zijn voor de gemeente, die leuke dingen wil gaan doen van het geld dat de grond oplevert.
De naam Zeldenwind heeft men overgenomen van een boerderij die vlakbij het beoogde terrein staat. Deze naam figureert ook prominent op de Militair Topographische Kaart van 1851, 1855. Als je de omgeving daar overziet, dan treft die naam je als uiterst ironisch. Zelden wind, daar, op die kale vlakte? Maak dat de kat maar wijs. Het is een kapitale waaihoek!
Door die duimendikke ironie dacht ik dat de naam Zeldenwind negentiende-eeuws zou zijn. Is niet zo. Want Seldenwint, een heerd land te Hoogkerk, komt al voor in een stad-Groninger verzegeling van omstreeks 1700, zo merkte ik vanavond bij het doornemen van een lijst met veldnamen.
En dan blijken primitieve veehouders uit een veel oudere periode te beschikken over humor, die nu nog een glimlach wekt.
Zeldenwind. Hoe komen ze erop..
—
Zie ook: Zeldenwind (II)
groninganus 
Recente reacties