Potemkin in Groningen
Geplaatst op: 5 april 2012 Hoort bij: Kunsten, Stad toen 1 reactie
In een collectie documentatie van bedrijven en instellingen bij de Groninger Archieven, mapje Cinema Palace (een stad-Groninger bioscoop), bevindt zich dit originele programmaboekje dat verkocht werd voor de vertoningen van Pantserkruiser Potemkin. Zulke programma’s bevatten nooit vertoningsdata, waarschijnlijk omdat ze nog even mee moesten kunnen, maar dat chronologisch-onbestemde is de historicus een doorn in het oog, vandaar dat hij op zoek gaat naar een datum.
De klassieker van Eisenstein bleek in Cinema gedraaid te hebben vanaf vrijdag 29 oktober 1926 – zie het bericht rechtsonder en deze filmladder die een dag eerder in de krant stond. Omdat hij om zijn communistische tendens in veel landen en steden verboden was, draaide hij in Groningen eerst op proef voor de stedelijke autoriteiten en de pers. Burgemeester Bosch van Rosenthal, een conservatief protestant, keurde de vertoning goed, zij het met dezelfde coupures als in Amsterdam toegepast waren. Desalniettemin werd Potemkin hier een “groot succes”, zo bericht het Nieuwsblad een week later en daarom prolongeerde Cinema de vertoning. Vooral ook de “schitterend verzorgde” begeleidende live-muziek maakte de film aantrekkelijk. Een paar maanden later draaide hij nog in het Luxor Theater te Uithuizen.
Zoals ik al verwachtte, bleek de opvallende, expressionistische voorkant van het programmaboekje identiek aan het filmaffiche. Het was een ontwerp van Dolly Rudeman (1902-1980), dat ze in augustus 1926 maakte, dus een paar maanden voordat de film in Groningen ging draaien. “Het affiche wijkt zeer af van de gewone filmposters”, zo schreef een landelijke krant: “Uit alles zien wij, dat hier een artist aan het woord is, bijna gelijkwaardig aan hen, die de film zelve in elkaar zetten. ”
Wie de film nu nog wil zien, kan op YouTube terecht. Hier is deel I, de andere delen vindt men in de zijkolom.
Kattenconcerten
Geplaatst op: 16 februari 2012 Hoort bij: Kunsten 3 reactiesOok wel op straat, sinds de dooi intrad, maar hier als kunst in koffiereclame, op een prent van Teniers jr., in een tekening uit de school van Hokusai en in een kinderboek van W. Cole. Er is een grote hoeveelheid latere voorbeelden te vinden, maar die zijn me al te braaf.
Oude helden, jonge meesters
Geplaatst op: 16 februari 2012 Hoort bij: Kunsten 2 reactiesOp 18 mei beleeft het Drents Museum de première van ‘Oude helden, jonge meesters’, een documentaire van Buddy Hermans en Lejo Siepe over de generatie figuratieve kunstenaars, die in de jaren zeventig opkwam aan de Academie Minerva te Groningen. Dit is het voorproefje:
Behang, 1825
Geplaatst op: 12 februari 2012 Hoort bij: Kunsten 2 reacties
Behangontwerp, Parijs 1825. Meer behangetjes zijn te vinden op de Flickr-site van Jan Willemsen, voila de slideshow.
Topografica uit Leiden online
Geplaatst op: 25 januari 2012 Hoort bij: Kunsten, Stad toen 6 reacties
Veel van de topografische prenten die het Geheugen van Nederland vandaag online zette, kende ik natuurlijk wel. Toch zaten er ook nog verrassingen tussen, zoals dit Gezicht op Helpman, omstreeks 1800 gemaakt door de Groninger kunstschilder Gerardus Wieringa.
We zien hier Helpman vanuit het zuiden. Op de voorgrond de Hereweg. Een ruiter houdt er even in bij een groep wandelaars, van wie er een hem wat aanbiedt. Het gehucht op het middenplan, spottend ook wel eens ‘voorstad’ genoemd, gaat bijna schuil in hoogopgaand loofhout. Er zijn wat lage daken zichtbaar van boerderijen en rechts een wat hoger dak, denkelijk van een borg of buitenhuis. Op de achtergrond links de A-toren in de stad Groningen, en centraal, boven alles uit de Martinitoren.
Andere fraaiigheden uit de collectie, voor wat betreft de stad Groningen, zijn een tekening van het Prinsenhof uit 1734, vermoedelijk van de hand van Cornelis Tromp, een ets van Groningers in hun klederdracht uit de 17e eeuw (volgens mij verschilt de mode hier niet zo, maar goed) en een paar tekeningen van de omgeving Noorderhaven, ca. 1900 gemaakt door FG Müller, die ook het interieur van de Harmonie vastlegde.
Lang niet alle plaatsen zijn in de collectie vertegenwoordigd, zo miste ik onder andere Havelte, Beerta, Finsterwolde en Hoogkerk. Daar staat tegenover dat bijvoorbeeld Anlo, Appingedam, Assen, Delfzijl, Dwingeloo, Feerwerd en Winschoten wel aanwezig zijn en soms met meerdere prenten. Het kan dus geen kwaad om in de plaatsnamen-index te kijken of de plaats van voorkeur in deze collectie zit.
Poes poes. zoek de verschillen
Geplaatst op: 21 oktober 2011 Hoort bij: Geschiedenis, Kunsten 11 reacties
Ik was van de week even bij Monument & Materiaal en daar viel mijn oog op een aantal tegels met dierfiguren. Ze waren qua plek afkomstig uit Oude Kijk in ’t Jatstraat 8 en qua tijd uit het midden van de de zeventiende eeuw.
Dergelijke figuurtjes werden vaak met een soort van stencil-techniek opgebracht. Via een doorgeprikte tekening deponeerde men korreltjes houtskool op de nog niet geglazuurde tegel. De figuurschilder hoefde dan alleen nog maar de puntjes houtskool te volgen met zijn penseel. Zo komt het dat die figuurtjes vaak sterk op elkaar lijken.
Bij bovenstaande poezen is een dergelijke methode misschien ook wel gevolgd. Toch vind ik ze niet erg op elkaar lijken. De bovenste acht ik wat depressiever, de onderste wat ondernemender. Laat me ze namen geven: Hans en Jopie bijvoorbeeld.
Een verhaal over deze tegels komt in het jaarboek Hervonden Stad 2012 te staan. Vlak voor Sinterklaas gaat dat verschijnen.
Haagse wijk als het rad van Spijk
Geplaatst op: 7 september 2011 Hoort bij: Kunsten 12 reactiesBij Max Dohle zag ik dit stadsuitbreidingsplan voor Den Haag, van de hand van Berlage, uit 1908:
Het deed me ergens aan denken. Berlage heeft goed naar de radiale basistructuur van wierdedorpen gekeken. Jammer dat het plan, hoewel het door de raad kwam, nooit uitgevoerd is.
Groninger Jeanne d’Arc
Geplaatst op: 4 september 2011 Hoort bij: Kunsten, Stad nu 10 reactiesZe staat sinds kort aan het laatste stuk van de Paterswoldseweg voor een non-descript kantoorgebouw. Ze heeft een tweehandig zwaard en zet een van haar hooggehakte hoge laarzen op een stapel boeken. Er is geen bordje, je vind haar niet op ‘Staat in Groningen’, ze zit evenmin in de krantenbank en googelen op de naam van de weg + vrouw + zwaard + boeken helpt ook al niet. Blijf benieuwd naar het verhaal erachter.
Mannetje op bankje, vrouwtje op bankje
Geplaatst op: 21 augustus 2011 Hoort bij: Kunsten 5 reactiesOp Noorderhoogebrug staat voor een woonhuis dit bakstenen mannetje op bankje, waarmee Jan Schoffelmeijer vorig jaar een wedstrijd won. Het bankje lijkt te zweven door de toepassing van spiegels op de voet (onder de kont van het mannetje):
Op Euvelgunne kwam ik een poosje later dit vrouwtje op bankje tegen, ook van baksteen en eveneens met spiegels op de sokkel:
Hé, zou Schoffelmeijer meerdere van zulke bakstenen figuren geproduceerd hebben? Maken ze misschien deel uit van een serie?
Nee, zegt de kunstenaar desgevraagd. Het vrouwtje is niet van hem, maar gemaakt door de bewoner van het huis op Euvelgunne. Die wilde eerst dat mannetje kopen, “maar vond het te duur en heeft er uiteindelijk zelf maar een gemaakt.”
Grollywood, the movie
Geplaatst op: 18 augustus 2011 Hoort bij: Kunsten 1 reactieBinnenkort in de theaters: de pastiche die Groninger studenten maakten op een Bollywood-productie:
Een mijnwerkerskop in de Pelsterstraat
Geplaatst op: 9 augustus 2011 Hoort bij: Kunsten 5 reacties
Onlangs zag ik deze mijnwerkerskop, gedreven uit een rechthoekig stukje koperplaat, in een etalage aan de Pelsterstraat staan. Heb de eigenaar nu meermalen gebeld, maar hij neemt op geen van zijn beide nummers op, Had graag van hem willen weten wat hij voor het plaatje vroeg, omdat het van Constantijn Meunier is, een Belgische kunstenaar die ook het beeld maakte dat op het graf staat van Nieuwsblad-courantier Ruurt Hazewinkel. Het zou zelfs een voorstudie voor dat beeld kunnen zijn. Maar ach, dat zal de eigenaar ook wel weten.
Glas-in-lood Lutherse kerk Haddingestraat
Geplaatst op: 31 juli 2011 Hoort bij: Kunsten 6 reactiesIk was vanochtend na de dienst even in de Lutherse kerk om er voor het Historisch Jaarboek de putti op de kansel te fotograferen. De glas-in-loodramen nam ik meteen maar even mee.
– Luther op de Rijksdag van Worms (1521). Zijn legendarische uitspraak – “Hier sta ik, ik kan niet anders” – staat erbij. Het raam is van vlak na de Eerste Wereldoorlog:
De ramen aan de noordzijde van de kerkzaal zijn van vlak na de Tweede Wereldoorlog. De vogel Fenix met een anker erboven, symbolen voor Herrijzenis en Hoop:
Sint Joris en de draak (volgens de interieurbeschrijving is het Sint Michael):
Erasmus, een verrassende verschijning in deze kerk, omdat Luther weinig van hem moest hebben:
Mijn oud-tante Siene was lid van Evangelisch-Lutherse gemeente, die in deze kerk samenkomt. Ze moet deze ramen honderden keren hebben gezien.
Apodictische prognose
Geplaatst op: 9 juli 2011 Hoort bij: Kunsten Een reactie plaatsen
Stencilgraffiti, te zien op meerdere plekken bij het Emmaviaduct.
groninganus 
Recente reacties