Contrast

Ik was vanochtend even bij iemand op visite in de Mediacentrale. Nooit eerder geweest, behalve dan toen het nog een desolate turbinehal was. In de hoge centrale ruimte, die vandaag extra opgepoetst werd voor een bezoek van Maxima, hangt een enorm doek. Het schijnt een paar mannen op een station voor te stellen, maar wie de maker is, heb ik helaas nog niet kunnen achterhalen. Iemand die het weet?

Op de terugweg kwam ik langs de HL Wicherstraat. En daar zag ik, achter de ruit van een kampeerbusje, een heel klein schilderijtje. Het is voor 20 euro te koop bij Leo de Lijster.

Nieuwe oogst bij Flickr

De bloedhitte eerst en vervolgens die voortdurende regenbuien hebben gunstig uitgewerkt op het posten van Groninger foto’s bij Flickr. Zo schonk ene JAF ons, naast veel contemporaine stadslandschapjes, deze ansicht van de Grote Markt noordzijde, ongeveer een eeuw terug.

In die tijd vestigden de Nijschansker Hinderikus Swart en zijn vrouw zich eerst in Kansas om in 1910 nog verder westwaarts te trekken, naar Oklahoma, de jongste staat van de VS. Hinderikus hield zijn leven lang een bloedhekel aan scheren, zijn kinderen vertelden later dat ze vaders kin nooit hadden gezien. Een kleinzoon diende in de Tweede Wereldoorlog bij de Amerikaanse marine, en zag zodoende kamikaze-vliegtuigen op zich af komen.

De kleinzoon van deze zeeman zou bij wijze van spreken de toerist geweest kunnen zijn, die deze serie van Groningen maakte. Met plaatjes van de stationshal, het museum, de Korenbeurs, het uitzicht vanaf de Martinitoren, de Prinsenhof en de Herebrug.

Min of meer op dat moment trouwden Barbara Stok en Ricky van Duuren, als cartoonisten, striptekenaars en Straaljagers wereldberoemd in Groningen. Van de hoogtijdag maakte Tuppus een reportage. Bruid, bruidegom en fotograaf zijn kind aan huis bij VERA, en in dat popcentrum schoot M.a.r.k.u.s. maar liefst drie series portretten, onder andere van Ricky en Tuppus.

Tot slot nog enige straattypes van Mark Adams, alias ‘Dezondraaitmetjemee’. Fascinerend is de oude man met baard. Ik heb die ook nog wel in de stad rond zien lopen, maar dat is zeker twintig, dertig jaar terug. Vermoedelijk is hij niet meer onder ons, en dat geldt zeker voor Ferdinand-de-Schreeuwlelijk. Overigens geen zwerver, zoals Mark abusievelijk meent, maar iemand die ondanks zijn drankzucht en boemankuren heel stilletjes stierf op een kamer aan de Uurwerkersgang.

Liefde en suikerzakjes

Ik vond van de week een heel aardig, nog steeds lopend feuilleton over de amoureuze avonturen van een kweekschoolleerling. Het speelt zich midden jaren vijftig hier in Groningen af, en is geschreven door de Volkskrant-weblogger Cor Uitham (72), die zelf onderwijzer en leraar Nederlands was, en ongetwijfeld veel autobiografisch materiaal in het verhaal verpakte, hoewel hij de meeste namen versleuteld heeft.

Even voor de hand liggend als geniaal is, dat Uitham dat feuilleton ophangt aan suikerzakjes. “Ooit”, schrijft hij, “heb ik een tijdje suikerzakjes verzameld. Niet veel en niet lang en ook niet volgens de regels der kunst. Ik plakte ze met inferieure lijm en plaksel her en der tussen de foto’s van mijn foto-albums.”

Aan die suikerzakjes zitten dus herinneringen vast. Plaatjes van de puutjes staan daarom ook bij de afleveringen. Ze geven een heel mooi beeld van de horeca in die tijd. Zo prijst Hotel Lunchroom Elzenga zichzelf op zo’n zakje aan met de catering van bitterballen, “7 ct. per stuk, heet van ’t fornuis, direct bij u thuis”. En heeft Eethuis Dijk aan het Zuiderdiep al de beschikking over televisie, een bezit waar de meeste Nederlandse huishoudens pas vanaf 1961 aan mogen denken.

Ook de teksten van Uitham geven een mooi tijdsbeeld, maar dan van een school- en liefdesleven. Uithams’ protagonist Chris Mulder is op de Kweekschool in de Pelsterstraat niet de allergemakkelijke leerling. Hij vertoont recalcitrant gedrag en spijbelt nogal eens. Als hij dan geen café bezoekt, doet hij genealogisch onderzoek in het archief aan de Sint Jansstraat. In de liefde zwalkt Chris heen en weer tussen de lijfelijke Annie, een arbeidersdochter en steno-typiste uit De Hoogte – een wijk die voor Chris zwaar taboe is – en de voorlopig nog wat afstandelijk overkomende Ibbeltje, zijn klasgenote uit het Drentse Rolde.

Hoe het afloopt heeft de schrijver elders op zijn blog al verklapt. Misschien zou hij iets minder namen kunnen noemen en voor de schermlezers wat meer witregels kunnen gebruiken, maar deze kritiekpuntjes nemen niet weg, dat zijn feuilleton vooral voor Groningers lekker wegleest.

—

NB:In 2015 werkten de linkjes naar de hoofdstukken allang niet meer, vandaar dat ik deze bij de restauratie heb verwijderd. Een deel van Uithams logjes kwam terecht in een boek.

Boer en zien blonde knecht

Dichter Jan Glas in actie met een ‘streekgedicht’, dat is het poëtische equivalent van een streekroman. Gister las hij ’t voor in de Prinsenhof, waar het jaarlijkse dichtersfestival plaatsvindt. Voor de registratie zorgde Coen Peppelenbos – een hele serie van zulke filmpjes vindt men op diens Literatuurlog.

Hendrik de Vriesprijs in ere hersteld

De cultuurlobby van Dick Leutscher c.s. heeft succes gehad: de Hendrik de Vriesprijs wordt dit jaar gewoon weer uitgereikt.

Retro-actum

De Groninger dividivi’s

In Groningen hebben we ook Dividivibomen. Bomen die meebuigen met de eeuwig waaiende Groninger passaatwinden.

Bij nader inzien echter

buigen de Grunniger dividivi’s helemaal niet uit zichzelf mee. Dit zijn geketende bomen, dames en heren. Alleen de kluisterende tuien dwingen hun toppen naar benee, naar de wallekant aan de overzij. Tegen hun wil en dank.

Staat er zo’n bord en is het toch weer een kunstproject. Van ene William Forsythe die anno 1990 inspiratie putte uit de eertijdse teelt van kromhout voor scheepstimmerdoeleinden.

En toch zie je al mooi een langgerekte poort ontstaan.

Die stadsmarkering, dat wordt nog wel wat.

Strakke deurmatjes

Welkom 1

Welkom 2

Wat een strakke digitale deurmatjes heeft die galerie Sign, nou? Daar zou ik wel eens een videowall van willen zien. Niet te lang naar turen, want dan raak je nog gehypnotiseerd.

Paviljoentje

Tegenwoordig staat de Video Folly van Coop Himmelblau in Delfzijl, waar ze jaren geleden in gedemonteerde staat lag te verroesten op de werf van Niestern Sander, die haar voor de verschroting had gekocht.

Oorspronkelijk werd het paviljoentje gebouwd voor de cultuur- en architectuur-manifestatie ‘What a wonderful World’ in stad. Het stond rond 1990 aan het Verbindingskanaal, op de plek van het Groninger Museum.

De website van Coop Himmelblau maakt er geen melding van. Wel uiteraard van Himmelblaus’ paviljoen van het Groninger Museum, dat ongeveer op dezelfde plek verrees.

Genesis in Eelde

Boven de deur van de orangerie bij het Nijsinghhuis in Eelde hangt sinds kort een pracht van een zondeval. Maarten Robert, een houtsnijder uit Haarlem, maakte dit object.

De listige slang heeft net een goed gesprek met Eva gehad, en voorspelde dat ze spiritueel zal groeien, zeg maar, als ze haar tanden in een verboden vrucht zet. “Gij zult als God wezen“, fluisterde het beest, “kennende het goed en het kwaad“. Nou ja, die vruchten zagen er ook wel erg appetijtelijk uit, en voordat Eva het wist had ze al een hap genomen en bood ze er Adam ook maar een aan. Tja, en toen opeens zagen ze dat ze er heel naakt bijliepen, en wat meer is, hun schepper bleek alderiezelijkst vergreld:

Godts vlammend wraakzwaart dryft hen uit het Paradys,
En bliksemt, en beschermt, op een vergramde wys,
Den levensboom, en houdt dien toegang toegesloten.
d’Elende wort haar deel; de plagen uitgegoten;
De doodt geboren uit des menschen eigen schult,
En van dit kwaat is nu de waerelt opgevult.

Arnold Hoogvliet gebruikt hier in zijn ‘Abraham de Aartsvader’ (1728), om precies te zijn op pagina 207, de term levensboom voor die boom uit Genesis. Zo staat die term eveneens verklaard in allerlei woordenboeken, hedentendage. En voor het nieuwe kunstwerkje van het Nijsinghhuis zal ze ook wel weer gebruikt worden, want normaal bevinden zich levensbomen in bovenlichten van monumentale panden en oude boerderijen.

En toch denk ik dat de vereenzelviging van de boom van het goed en het kwaad met de levensboom, hoewel dus eerbiedwaardig oud en geaccepteerd, op een misverstand berust. In zijn expliciete uitbeelding van de zondeval-scène is de ‘levensboom’ van het Nijsinghhuis namelijk uniek. De gewone levensbomen in bovenlichten zijn vrijwel zonder uitzondering gestileerd, zonder enigerlei verwijzing naar het paradijsverhaal. Bovendien zijn er volgens Genesis 2:9 twee bomen in Eden, een boom des levens èn een boom van kennis van goed en kwaad. In mijn bijbel staat er tenminste duidelijk een komma tussen. En tot slot geeft een levensboom leven – de naam zegt het al – terwijl er van de zondevalboom juist bekend is: “Daarvan zult gij niet eten; want ten dage dat gij daarvan eet, zult gij de dood sterven.”

Vier kekke kunstensites

Zowat elke zichzelf respecterende beeldend kunstenaar heeft vandaag de dag een website om zijn werk te promoten. Bij de meeste is dat een statisch ding: plaatje met praatje en verder geen poespas. Maar sommige maken ook gebruik van bewegende elementen in hun digitale etalage. Hier een kwartet voorbeelden uit Groningen van deze avant-garde.

Alian Brouwer heeft haar voorpagina opgetuigd met de voorgevel van haar atelierpand in de Visserstraat. Er gaat een vriendelijk deurbelletje en tussen de raamroeden schuiven paneeltjes op, die een allereerste indruk geven van haar werk. Gek genoeg kan je niet navigeren via die paneeltjes, maar alleen via de themabalk aan de bovenkant van de pagina.

Renée Luth maakte een nachtelijk stadsgezicht zoals je ze ook aantreft in goedkope tekenfilms. Klikken op de straatwand en er vervolgens overheen strijken met de muis levert geluids- en visuele effecten op. Onder meer komt er een Loesje-slogan tevoorschijn: “Leven is een meervoud van lef“. Wie op zoek is naar echte informatie, bediene zich weer van de themabalk boven in beeld.

Tommie van der Zee introduceert zichzelf met een animatie. Vanuit een engelenbak klinkt er applaus, de voorhang schuift open en we zien Tommie aan forse doeken werken, tot Jac Brel gaat zingen over de haven van Amsterdam en Tommie het tijd vindt voor een sjekkie. Helaas wordt het effect daarna bedorven door een afgrijselijk duf en plat stilleventje, als ik Tommie was zou ik daar toch ook een landschap neerzetten.

Lambert Kamps, tot slot, werkt met opblaasbare objecten – onder meer voor de Dogtroep – en heeft op zijn website zes van zijn aanblazers in slagorde opgesteld. Met de muis op zo’n omgekeerde stofzuiger blaas je de letters van een thema op. Klik je op zo’n apparaat, dan komt er een dun doekje met moeilijk leesbare teksten, maar ook met foto’s en filmpjes tevoorschijn.

De Vermeer van het Kattendiep

Dat ‘Het meisje met de parel’ van Johannes Vermeer met maar liefst een kwart van de stemmen gekozen werd tot het mooiste schilderij van Nederland, verbaast me niet. We zijn er mee doodgegooid. Er is een film van, in Groningen spuit een graffiti-artiest haar regelmatig op bouwschuttingen – zoals aan het Kattendiep – en er bestaat ook al een moderne variant op, in krimpfolie en met een vriendelijk Blokker-prijsje.

Streetart

Ze vielen me de laatste tijd al op, her en der in de stad: kleine, vaak opgeplakte graffiti. Bij Flickr vond ik vanavond 163 foto’s van die dingen. Gemaakt door ene aargh_nl, een student grafische vormgeving, vermoedelijk op Minerva. Hij is man en al bezet, nadere info geeft hij niet. In elk geval maakt hij deel uit van een groep die dezelfde soort dingen doet.

De leeuwen van de gasfabriek

Op de tentoonstelling die Cunera van Selm voor het CBK samenstelde, bewaakt deze hardstenen leeuw met een soortgenoot de toegang. Welke beeldhouwer ze gemaakt heeft, is onbekend. Vroeger was het stel te zien bij de gasfabriek aan de Bloemsingel. Sinds de sloop van die fabriek lagen ze in de opslag van de dienst Openbare Werken aan de Duinkerkenstraat, maar de gemeente wil straks nog een mooi plekje voor ze zoeken op het Ciboga-terrein. Intussen zijn de leeuwen nog tot 7 mei aan de Trompsingel te zien.