In de Zuidbroekster petoet

Willem van der Velde zette net een prachtige foto op Twitter, van de toegangsdeur tot het cachot in de toren van Winschoten. Hoewel de samenstellende delen niet allemaal even solide meer ogen, gaat er nog steeds een suggestie vanuit: ‘Gij die hier naar binnen treedt, laat elke hope varen’.

De foto bracht de erfgoedredacteur van de Leeuwarder Courant op een idee: “Is misschien leuk om alle noordelijke oude kerkers eens op rijtje te zetten”. Zelf noemde hij alvast Joure en Leeuwarden, de Sneuper van Dokkum kwam in een eerste reactie op het hounegat (hondegat) van Anjum.

Opeens herinnerde ik mij dat Jan Pieter Koers me jaren geleden eens vier interieurfoto’s stuurde, die hij maakte in de petoet, welke zich in de toren van Zuidbroek bevindt. Volkomen terecht veronderstelde Jan Pieter dat ik daar nog nooit in geweest was,

“…maar de muren en deuren laten heel mooi zien hoe de opgesloten lieden zich probeerden te vermaken: de muren zitten vol namen en in het houtwerk zijn tal van bootjes gekerfd. Misschien een verwijzing naar de vrijheid. Of zouden het zeelieden zijn geweest?  In ieder geval zijn er geen paarden of koeien afgebeeld…”

SV105266

SV105267

SV105268

SV105270

Zo’n cachot was een soort Huis van Bewaring, in dit geval van 1709 tot 1803 voor het hele Oldambt. Er zaten dus in principe verdachten, geen veroordeelde criminelen.

Daarnaast zullen er veel kwajongens een poosje in opgesloten zijn geweest wegens appelgapperij en dat soort vergrijpen.

Het meest gangbaar waren echter mannen die zich schuldig hadden gemaakt aan openbare dronkenschap. En daar zullen best wel eens passagierende zeelui bij hebben gezeten, onderweg tussen de stad en de veenkolonies.

Naschrift 16 mei 2016

Bij resolutie van Burgemeesteren en Raad van 6 december 1709 werd besloten om een gedeelte van de Zuidbroekster toren geschikt te maken als Oldambtster gevangenis “van sodanige sterckte dat de gevangens met weijnige moijte secuir konden werden bewaackt ende bewaart”. Een commissie moest hiervoor zorg dragen.


Station Zuidbroek, nu museum

Vanmiddag even naar het nieuwe trein- en trammuseum in Zuidbroek geweest:
1
Ik trof er een zeer klantvriendelijke loketbeambte:
2
Achter hem zat de stationschef wat voor zich uit te staren (vroeger rookte zo iemand dan een sigaar en hing er op schouderhoogte een laagje rook):
3
Een vrouw stond te wachten op de volgende trein:
4
Elders vitrines met bordjes:
5
Kaartjesknippers:
6
Een detail van iets waarvan ik vergeten ben wat het ook alweer was:
7
En alom het gevleugelde wiel, zoals hier op een pet in goud en bekroond met een keizerskroon:
8


Bij een weggekapt wapenschild in Niekerk

Een jaar of wat terug was het monumentenfonds van de vereniging  Stad & Lande op zoek naar een nieuw project. Ik opperde de zilvervloot-plaquette uit 1629 op de toren van Niekerk (Marne), met als motivatie dat de letters in verval en de tussenliggende beeltenis al helemaal weg was, zodat enig geld hier heel goed van pas zou kunnen komen:

2012-11-11 194

Op mijn suggestie hoorde ik niets. Maar daar kon ik me ook niet druk om maken, er zou vast wel een urgenter project zijn.

Inmiddels begrijp ik het stilzwijgen wat beter , want naar me nu blijkt, is die beeltenis, welke uit een dubbel wapenschild met het wapen Lewe bestond, al héél lang weg. Pathuis meent dat het “waarschijnlijk” in 1795 weggekapt is, maar dat lijkt me stug, omdat de Bataafse revolutionairen hier in eerste instantie helemaal niet zo voortvarend te werk gingen tegen aristocratische verschijningsvormen. Het jaar 1798, toen radicale democraten het even voor het zeggen kregen, komt volgens mij veel meer in aanmerking.

Bij die revolutie van 1798 werden we zeer tegen onze zin een eenheidsstaat, wat vooral betekende dat er geen enkele rem meer was op Hollandse machtshonger.  Hoogst ironisch is het dan, dat hier in Niekerk het wapen Lewe met zijn rode leeuw op een goudgele ondergrond weggekapt werd, terwijl dat in wezen hetzelfde wapen was als dat van Holland, ook al klimt die Hollandse versie de andere kant op.

Afschrift (18e eeuw) van het opschrift uit 1629. Groninger Archieven, Toegang 657 Verzamling Keiser, inv.nr. 164.

Afschrift (18e eeuw) van het Niekerker opschrift uit 1629. RHC Groninger Archieven, Toegang 657 (Verzameling Keiser) inv.nr. 164.

 


Rondje Leek

IJs op de Avondsloot, Hoogkerk:
2014-12-28 006
Bomijs bij Peizermade:
2014-12-28 008
Onlander riet:
2014-12-28 014
Uitgelichte Waalborg, Roderwolde:
2014-12-28 020
Kluitje elzen bij Leutingewolde:
2014-12-28 027
Het was de op een na laatste dag dat de expositie over de Leekster Courant kon worden gezien. De oprichter Harm-Jan Bronsema:
2014-12-28 031
Op een kaart uit de jaren 60 het verspreidingsgebied – tussen Ezinge in het noorden, Groningen en Vries in het oosten, Veenhuizen in het zuiden en Drachten in het westen. De speldjes staan voor agentschappen:
2014-12-28 040 was 68
Een flink deel van de distributie ging via de PTT:
2014-12-28 043
De Heidelberg-pers liep gesmeerd en leverde puik drukwerk af:

2014-12-28 053

Voor na de expositie wordt er nog een bestemming voor gezocht. Gegadigden kunnen zich melden bij de Historische Kring Leek.

Voorpagina in het lood:
2014-12-28 071
Oranje wilg? bij Oostwold:
2014-12-28 074
Bij de Zuidwendinger molen, waarschijnlijk vanwege de vorst, een stuk of 25 zwanen bij elkaar. De kerngroep:
2014-12-28 080


Enige nadere bijzonderheden omtrent het torentje van Spijk

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

“In 1676 is te Spijk eene nieuwe kerk gebouwd; de oude was eenige jaren te voren, benevens verscheidene belendende huizen, door een ongelukkig toeval, afgebrand. In 1711 is deze kerk met een fraai torentje versierd.”

Bron:  A. Smith (arts te Beerta), Geschiedenis der provincie Groningen van het begin onzer tijdrekening af tot aan den jare 1848 (Groningen 1849) pag. 282.

v


Rondje Leutingewolde – Lettelbert

Gras groeit op rollen hooi. Onder het talud van de A7 bij de Bornstertol:
2014-11-09 002
Bij het Omgelegde Eelderdiepje:
2014-11-09 009
Eelderma – ganzen, ganzen, ganzen:
2014-11-09 025
Het Achterstewold, Peize:
2014-11-09 042
Schotse Hooglanders bij de Turfweg tussen Leutingewolde en Nietap:
2014-11-09 059
De Groeve tussen Nienoord en Midwolde:
2014-11-09 065
Bij het Lettelberterdiepje – vergezicht op de stad:
2014-11-09 070
De brug over het Hoendiep van bedrijventerrein Westpoort:
2014-11-09 077


Dialectiek der toponiemen

Op een dam aan de Lopsterweg onder Stedum ziet men dit plaatsnaambord:

2014-11-08 091

2014-11-08 092

Het bord, zo blijkt uit een stuk in De Stedumer van mei 2011 (pag. 8 e.v.), is een restant van een oudejaarsstunt van een paar jaar eerder. Een eindje verder ligt namelijk de buurtschap Juist onder Loppersum en de initiatiefnemers vonden het kennelijk nodig om zich hierbij aan te sluiten, onder gelijktijdige beklemtoning van de lokale eigenheid.

Het bord schijnt vervaardigd te zijn door het bedrijf dat ook officiële plaatsnaamborden maakt. Een van de initiatiefnemers wist de weg – hij werkt bij de gemeente Groningen als facility manager.


Ommetje Slochteren – Schildwolde – Stedum

Blauwe reiger bij Niemeijer in de sloot, Peizerweg:
2014-11-08 005
Het fietsparkeren rukt langs het spoor op naar het westen:
2014-11-08 007
Duidelijke directieven tussen Harkstede en Schaaphok:
2014-11-08 011
Elke richting rood:
2014-11-08 016
De rechtervleugel van de Fraeylemaborg in Slochteren:
2014-11-08 023
Ik was er in twaalf jaar niet binnen geweest en genoot er vooral van het uitzicht:
2014-11-08 031
Eigenlijk kwam ik er om het portret van de geleerde Hyleke Gockinga te fotograferen, maar dat hing er helaas niet meer. De rode kamer:
2014-11-08 048
Nog een uitzicht:
2014-11-08 061
Heksenkring van vliegenzwammen in Schildwolde:
2014-11-08 068
Stookhut op oud boerenerf, Meenteweg bij Schildwolde:
2014-11-08 073
Zijweg het land in, bij de Meenteweg tusen Schildwolde en Ten Post:
2014-11-08 074
Oosterpaauwenweg, buitengebied Schildwolde:
2014-11-08 079
Boomsingels bij de Westerpaauwenweg:
2014-11-08 084
Luddeweerstersloot:
2014-11-08 085
Stedum:
2014-11-08 093
Station Stedum:
2014-11-08 096


Langs Euvelgunne, Harkstede en Ruischerbrug

Op Euvelgunne:
2014-11-02 007
Nog lang niet kaal:
2014-11-02 009
In de Euvelgunner jungle:
2014-11-02 011
zont een Euvelgunner inboorling van hout:
2014-11-02 014
Toen in de jaren tachtig een stuk Oosterpoort gesloopt werd en er vervangende nieuwbouw moest komen, wilde de gemeente Groningen perse geen puntdaakjes. Vandaar dat de Oosterpoort opgescheept zit met foeilelijke flats, die totaal niet bij de oude buurt passen. Intussen is de gemeente Groningen van mening veranderd – nu zie je dus alom puntdaakjes aan de stadsrand van Groningen verrijzen, zoals hier in Meerstad bij Harkstede:
2014-11-02 032
De Woldsloot bij Ruischerbrug:
2014-11-02 038
Nooit geweten dat er een klokkestoel op Ruischerbrug staat:
2014-11-02 053
Weer een mooie lichtshow bij thuiskomst:
2014-11-02 055


Reigers decimeren rattenpopulatie

Gister zag ik een reiger met een rat bij Niebert en vanmiddag laat zag ik een jonge reiger met een rat bij Dorkwerd:

2014-10-26 006blog

Twee maal zo’n waarneming vlak achter elkaar leidt tot de conclusie dat reigers ware rattenverdelgers zijn.


Aan tafel!

2014-10-25 053

(Iwema Steenhuis, Niebert.)


Schilderswerkplaats

2014-10-25 021

2014-10-25 024

2014-10-25 025

2014-10-25 026

2014-10-25 029

2014-10-25 031

2014-10-25 048

2014-10-25 050
In Steenhuis Iwema te Niebert. Waar ook een kapperswinkeltje, een schoolklasje, een kroegje en een bakkerij geëvoceerd worden. Leuk museum, maar vandaag – de laatste zaterdag van het seizoen – was het er wel erg druk dankzij een actie van de regionale RABO.


Rondje Nuis

Roderwolderdijk, Hoogkerk:
2014-10-25 002
Langs een oprit bij Niebert:
2014-10-25 013
Iwema Steenhuis in Niebert deed de was:
2014-10-25 018
Merk kippenvoer:
2014-10-25 035
Evocatie van een kroegje, eveneens in Iwema Steenhuis:
2014-10-25 041
Oprit bij de Mienscheer te Nuis:
2014-10-25 063
Reiger heeft rat bij de kop, in een weiland langs de Halbe Wiersemaweg tussen Niebert en Leek:
2014-10-25 067
Als je erop let, zie je overal grote waternavel, zoals hier in de vervallen sluis van het Leekster Hoofddiep:
2014-10-25 072
Een eindje verder aan de Roomsterweg deze kolonie geschubde inktzwammen:
2014-10-25 075
Boven de Jarren bij het Leekstermeer ging een grote groep ganzen op de wieken – wat kwam door twee ultra light vliegtuigjes, die wat later leken te landen bij Nietap:
2014-10-25 092
Mannetjesfazant bij de Woudrustlaan onder Peize:
2014-10-25 097
Langmadijk, Perizermade:
2014-10-25 105


Rondje Foxwolde – Enumatil

Vleesvee bij Foxwolde:
2014-09-28 030

Dorpsgezicht Leutingewolde:
2014-09-28 039 

Boerderij achter maïsveld, Midwolde:
2014-09-28 040

Deze nogal forse sloot die haaks staat op de weg tussen Nienoord en Midwolde is ook al vergeven van de grote waternavel:
2014-09-28 043

Bij Lettelbert:
2014-09-28 047

Aan de Zuiderweg tussen Enumatil en Zuidhorn staat een lange rij koeien geduldig te wachten tot de boer ze komt afhalen voor het melken. Hij is wat aan de late kant:
2014-09-28 050

Zo ziet het ruggenlandschap eruit als je in het verlengde van de rij gaat staan:
2014-09-28 052 

Uitgebloeide kaardebollen langs het fietspad tussen Enumatil en Den Horn:
2014-09-28 055


Nazomers rondje

Eend in nieuw verenpak, Nieuwbrug:
2014-09-27 007
Aduarderdiep: man oogst rijpe druiven bij zijn woonboot. Door de mooie zomer zijn ze erg zoet. Hij maakt er wijn van: “Dit wordt een goed wijnjaar”
2014-09-27 011
De toch al behoorlijk uitgedunde populierenkronen langs De Lindt naar Aduard:
2014-09-27 021
Verwarde tournesols bij de Oliemuldersweg:
2014-09-27 047