Huize Tavenier

De gewezen kraamkliniek, waar duizenden Groningers geboren zijn, nu opeens volop in de bloesem:

Toaldag

Schrieverspetretten op ’t Cascoadeplaain:

Lezen van Wout van Bekkum over Saul van Messel, Grunnen en ’t Grunnegs

Kwam ook nog stokje Drenth in veur:

Informoatsiemaart:

Varioatsie op zien putdekseldroksel deur marzjedrukker Elze ten Harkel:

Jan Groenbroek is zug an ’t oploaden veur zien lezen over Grunneger toal en cultuur vanoaf 1793 in roem 180 ploatjes:

Nog eem keken bie Harry Niehof etc.:

En vot moar weer:

Een onderaardse gang in de Poelestraat?

Poelepoort en omgeving op de kaart van Jacob van Deventer, 1560-1570. Collectie RHC Groninger Archieven 1536-7632. Centraal de Poelepoort met de toenmalige, verder naar de binnenstad gelegen Poelebrug, daaronder het Pepergasthuis.

Kreeg vanochtend deze mail:

Hallo Harry,

Namens een kennis kom ik met de volgende vraag.

Ter hoogte van de Poelepoort zou een ingang van een tunnel gelegen hebben die leidde naar het Prinsenhof:

“Ik ben geboren in de Poelestraat 45, vlak achter de poort. Achter in de grote kelder zit een stenen poort. Mijn vader vertelde altijd, dat daar een tunnel had gelegen, die naar het Prinsenhof gevoerd had, als vluchttunnel voor de Prinsen. Hoe kan ik te weten komen, of dit waar is?”

Ik heb tevergeefs het internet afgezocht maar niets kunnen vinden betreffende een (veronderstelde) tunnel.

Is jou iets bekend?

Met vriendelijke groeten,

H.

Mijn (iets ingekorte en bewerkte) antwoord:

Het geloof aan onderaardse gangen vanuit kastelen, kloosters en wat dies meer zij is een onuitroeibaar volksgeloof. Soms denk ik dat er een psychologische behoefte aan onderaardse gangen bestaat, die het beste verklaard kan worden aan de hand van wat Freud schrijft over de geboorte, geboorte-ervaringen en de herinneringen daaraan.

Als je aan al die verhalen over onderaardse gangen geloof zou willen schenken, is Nederland qua bodem één grote Emmenthaler gatenkaas. Nu heeft een groot gedeelte van Nederland ook een slappe, tamelijk vochtige bodem. Het bouwen van eeuwenlang duurzame tunnels in die bodem zou dan, net als in de mijnbouw in een stenen bodem, en zelfs als de gang met tras gemetseld is, zeer goed geprepareerd hardhout vergen, dat absoluut niet in contact met zuurstof mocht en mag komen. Bij een intacte onderaardse gang kan aan deze voorwaarde niet worden voldaan. Deze zou dan na verloop van tijd moeten instorten. Bij goed geteerde hardhouten buiningen (beschoeiingen) gold, dat ze na dertig jaar gedeeltelijk al aan vervanging toe waren, zo leert mijn ervaring met de stadsrekeningen.

Het pand waar het hier om gaat, staat bovendien in het laagste gedeelte van de Poelestraat. Bovendien lag dit gedeelte van de Poelestraat wat later achter de stadsmuur. Achter de Muur: zo heette o.a. de Schoolstraat. Nog steeds heeft het straatje in het verlengde van de Schoolstraat, richting achterkant Pakhuis, Pepergasthuis en Holland Casino die naam. Achter de bedoelde stadsmuur lag in de zestiende eeuw nog een dubbel grachtenstelsel. Zie de kaart van Jacob van Deventer uit 1560-1570. Het pand wat nu het adres Poelestraat 45 heeft, bevond zich op de plek van de binnenste van die grachten. Bepaald niet de ideale omstandigheden voor een tunnel! Laat staan een die de eeuwen zou moeten hebben getrotseerd.

Uit de Middeleeuwen kan die vermeende tunnel dus zeker niet dateren. In de zeventiende en achttiende eeuw, zeg maar de Prinsentijd, werden de overheidsuitgaven bovendien zo goed verantwoord, dat het de vele onderzoekers die de rekeningen terzake onder ogen hebben gehad, beslist opgevallen zou zijn als er een kostbare tunnel gebouwd was. Zij maakten hiervan echter nooit melding. Ergo: het verhaal van de vluchttunnel is quatsch.

Als er inderdaad een stenen poort of poortachtige structuur in die kelder gezien is, dan lijkt me de kans het grootst dat die met de laat negentiende-eeuwse riolering te maken heeft gehad. Een andere mogelijkheid is dat het de ruimte tussen twee funderingsstiepen van de middeleeuwse stadsmuur betreft. Maar ik hou het op het eerste.

Overigens is er in de Monumentenbeschrijvingen die de gemeente Groningen op haar monumentenwebsite heeft staan (a 2005; b 2009), alleen sprake van een kelder onder de àchterkamer van Poelestraat 45. Deels denkt de onderzoeker dat er alleen daar een kelder is, omdat zich daar eerder een binnenplaats bevond. Anderzijds lijkt er wel een kelder onder de voorkant geweest te zijn, maar is die dichtgemetseld (en opgevuld ?). Gezien de vochtige toestand op de foto’s van de kelder achter (en dat bij het hedendaagse grondwaterpeil!), lijkt me dat dichtzetten (en opvullen) ook geen wonder.

“Overval-alarm aanwezig”

Gezien op het Hoendiep bij de Energieweg – een schark waarop een bootjesmelker vier lullige kamertjes heeft afgetimmerd, alle nog onbewoond en met houten platen voor de ramen, maar elk al wel op de toegangsdeur voorzien van een opvallend geel bordje: “Overval-alarm aanwezig”:

Je vraagt je af wat voor kapitalisten hier komen wonen dat zulke bordjes noodzakelijk zijn. Voorlopig hou ik het er maar op dat de bordjes voornamelijk de paranoia van de bootjesmelker weerspiegelen.

Het Scheepvaartmuseum, nu het nog kan

Het ruikt er om te beginnen al lekker naar schip. Dat wordt straks dan anders, als het geen scheepvaartmuseum meer is.

De laatste keer dat ik door de vaste opstelling van het Noordelijk Scheepvaartmuseum heen liep, moet zo’n twaalf jaar geleden zijn geweest. Ik heb er intussen wel meerdere tijdelijke tentoonstellingen gezien, maar voor de vaste opstelling heb je wat meer tijd nodig.

De zaak bleek nu veel ruimer opgezet te zijn, niet alleen doordat het pand van het vroegere Tabacologisch Museum erbij getrokken is, maar ook doordat er wat wandjes weggehaald zijn. Of de opstelling in deze vorm nog lang te zien is, lijkt twijfelachtig omdat het Scheepvaartmuseum zich om wil vormen tot breder historisch museum. Over een naam zit men nog te dubben, maar het programma ligt al min of meer klaar.

Maar voorlopig is het dus nog een scheepvaartmuseum, een  van de drie of vier in onze provincie. Daar mag om mij wel wat meer concentratie in komen.

Roer, gevonden op zee, met Botnië op de achtergrond:

Vroeger vond ik daar nooit wat aan, scheepsmodellen van moderne binnenvaartschepen:

Enigszins bont opgeverfde replica van de gevelsteen met de snikke of trekschuit, op de hoek van ‘de Roderweg en de Korreweg in de stad:

Model van een snikke, openbaar vervoer van de zeventiende tot diep in de negentiende eeuw:

Uithangbord, afkomstig uit Leermens, gedateerd op ca. 1860:

Volgens het bijschrift richtte de bijbehorende ondernemer zich met drinkwater en kolen op schippers. Denk dat anderen, in casu landrotten, er ’s morgensvroeg ook wel kooltjes vuur of heet water voor de koffie kwamen halen.

Hebben ze zo’n mooi schip en dan kijken ze nog ontevreden:

Interieur schipperswoninkje (met dank aan Zakina):

Het kofschip de Eendraght, varend onder Deense vlag, 1803. Door onder vreemde vlag te varen hoopten de eigenaars inbeslagname van schip en lading door de vijand, het perfide Albion, te ontlopen. Aldus het bijschrift (in iets andere woorden). 1803 was echter een vredesjaar (Amiens),  Hield men zo’n vlag ook aan als er geen gevaar meer te duchten viel?:

Ze hebben er ook archief, merk ik:

Een met kippengaas beveiligde provisiekast vol herenbaai en pruimtabak:

Maquette van scheepswerf Barkmeijer:

Vaan van de Martha, met een voorstelling van Mercurius, gezeten bij allerlei koopmanschappen:

Er glijdt een drone langs de Peizerstate

Reclamefilmpje van vastgoedfirma belicht van twee kanten een object aan de Peizerweg waar ik vrijwel dagelijks langs kom. Van beneden zie je niet wat voor mooi balkon ze daar boven hebben:

Bruilweeringer buurtbieb

Slijterij poneert stellingen over de vrijheid

Bij een slijterij aan het Jozef Israëlsplein ontwaar ik een oud en sympathiek beeldmerk:

Tijdens het kieken merk ik op dat er wat geschreven staat op borden aan de muur, maar dan niet, zoals gewoonlijk, de prijzen van de laatste aanbiedingen:

Het blijken stellingen over de vrijheid, waar de passant even over na mag denken:

Bij de deur een doordenker of sofisme:

Het blijkt dat de slijterij onlangs honderd jaar bestond. Vermoedelijk zijn de stellingen van een der nieuwe uitbaters, althans, als ze die niet samen verzinnen of een derde zijn gang laten gaan. In het gelinkte krantenstukje staat dat Marten Toonder indertijd het logo tekende voor twaalf flessen jenever.

Kamelen rond een blokje hooi

Had geen  borden zien staan onderweg, maar merkte dat er een circus bivakkeert op het terrein van de voormalige suikerfabriek in Groningen:

Er viel weinig te zien. Een groepje kamelen schoolde samen rond een blok hooi:

Misschien deden ze dat ook vanwege wat aanspraak:

Verderop kuierde, zich afzonderend van de groep, een mannelijk exemplaar steeds maar weer kleine rondjes. Geconditioneerd door het werk in de piste? Hoe dan ook, het leek me geen al te vriendelijk beest:

De voorstellingen beginnen pas op 22 december, lees ik hier.  In ruim twee weken moet dus de kost voor zes weken worden verdiend.

De rode boom bij Niemeijer

Ik heb nog niet zoveel rood gezien, deze herfst. De gelen en bruinen overwegen. Maar deze boom maakt in zijn eentje veel goed.

Een easy rider tussen de dienstfietsen

Going back in time to the Sound of the Nation – Ouwe Puch reclame:

Arrestatie op de Emmabrug

Vanmiddag om een uur of kwart voor zes zou ik vanuit de binnenstad de Emmabrug oplopen, toen ik voor me een veiligheidsman achter een muurtje van het brughoofd zag bukken. Af en toe keek hij om het hoekje van de muur, zijn blik hevig gericht op iets aan de overkant van het Verbindingskanaal, op de Emmasingel.

Het bleek hem te gaan om een knaap in helblauw jack, die zich op korte afstand achtervolgd wist door een collega van de veiligheidsman.  Toen beiden de brug aan de andere kant betraden, spurtte mijn veiligheidsman derwaarts, waarna hij en zijn collega het blauwe jack stevig tussen zich in namen. Op dat moment zette ik mijn camera aan:

Waarschijnlijk kwam het hele stel van een kledingzaak in de buurt van de Westerhaven. In het voorbijgaan maakte ik de tweede foto. Het blauwe jack keek me aan met een ietwat ondefinieerbare, misschien wat verbaasde èn nieuwsgierige, in elk geval niet dreigende uitdrukking in zijn ogen en greep naar zijn neus, naar ik vermoed om zich nog een beetje onherkenbaar te maken. Voor nog meer onherkenbaarheid heb ik hem van een balkje voorzien. Hij is immers slechts verdachte. Al vind ik de foto dan in puur esthetisch opzicht stukken minder mooi:

De jongen zit goed in de kleren, dacht ik eerst toen ik die foto bekeek. Pas daarna viel me op dat hij slightly overdressed voortstapt. Dat blauwe jack beschermt al behoorlijk tegen de kou, waarom dan ook nog iets met een bontkraag bij je dragen?