Hoe de Stad 300 jaar geleden wakker werd en een wekenlange hulpoperatie begon

“Het was dan op den morgen van gemelden dag (26 december 1717, HP) dat het water in en door de dijken een vrijen ingang kreeg tot deze provincie, en reeds tegen den middag zag men het voor de poorten van Groningen. Zóó van oogenblik tot oogenblik hooger stijgende, stond het des avonds te 7 uur op verscheidene plaatsen in die stad eenige voeten hoog in de straten, zoodat alsnu vele menschen, vooral bij de Steentilpoort, genoodzaakt waren op de zolders of bovenkamers te vlugten, aangezien het water ter kniehoogte door deze poort werd voortgestuwd. Zoo stond b.v. bij eene herberg, het Raadhuis van Emden genoemd (aan het binnen-Damsterdiep nz., HP), het water dusdanig hoog, dat de trekschuiten daar voor de deur op de stoep aanlegden.

Toen de regering van Groningen den nood der omliggende plaatsen, vooral dien van het Hunsingo- en Fivelingokwartier, ontwaarde, werden al de trekschuiten en andere aanwezige vaartuigen met de noodige manschappen, geprest , om met brood , bier, versch water enz. voorzien, de op de zolders, hooi en stroo zittende noodlijdenden van de noodigste behoeften te voorzien. Aldus was men nagenoeg veertien dagen bezig met het aanhalen van menschen, beesten, huisraad en voeder. De prinsenstal, de ruiterwacht , ja zelfs het akademiegebouw werden, benevens de partikuliere paardenstallen en koetshuizen, tot stalling der geredde beesten gebruikt.“

Bron: A. Smith, Geschiedenis der provincie Groningen (Groningen 1849) 298. Eromheen staat het hele, compacte verhaal van wat de Kerstvloed in de provincie Stad en Lande aanrichtte.

Hoe Hitlers Mercedes in Groningen belandde en weer uit de Stad verdween

De gele 8-cylinder aan het Zuiderdiep tegenover de Munnekeholm. Parool 1 juli 1947.

Nooit en te nimmer zou ik het bericht gevonden hebben, ware het niet dat Simon Carmiggelt het even aanstipte in zijn ‘Kronkel’ van 25 juli 1947. Eind die week ging in Amsterdam namelijk de Charlie Chaplin-film The Great Dictator in Nederlandse première en om daarvoor reclame te maken, werd een bijzondere bolide ingezet. Carmiggelt:

“Een meneer, verkleed als Charley en twee andere meneren, verkleed als Duitse soldaten, zullen dan door de hoofdstad rijden in…… de echte, authentieke auto van Hitler, die, zoals men weet, door een Groninger in Duitsland is opgekocht en voor een paar dagen aan deze reclamestunt wordt afgestaan.”

Vervolgens ga je dan natuurlijk voor de meest uitgebreide verslaggeving omtrent deze auto eerst op zoek in de digitale leggers van de lokale krant. Maar het nog maar pas een jaar weer verschijnende Nieuwsblad van het Noorden wilde de vingers er niet aan branden, of zijn redactie geloofde er niet zo heel erg in, want het blad bevatte destijds tittel noch jota over deze voor Groningen toch zeer belangwekkende verwerving. Ook veel andere, landelijk bekende kranten besteedden er geen aandacht aan. Carmiggelts eigen Parool daarentegen, had wèl een bericht, te weten op 1 juli van dat jaar 1947 onder de kop “Hitler’s auto belandt in Groningen”:

“(Van onze correspondent). GRONINGEN — Aan het Zuiderdiep in Groningen staat sedert enkele dagen een opvallende auto, een enorme gele Mercedes Benz. Deze acht-cylinder behoorde eens aan de Führer van het „groot- Duitse Rijk”.

ledereen herinnert zich nog wel de foto’s, waarop de Führer was afgebeeld tijdens zijn zegetochten door Berlijn, staande in zijn zevenpersoons auto. Hoe hij daar precies stond, vertelt het opklapbare bankje, dat naast de chauffeursplaats is aangebracht, en dat met de op de treeplank bevestigde Stiefelstreicher, waaraan de Führer zijn laarzen afstreek als hij weer een parade had afgenomen, een van de curiositeiten vormt aan dit vehikel (… )

Uit papieren, die in het bezit zijn van de tegenwoordige eigenaar blijkt, dat de wagen, die het bouwjaar 1935 draagt, na de capitulatie werd aangetroffen in een dump aan de weg van Augsburg naar Donauwerth. De Amerikanen wilden hem als souvenir mee naar huis nemen, maar toen dit onmogelijk bleek, deden zij hem cadeau aan een Nederlands verbindingsofficier.”

Via-via kwam de wagen bij Mulder in Groningen terecht, de eigenaar van een autosloperij, die, aldus het Paroolbericht,

“overigens allerminst van plan is de wagen te gaan slopen: „Hij rijdt prachtig, er zijn heel wat kopers voor, maar zo’n exemplaar vind ik vandaag de dag nergens meer.”

Zo staat dan Hitler’s Mercedes in Groningen aan het Zuiderdiep. De radio in de wagen speelt Engelse dansmuziek.”

Pas ruim een kwarteeuw later, op 25 januari 1973, haalde deze staatsiewagen van Duitslands dictator de kolommen van het Nieuwsblad van het Noorden onder de kop “Een van Hitler’s Mercedessen stond heus op het Zuiderdiep”. Naar aanleiding van de verkoop van een valse Hitlerauto in de VS voor het astronomische bedrag van 153.000 dollar, meldden autosloper Mulder en zijn broer zich toen bij het Nieuwsblad, met de suggestie dat de papieren bij die Amerikaanse vervalsing wel eens bij hun Hitler-auto zouden kunnen hebben gehoord. Hun wagen, vertelden ze, hadden ze in 1947 “voor het destijds toch wel grote bedrag van ƒ 7500” gekocht:

“De heer Mulder die nu in Delfzijl woont en zijn broer uit Oosterhogebrug kwamen prompt met allerlei materiaal aandragen, waaronder de foto op het Zuiderdiep (voor het pand nr. 139, de Scheepshypotheekbank (…):

De Mercedes voor de Scheepshypotheekbank aan ’t Zuiderdiep, 1947.

“De gebroeders Mulder geloven niet in het bestaan van hele series Hitlerauto’s die overal ter wereld opduiken, maar ze zijn er wel van overtuigd dat hun wagen een van de twee of drie is geweest waarmee Hitler in zijn opkomsttijd rondtoerde.

Want ook deze Mercedes is zwaar (volgetankt drie ton), had allerlei snufjes, waaronder ook het bekende uitklapbare voetenbankje met aluminium strips waarop de Führer kon staan. Ook deze wagen had een enorme benzinetank en het ding verbruikte een liter benzine op de 2 kilometer.

„Ontzettend jammer” vertelde me de heer Mulder uit Oosterhogebrug „dat de papieren gestolen zijn want we hadden er allerlei fraaie, ontstellend grote vellen bij met allerlei handtekeningen en lakzeges. Maar we waren destijds nogal nonchalant, we zagen de waarde van zo’n auto toen nog niet — de reden misschien ook waarom we de carrosserie er afsloopten en er een stationcar van maakten.”

Deze naderhand betreurde ombouw vond plaats bij het nu nog steeds bestaande carrosseriebedijf Luchtenberg in Uithuizen. Vervolgens verkochten de gebroeders Mulder de wagen aan een Amsterdammer, die hem weer van de hand deed aan het rondreizende accordeongezelschap van Jan Vogel.

„We hebben er nooit de topsnelheid mee gereden”, vertellen de gebroeders Mulder me nog, „maar hij haalde natuurlijk met gemak de 120 kilometer.”

De Nieuwblad-verlaggever vond de wagen, “in een donkerbeige kleur met diepbruine spatborden” inderdaad bijzonder veel lijken op een plaatje in een fotoboek over Hitler dat de Mulders hem toonden:

“De spatschermen kunnen voor opzij gewijzigd zijn door losse zijstukken die er aan geklonken kunnen zijn en het is ook mogelijk dat de fabriek er andere, betere spatschermen aan zette dan die op de foto uit het boek.

Jammer dot er van de wagen niets meer te vinden is, want zelfs een Zweedse filmmaatschappij die later nog in Groningen op zoek is geweest kon de gesloopte stukken niet meer achterhalen.

Maar één ding is zeker: de wagen heeft, zij het niet onder het veronderstelde nummer, tijdenlang op het Zuiderdiep in Groningen gestaan.“

Uiteraard heb ik nog even gekeken in de Kentekendatabank van de Groninger Archieven. Het kenteken dat de auto op de Nieuwsblad-foto voerde, A-21988, bleek in 1948 te zitten op een Jeep in het bezit van de autohandelaar Remko Mulder. Onze man, maar niet de wagen! Maar getuige de foto van die Jeep zat dat kenteken los gemonteerd voor de voorruit, en niet op de geëigende plek voor de bumper. Ook was dat kenteken al in 1933 geregistreerd door Mulder, toen nog aan het Schuitendiep, terwijl dergelijke Jeeps – mijn opa had er ook een – hier pas in het land kwamen met de Geallieerden. Ik neem dan ook aan dat Mulder en zijn broer dit kenteken voor steeds weer een andere auto in hun handel gebruikten. Waarschijnlijk is het echte nummer van de Groninger Hitler-Mercedes A-38801 geweest, welk nummerbord voor autosloper Remko Mulder, inmiddels aan het Zuiderdiep, geregistreerd werd op 19 mei 1947.

—

Oproep:
Mensen met de veel voorkomende familienaam Mulder zijn uiteraard moeilijk op te sporen. Vandaar deze oproep: wie weet waar de nazaten van de gebr. Mulder wonen? Mogelijk hebben die de originele foto’s nog in hun bezit en weten ze nog wat meer te vertellen over deze auto.