Troelstra in Finsterwolde

“Zeldzamer huwelijk dan tusschen het Hotel Hommes en het Gemeentehuis ziet men niet veel. Hommes heeft indertijd een stuk van den linkervleugel van zijn mooi gebouw aan den Gemeenteraad verkocht. Daar zetelt, achteraf, bereikbaar langs een zijlaantje, het Gezag. En aan den rechtervleugel de groote zaal, door de voordeur bereikbaar, waar de  vergaderingen der Soc[iaal] Dem[ocratische] arbeiders worden gehouden. Een mooi ruim lokaal, dat ook dezen avond weer stampvol was.

Daar daverden reeds vóór den aanvang der rede onze zangen. Geen sociaal lied, of men kent en zingt het hier. Daar was niet het nog onbewuste kind, óók niet de afgesloofde oude, maar het geslacht van heden, de vurige jongeling, de man in de kracht des levens, de zorgzame moeder (een enkele met de zuigeling aan de borst). Een eerlijk, krachtvol menschentype. Als de oude Germanen rossig en breed, hoog en hoekig, met zware knuisten en fonkelende blauwe oogen.”

Aldus ene T. in De Nieuwe Tijd van 7 oktober 1893. Deze T. hield als socialistisch spreker een toernee door het Oldambt en wist ook over Winschoten, Midwolda, Beerta en Siddeburen het een en ander te vertellen. Dat T. de jonge Troelstra was, blijkt onder meer uit de Arnhemsche Courant. Een jaar later zouden de wegen van de anarchisten en de parlementaire en marxistische socialisten zich scheiden, maar in 1893 was Troelstra nog volop in touw voor de SDB van Domela Nieuwenhuis. In 1894 zou hij de leider worden van een eigen partij, de SDAP, die nooit erg populair is geweest in Finsterwolde.

De zeppelins van ’17.

Schrijvend over de Duits-Engelse luchtoorlog van 1917, constateert de historicus en journalist G.W. Kernkamp eind dat jaar dat Nederland daar steeds meer betrokken bij raakte door toedoen van de Duitsers:

“Hoewel in deze maand (juni, HP) slechts éénmaal door Zeppelins een tocht naar Engeland werd ondernomen, vertoonden zich herhaaldelijk Duitsche luchtschepen boven Nederlandsch gebied; slechts één daarvan was vermoedelijk op de terugreis uit Engeland. Op den 2den Juni vloog een Zeppelin achtereenvolgens boven Winschoten, Groningen en Delfzijl en werd bij laatstgenoemde plaats beschoten; den 5den Juni kwam er een boven Terschelling, hevig door de marine beschoten, doch niet geraakt; in den vroegen morgen van den 17den Juni vloog een Zeppelin, uit het Westen komende — waarschijnlijk van Engeland, waar in den nacht van 16 op 17 Juni twee Zeppelins bommen wierpen — over Texel, Harlingen (waar militairen erop vuurden), Leeuwarden en verder over de provincie Groningen naar Duitschland; in den morgen van den 25sten juni waren er twee boven Winschoten; op den avond van denzelfden dag [vloog er één boven Stadskanaal; den 26sten Juni werden er weer twee boven Finsterwolde gezien — dit alles volgens berichten in de Nieuwe Rott[erdamsche] Courant.” (Data door mij vet gezet, HP.)

Volgens Kernkamp maakte de Nederlandse regering zulke schendingen van het luchtruim niet eens meer bekend. Alleen aan de incidenten op 2 en 17 juni gaf ze ruchtbaarheid – van het eerste, boven Oost-Groningen, omdat ze tegelijkertijd kon meedelen dat de Duitse gezant zijn spijt had betuigd, en van het tweede, boven Friesland en Groningen, omdat ze de Duitse regering „een zeer ernstig vertoog” had gestuurd – de commandant van die Zeppelin had immers ruim zicht en moet dus geweten hebben dat hij boven Nederland vloog. Bovendien werd hij beschoten. Desalniettemin bleef hij veel langer boven Friesland en Groningen vliegen, dan nodig was voor de kortste route naar huis. Kernkamps conclusie:

“Indien de Duitsche regeering nu eens niet antwoordde met: „levendig leedwezen”, „berisping aan den commandant” of iets dergelijks, maar bv. hiermede: „de Zeppelin-commandanten bekommeren zich niet veel om een schending van het Nederlandsche luchtgebied en wij voor ons vinden dit vergrijp niet zóó erg, dat wij het hun door strenge straffen willen afleeren”, dan zou deze openhartigheid aan onze Regeering althans de moeite van verdere protesten besparen.”

Dat je vanuit zo’n Zeppelin met behoorlijk serieuze bommen bestookt kon worden, hadden Groninger kustvaarders een jaar eerder al eens gemerkt.

..

Bron: Vragen des Tijds, 1917.