Genesis in Eelde
Geplaatst op: 31 mei 2006 Hoort bij: Kunsten Een reactie plaatsen
Boven de deur van de orangerie bij het Nijsinghhuis in Eelde hangt sinds kort een pracht van een zondeval. Maarten Robert, een houtsnijder uit Haarlem, maakte dit object.
De listige slang heeft net een goed gesprek met Eva gehad, en voorspelde dat ze spiritueel zal groeien, zeg maar, als ze haar tanden in een verboden vrucht zet. “Gij zult als God wezen“, fluisterde het beest, “kennende het goed en het kwaad“. Nou ja, die vruchten zagen er ook wel erg appetijtelijk uit, en voordat Eva het wist had ze al een hap genomen en bood ze er Adam ook maar een aan. Tja, en toen opeens zagen ze dat ze er heel naakt bijliepen, en wat meer is, hun schepper bleek alderiezelijkst vergreld:
Godts vlammend wraakzwaart dryft hen uit het Paradys,
En bliksemt, en beschermt, op een vergramde wys,
Den levensboom, en houdt dien toegang toegesloten.
d’Elende wort haar deel; de plagen uitgegoten;
De doodt geboren uit des menschen eigen schult,
En van dit kwaat is nu de waerelt opgevult.
Arnold Hoogvliet gebruikt hier in zijn ‘Abraham de Aartsvader’ (1728), om precies te zijn op pagina 207, de term levensboom voor die boom uit Genesis. Zo staat die term eveneens verklaard in allerlei woordenboeken, hedentendage. En voor het nieuwe kunstwerkje van het Nijsinghhuis zal ze ook wel weer gebruikt worden, want normaal bevinden zich levensbomen in bovenlichten van monumentale panden en oude boerderijen.
En toch denk ik dat de vereenzelviging van de boom van het goed en het kwaad met de levensboom, hoewel dus eerbiedwaardig oud en geaccepteerd, op een misverstand berust. In zijn expliciete uitbeelding van de zondeval-scène is de ‘levensboom’ van het Nijsinghhuis namelijk uniek. De gewone levensbomen in bovenlichten zijn vrijwel zonder uitzondering gestileerd, zonder enigerlei verwijzing naar het paradijsverhaal. Bovendien zijn er volgens Genesis 2:9 twee bomen in Eden, een boom des levens èn een boom van kennis van goed en kwaad. In mijn bijbel staat er tenminste duidelijk een komma tussen. En tot slot geeft een levensboom leven – de naam zegt het al – terwijl er van de zondevalboom juist bekend is: “Daarvan zult gij niet eten; want ten dage dat gij daarvan eet, zult gij de dood sterven.”
Verhuisbericht
Geplaatst op: 31 mei 2006 Hoort bij: Webdinkies Een reactie plaatsenDit weblog is vannacht verhuisd naar een andere server met een ander opmaaksysteem. Een nieuwe kop had ik al klaarliggen, maar om alles zo te krijgen als ik wil, zal enige tijd kosten.
Update 23.49 uur:
Het valt allemaal wel mee, moet alleen eindelijk eens dat boek ‘html voor dummies’ gaan lezen.
Culinaire innovatie
Geplaatst op: 30 mei 2006 Hoort bij: Stad nu Een reactie plaatsen
Vandaag verspreidde Het Roof Coördinatie Team een “getuigenoproep” in de buurt. Met een signalement: “De dader betreft een licht getinte man, ongeveer 30 jaar, ongeveer 1.80 mtr., normaal postuur, donkere ogen, zwart haar tot in de nek, sprak met buitenlands accent. Kleding: een trui, zwart van boven met een brede bruine band aan de onderkant (mogelijk fleece). Op de achterkant van de trui stond met witte letters ‘ADIDAS’.”
Deze sportief geklede heer kwam zaterdagochtend om half twaalf Le Casse Croute, de broodjeszaak schuin tegenover het UK-pand, binnen. Er stond geen klant, alleen de verkoopster was aanwezig. Hij liep om de vitrine heen, zette haar een mes op de keel, graaide de paar tientjes omzet uit de kassa, en ging er vandoor via de Uurwerkersgang.
Na de overval bleef Le Casse Croute geruime tijd dicht. Maar Bart, de eigenaar, is niet iemand die zich gauw laat kisten. Hij heeft wel ergere dingen meegemaakt. Gister hing hij monter een bordje met een nieuw broodje op. Pal naast het raam prijkt nu zijn nieuwste culinaire innovatie, te weten het Broodje Overval.
Tram in Stad
Geplaatst op: 29 mei 2006 Hoort bij: Stad nu Een reactie plaatsen
Kort geleden heeft de gemeente Groningen een website laten maken om de komst van tramlijnen in de stad te promoten.
Opvallend is dat het woord lightrail helemaal niet meer valt. Of dat omwille van de duidelijkheid is, dan wel men een zwaardere uitvoering in gedachten heeft, blijft in het ongewisse. Wel wordt duidelijk, waar de zes lijnen ongeveer komen. Zo neemt het plaatje op de voorpagina een voorschot op het belangrijkste en eerst aan te leggen tracé, dat van het Hoofdstation, via het Zuiderdiep, de Grote Markt, het Ciboga-terrein, het Noorderstation, Selwerd en Paddepoel naar Zernike voert. Maar als ik naar drukte en verkeersveiligheid kijk, zou een route langs de Pelsterstraat en de kop van de Vismarkt mijn voorkeur hebben.
Ook van de lijnen naar Meerstad, Kardinge, het Martiniziekenhuis, Hoogkerk en Haren – waar een nieuw transferium in de maak is – blijken er al ruwe kaartjes aanwezig. Volgens het filmpje, eveneens op de voorpagina, scheelt het tramgebeuren de stad zo’n achthonderd bussen per etmaal. Nog niet erg druk bezocht blijkt het Forum. Op de poll daar, over de vraag of er een referendum moet komen, zijn tot nu toe slechts tien stemmen uitgebracht.
Inschrijving 4 Mijl nu al mogelijk?
Geplaatst op: 28 mei 2006 Hoort bij: Stad nu Een reactie plaatsen
Voor de liefhebbers: de inschrijving van de 4 Mijl zou morgenvroeg pas weer beginnen, vanwege computerproblemen. Ene Nieuwtje op de nieuwsgroep nl.regio.groningen wijst er echter op, dat de inschrijvingspagina gewoon al op het web staat. Op de homepage mag de link er naartoe wel verwijderd zijn, maar de pagina op zich staat er wel degelijk! Sommige mensen hebben zich ook al ingeschreven. Uiteraard is niet zeker of de organisatie dit accepteert.
Update maandag 29 mei 17.30 uur: De pagina is vanmiddag pas van het web genomen.
Achenebbisj
Geplaatst op: 28 mei 2006 Hoort bij: Media, Taal Een reactie plaatsen
Lezers van het Parool hebben ‘achenebbisj’ verkoren tot mooiste Amsterdamse woord. Maar volgens mij is het helemaal niet specifiek-Amsterdams en kwam het ook gewoon voor in het jiddisch dat in de mediene (provincie) gesproken werd, onder meer in Groningen. Over de schrijfwijze liggen de Amsterdammers meteen al met elkaar in het garen:
“Naast achenebbisj bestaat ook oggenebbisj, het zijn oorspronkelijk uitroepen van medelijden, die aanvankelijk vrijwel alleen werd gebruikt in joodse kring. We hebben te maken met de verbastering van ‘ach, oen nebbisj’. Dat ‘ach’ is ons gewone ‘ach’, dat ‘oen’ werd ‘een’ en dan ‘nebbisj’. Een nebbisj is een pechvogel, maar dan wel één die de pech enigszins zelf oproept, een beetje een sukkel. Hartog Beem schrijft in zijn boek ‘Jeroche, Jiddische spreekwoorden en zegswijzen in het Nederlandse taalgebied‘ dat nebbisj een Slavische oorsprong heeft. De betekenis van het woord verschuift. Lezer M. Van der Linden: ”Iets is aggenebbisj of ziet er zo uit. Een beetje armoedig, gammelig, vies, rommelig. Met het gevoel erbij dat het eigenlijk wel wat beter zou kunnen zijn als er wat moeite aan werd besteed.”
Weldra webcams op Martinitoren en trainingsveld FC
Geplaatst op: 27 mei 2006 Hoort bij: Webdinkies 2 reacties
“Binnenkort komt de langverwachte webcam vanaf de Martinitoren”, zegt directeur Thijs Koetsier van Exception IT. “Dat wordt echt bijzonder denk ik. En ons nieuwe onderkomen heeft nog een leuke bijkomstigheid; de fysieke inspanningen op het nieuwe trainingsveld van de FC kun je binnenkort ook vanachter je PC gadeslaan.”
Koetsier deed zijn aankondigingen in de nieuwsgroep nl.regio.groningen. Daar meldden mensen vandaag dat ze de webcam op de Grote Markt niet meer kunnen bekijken. Ook die webcam is van Exception IT, dat onlangs naar de Helperpark verhuisde.
Koetsier, op het draadje geattendeerd, meldt echter dat de webcam slechts tijdelijk even uit de lucht is, en dat niet vanwege de verhuizing. Exception krijgt nogal wat mailtjes over de ontstentenis van de Grote Markt-beelden, vertelt hij: “een klein deel daarvan is vriendelijk, het merendeel vaak negatief”. En dat terwijl het ding voor Koetsiers’ bedrijf “een aardigheid, niet eens een uithangbord” is.
Wereldmuziek 3
Geplaatst op: 27 mei 2006 Hoort bij: Muziek Een reactie plaatsenBekend Spaans ritme komt voort uit het kneden van deeg. Vandaar de naam Panaderas.
Vier kekke kunstensites
Geplaatst op: 27 mei 2006 Hoort bij: Kunsten Een reactie plaatsen
Zowat elke zichzelf respecterende beeldend kunstenaar heeft vandaag de dag een website om zijn werk te promoten. Bij de meeste is dat een statisch ding: plaatje met praatje en verder geen poespas. Maar sommige maken ook gebruik van bewegende elementen in hun digitale etalage. Hier een kwartet voorbeelden uit Groningen van deze avant-garde.
Alian Brouwer heeft haar voorpagina opgetuigd met de voorgevel van haar atelierpand in de Visserstraat. Er gaat een vriendelijk deurbelletje en tussen de raamroeden schuiven paneeltjes op, die een allereerste indruk geven van haar werk. Gek genoeg kan je niet navigeren via die paneeltjes, maar alleen via de themabalk aan de bovenkant van de pagina.
Renée Luth maakte een nachtelijk stadsgezicht zoals je ze ook aantreft in goedkope tekenfilms. Klikken op de straatwand en er vervolgens overheen strijken met de muis levert geluids- en visuele effecten op. Onder meer komt er een Loesje-slogan tevoorschijn: “Leven is een meervoud van lef“. Wie op zoek is naar echte informatie, bediene zich weer van de themabalk boven in beeld.
Tommie van der Zee introduceert zichzelf met een animatie. Vanuit een engelenbak klinkt er applaus, de voorhang schuift open en we zien Tommie aan forse doeken werken, tot Jac Brel gaat zingen over de haven van Amsterdam en Tommie het tijd vindt voor een sjekkie. Helaas wordt het effect daarna bedorven door een afgrijselijk duf en plat stilleventje, als ik Tommie was zou ik daar toch ook een landschap neerzetten.
Lambert Kamps, tot slot, werkt met opblaasbare objecten – onder meer voor de Dogtroep – en heeft op zijn website zes van zijn aanblazers in slagorde opgesteld. Met de muis op zo’n omgekeerde stofzuiger blaas je de letters van een thema op. Klik je op zo’n apparaat, dan komt er een dun doekje met moeilijk leesbare teksten, maar ook met foto’s en filmpjes tevoorschijn.
Vervallende gevelstenen
Geplaatst op: 26 mei 2006 Hoort bij: Stad nu, Stad toen 12 reacties
Een lichte casus. Aan het Schuitendiep is er dit bruine paard, dat met zijn blauwe manen bijna weggelopen lijkt uit een schilderij van Franz Marc. In de zeventiende eeuw was hier het domicilie van brouwerij ‘Het Witte Paard’, maar de huidige eigenaar besloot het hele pand wit te schilderen, en om weer contrast te krijgen, moest het paard blijkbaar maar andere kleurtjes.
Deze steen van de voerman en wagenverhuurder Sikke Joestens (1762) werd jaren geleden opnieuw ingemetseld in een stuk nieuwbouw aan de Nieuweweg zuidzijde, op de hoek van de Pluimersgang. De tekst –
De wel de weg bespoort
En rit des Heeren wegen
De rit bliemoedig voort
Godt laat hem nooit verleegen
– is nog net leesbaar, maar niet lang meer.
Aan de Steentilstaat is het verval al zover voortgeschreden, dat de achttiende-eeuwse tekst bijna voor de helft niet meer leesbaar is. Er lijkt ook weinig reliëf in de steen te zitten, het woord “karelaars” (= kakelaars) lijkt me om die reden een noodgreep bij een eerdere restauratie. Deze steen is reddeloos verloren als er niet ingegrepen wordt. Nog even de tekst:
Wat wort er meenig mensch
Geschonden en belogen
Van so veel kakelaars
Die selve niet veel dogen
Het was te wenschen
Dat alle menschen
haar selve eerst bekeken
Eer dat sie quaat
Het sie vroeg of laat,
van een ander quamen te spreken
En ook hier aan de Westerhavenstraat, bij deze van onder wijd uitlopende ton, waarschijnlijk een boterkarn, lijkt me een interventie niet ondienstig, als men tenminste het verval wil keren dat teweeggebracht werd door een lekke waterafvoer, vorst, en steenbrekende plantjes.
Helaas heeft Groningen geen vereniging die zich bezighoudt met de opsporing en restauratie van dit soort ornamentjes. Amsterdam heeft wel zo’n club, en daaraan zie je volgens mij het verschil in houding ten opzichte van historische overblijfselen. In Groningen schat men die veel minder op waarde.
Terwijl hier in de provincie wel de know-how aanwezig is om die dingen op te kalefateren. Bertus Onderwater, een steenhouwer in Schouwerzijl, maakt immers nieuwe gevelstenen. Net als zijn collega Hans ’t Mannetje, al woont die wat verder weg, in Zutphen.
Tot slot, voor de echte liefhebbers, nog even het boek van Herman Sauer.
Oranjegekte
Geplaatst op: 25 mei 2006 Hoort bij: Stad nu Een reactie plaatsen
Nog twee weken te gaan. Grolsch vergeet dat het uit Groenlo komt. En in de patatkraam hebben ze nu oranje frietvorkjes.
Futen en kikkers
Geplaatst op: 25 mei 2006 Hoort bij: Het Noorden Een reactie plaatsenOok heel aardig, de foto’s van futen en kikkers die ene FotoMemorie deze maand ergens in Groningen maakte. Helaas verschaft de maakster geen mailadres en valt er geen enkel exemplaar inline te linken. In elk geval heb je voor deze dieren, naast een goeie camera, heel veel geduld nodig. Ik doe het haar niet na.
Update
Ze heeft Hemelvaartsdag benut voor het bijplaatsen van een heleboel foto’s over andere onderwerpen.
De dood verslonden tot overwinning
Geplaatst op: 25 mei 2006 Hoort bij: Ommelanden Een reactie plaatsen
We blijven nog even in Noord-Groningen. Daar maakte Jan Glas, alias Kokjebalder, onlangs een fotoserie (slideshow) van de fameuze lucht achter Uithuizen, kwelders en wad, een vreemd bushokje, een eenzame fieter en het gruwelijk afgetakelde graf van de helaas veel te jong gestorven dominee Johannes Marissen van Loon (1825-1856).
De tijdgeest in een drukkersboekhouding
Geplaatst op: 24 mei 2006 Hoort bij: Stad toen 2 reacties
Naar het archief geweest om een serie kasboeken na te vlooien op het jaar dat drukkerij Springelkamp de Oosterpoorter gaat drukken. De laatste eigenaar van de drukkerij vermoedde dat ze de druk in 1950 overnamen van Weessies & Vriese, maar hij wist het niet zeker, en daarom neem je maar een ruime marge. Dat werd even doorbijten, want het juiste jaar bleek 1957 te zijn.
Al veel eerder liet de Oosterpoorter buurt-toneelvereniging ‘De Dubbele Vieve’ twee keer per jaar de boekjes voor haar uitvoeringen bij Springelkamp drukken, terwijl Springelkamp ook allang de Herepoort Heraut, de buurtkrant van de winkeliers in de Herewegbuurt, produceerde. Kennelijk plukte hij de vruchten van een goede mond-op-mondreclame in de Oosterpoort en omgeving.
Het even moeten doorbijten werd overigens verzacht door de vele namen van verdwenen bedrijven en verenigingen die je voorbij ziet komen als je zulke kasboeken screent. Die namen ademen vaak de sfeer van de jaren vijftig uit, en dat geldt ook voor de werkzaamheden. Zo trof ik – terwijl Springelkamp ze natuurlijk lang niet allemaal als klant had – maar liefst twaalf leesbibliotheken in zijn kasboeken aan, particuliere boekerijtjes waar je voor een habbekrats romannetjes kon huren.
Een lijstje namen van andere bedrijven in categorieën:
Levensmiddelen: Dreize (De eerste supermarkt in Groningen, aan de Meeuwerderweg. Toen Dreize voor de opening nog even gauw een hapje boven zijn winkel at, hoorde hij door de geopende ramen enkele vrouwen beneden op de stoep commentaar geven: als ze de spullen zelf uit de schappen moesten pakken, hielden ze het voor gezien. Wat wel meeviel, Dreize eindigde als multimiljonair.Chocolaterie André (zie ook fabrieken)
Kleding:
Magazijn de Maan
Het Tricothuis
Babyhuis de Ooievaar
Horeca en vermaak:
Restaurant Suisse
Café de Lendekamp
d’Oude Waegh
Luxe Bar ’t Schuilhoekje
(H. van Erp, A. Teuben)
Luxe Bar Extase
Dansinstituut Wold
Dansschool Blauw
Grand Theatre (bioscoop)
Luxor Theatre (idem,bij Hotel Frigge)
Auto’s en motoren:
Motorpalace Klaas Schuur
Uitvaartverzorging:
R. Nicolaas, aanspreker
Diversen:
Bureau voor Autobusreclame
Fotohandel Filmax
Het Noorder Duivensporthuis
Fabrieken:
Houtwarenfabriek Ti-To
Clichéfabriek de Poel (Nieuwe Boteringestraat?)
Lamaf apparatenfabriek
Regenkledingfabriek BBB
Groen’s Cartonnagefabriek
Puddingfabriek Anello
IJsfabriek André
(zie ook levensmiddelen)
Bladen:
De Favoriet der Puzzelsport
Sions Harp
De Olympiaan
Verenigingen:
Melkveehoudersbond
Melkcontrolevereniging
Bond van Landpachters
Vereniging voor Pulpaankoop
Kruideniers Vakcentrale
Groninger Drogistenkring
Vereniging Hoofden van Scholen
Comité inzake Huishoudelijke Voorlichting
Katholiek Thuisfront
Vereniging Vrienden van de RK Gezinszorg
Bond van Ouders van Spastische Kinderen
Vereniging voor Christelijk Kleuteronderwijs
Christelijke Jeugdbond voor Natuurstudie
Buurtvereniging ‘Het Gaat Goed’
Hengelclub ‘De Goede Vangst’
Korfbalvereniging Hermes
Turnkring Groningen (KNGV)
De Schuine Plank
De Verstopte Sproeier
(Vermoedelijk toneelclubs)
&
Zangvereniging Juliana
Wereldmuziek II
Geplaatst op: 23 mei 2006 Hoort bij: Muziek Een reactie plaatsen
Zoals wel meer volksmuziekinstrumenten, overleefde de dulcimer in een wat achtergebleven bergachtig gebied, in haar geval de Amerikaanse Apalachen. Het snaarinstrument was een voortzetting en doorontwikkeling van de veel oudere Europese vlier, hommel of noordse balk en kwam in de nieuwe gedaante met de folkbeweging weer naar Europa toe.
Als folkie heb ik jaren een dulcimer gehad, tot ik er zat van was en haar samen met de mandoline, de gitaar en de tinwhistles de deur uit bonjourde. Maar nu stuit ik op een website, met onder andere een opname van de First Louisiana State Dulcimer Champion. En met beelden van Quintin Stevens die een ‘two-handed tapping‘ techniek van Django Reinhardt overnam. Fantastisch! Beide opnamen staan op de site van Robert Force, also known as Dr. Dulcimer, die daarop tevens allerlei technieken uit de doeken doet, eigen opnamen presenteert, en op een zeer aanstekelijke wijze vertelt over zijn leven met de dulcimer.
groninganus 
Recente reacties