De aartsvader van de rembetika

Ha, de cd Bouzouki Pioneer, met opnamen van Markos Vamvakaris uit de jaren dertig, lag vandaag bij mijn platenzaak. Voor wie hem niet kent, deze Vamvakaris (1905-1975) was de aartsvader van de rembetika of Griekse blues. Met tegenzin werkend als slachthuisknecht, bracht hij zijn avonden door in de hasjkits van havenstad Piraeus. Op zijn achttiende leerde hij daar de bouzouki kennen, een instrument waarvoor weinig achting bestond, maar dat hij binnen de kortste keren uitstekend leerde bespelen.

In de muziek van Vamvakaris liggen het getokkel, de riffjes en de de solo’s van zijn bouzouki op een zeer eenvoudig bedje van gitaar, en vaak doet er ook een baglama mee, die een beetje blikkerig en schel klinkt. Het geheel doet wat primitief aan, het rammelt een beetje, het is juist niet gelikt en perfect. Ook zitten er onmiskenbaar Ottomaanse accenten in Vamvakaris’ muziek. Daarbij moet je je realiseren dat er na de Grieks-Turkse oorlog, in 1922, een gigantische wederzijdse etnische zuivering plaatsvond, en dat vele Grieken van de Klein-Aziatische kust (omgeving Izmir, voorheen Smyrna) terechtkwamen aan de zelfkant van Piraeus.

Nog iets over de stem van Vamvakaris: die was nasaal, gruizelig, rasperig. Het enige Nederlandse equivalent dat me zo te binnen wil schieten is Jantje Koopman, de Brabantse volkszanger. Het was ook nooit de bedoeling dat Vamvakaris zou gaan zingen, dat gebeurde uit nood, en zodra het gebeurde zette hij met die stem de toon voor een hele generatie rembetika-artiesten.

Nog over op mijn rembetika-verlanglijst:
Zotiria Bellou
Greek Music from the Underground