VERA in de jaren zestig

Nieuwe leden werden bekogeld met rot fruit en dan ging de brandspuit erop. Toch kenmerkte de Groningse studentenvereniging VERA zich door zorgzaamheid, aldus de lichting 1962. Hun jaarclub Tricor komt na al die tijd nog steeds bij elkaar.

De eerste avond kwam kapper Piëst de jongens kaalscheren. Die ene met lang haar werd alleen aan de ene kant kaalgeknipt, en kreeg aan de andere kant vlechtjes die hij niet mocht verwijderen. De meisjes hielden hun haar, maar moesten knullige groene kapjes in elkaar knutselen die ze de hele groentijd ophielden.

Elke ochtend was er gezamenlijk appel. Dan moesten ze hun namen en nummers noemen, in alfabetische volgorde graag. Tenzij het een Russisch appel was, want in dat geval moesten ze hun namen van achter naar voren opzeggen. Soms viel iemand flauw in de ruimte, waar ze met zijn allen precies inpasten.

In de grote zaal en op de kamers moesten ze handtekeningen van ouderejaars in hun groenboekjes verzamelen. Moeilijke vragen kregen ze voorgelegd: “Zeg feutmans, waarom mag ik geen ruitje uit je das knippen?” “Zeg feutmans, wat vind je van de uitverkiezing?” “En waarom zou je nou niet blaffen, feutmans?”

Bij de meisjes ging het er wat subtieler aan toe, daar was het vooral zaak om een theekopje goed vast te houden. Deed je dat, dan pakten ze je op je dubbele achternaam.

De meisjes hoefden ook niet mee te donderen, op de laatste avond van de groentijd. Van de groenteveiling kwam er dan een vrachtwagen vol met rot fruit, en de jongens moesten een uitgestippeld parcours door de sociëteit heentijgeren, terwijl ouderejaars ze met dat fruit bekogelden. Na afloop ging de brandspuit erop. Zodoende gingen de feuten nat naar huis, en waren ze de volgende dag allemaal wat snottererig.

Toch ging de ontgroening op VERA, want over die voormalige studentenvereniging aan de Oosterstraat gaat het hier, ook weer niet al te fanatiek aan toe. Romaniste Myra Kuijper Boone, nu Dijksma, kan zich niet herinneren dat ze sancties kreeg, toen ze nog moest nagroenen, maar in plaats daarvan lekker ging winkelen.  En de ouderejaars die Vindicaters mee lieten doen met het koeioneren op hun kamer, kregen volgens socioloog Jan Buiter “dik op hun lazer”.  Volgens farmaceut Martien van de Poll namen acht jaargenoten tijdens het rotte ooftbombardement zelfs straffeloos een notoire sadist te grazen: “Want tijdens zo’n spervuur kon je je heel goed verdedigen”.

Mede daarom kijken de leden van jaarclub Tricor positief terug op hun groentijd van eind september 1962. “Het heeft de solidariteit bevorderd”, zegt Van de Poll. “Het versterkte de saamhorigheid”, beamen Myra Dijksma en sociaal-geograaf Victor Timmer. “Ik heb het niet als vervelend ervaren”, aldus Dijksma. Timmer: “Je leerde heel veel mensen kennen op verschillende niveaus, dat was het leuke”.

Afgelopen zaterdag waren ze dan ook van de partij, bij de reünie ter gelegenheid van Tricors’ negende lustrum, die onder meer een rondleiding door de UB, een rondvaart door de diepenring en een bezoek aan een stadshuis van een jaargenoot aan de Zoutstraat omvatte. In totaal deden daar 34, nu merendeels gepensioneerde jaargenoten aan mee, van de ongeveer 110, 120 die de lichting 1962 bij VERA vormden.

Maar heel weinig jaarclubs komen na zo’n lange tijd nog steeds samen. “Wij waren altijd al een heel hecht jaar”, zeggen Dijksma en Timmer over het onderscheid met andere jaarclubs. Buiter wijst erop dat het ook een “heel actief jaar” was: “Wij leverden het VERA-bestuur twee voorzitters”. Daarnaast is het zo dat verschillende bestuurders uit dit jaar iets progressiefs aankleeft. Zo was Dijksma, toen Kuijper Boone, de eerste vrouwelijke voorzitter ooit van een jaarclub op VERA en behoorden jaargenoten tot commissies die het kaalscheren van eerstejaars en het jasje-dasje in de sociëteit wilden afschaffen. “Ik denk dat wij een jaar in de golf van de liberalisering waren”, zegt Van de Poll dan ook, een van beide VERA-voorzitters uit de lichting ’62. In zijn bestuursjaar 1965/1966, toen VERA ongeveer duizend leden telde, heeft hij van zichzelf wel eens stevig op de rem moeten trappen.

In zijn eerste studiejaar was Van de Poll “heel bewust” nog geen lid van een studentenvereniging geweest. Hij besloot te kijken waar hij zich het meest thuisvoelde, bij Vindicat, Unitas of VERA. “Bij Vindicat”, vertelt hij, “heerste veel meer het recht van de sterkste en dat sprak me minder aan. Unitas was meer voor de onderkant van de studentensamenleving, en bij VERA viel me de onderlinge solidariteit en zorgzaamheid op. Daarom maakte ik, heel rationeel, de keuze voor VERA.”

Hij was lang niet het enige VERA-lid uit een vrijzinnig hervormd nest. Hoewel VERA een gereformeerde grondslag had, leefde die ook niet zo erg meer bij de vele leden met een gereformeerde achtergrond, vaak afkomstig van het Groningse en Friese platteland. Weliswaar tekenden Veranen die grondslag, maar ze kenden deze voornamelijk een symbolische betekenis toe. En baden ze aanvankelijk nog wel voor vergaderingen en voor een gezamenlijke maaltijd in de eigen mensa, ook dat sleet af. “Dat gereformeerde karakter merkte je niet zo”, zegt Timmer, iets wat Dijksma beaamt: “Ik kan me nooit herinneren dat dat nou zo’n stempel op de vereniging drukte.” “Nee, fanatiek godsdienstig was VERA beslist niet”, aldus ook Buiter. “We zaten niet  continu kerkje te spelen, geloof was meer een persoonlijke zaak.”

In bijna elke studentenstad bestond er een studentenvereniging die zich Societas Studiosorum Reformatorum noemde. “En als SSR hadden wij in landelijk verband nogal de naam dat wij liberaal en het meest links waren”, memoreert Buiter. In eigen huis bleek de oriëntatie misschien nog niet eens zozeer uit de kelderbar, die op zeker moment grotendeels rood geverfd werd, als wel uit het heersende vormingsideaal, dat leidde tot serieuze “studiecursussen” over maatschappelijke thema’s. Volgens Van de Poll kwamen er soms wel 600 mensen op zo’n avond af. De oud-preses herinnert zich, dat Gerard Reve eens kwam spreken. “Hij had net een van zijn eerste shockerende romans geschreven. In onze bestuurskamer pakte onze assessor secundus een fles drank, en Reve zei: “Wat is het toch een lekker jochie hè?!”

Kleding had (en heeft) een hoge symboolwaarde. “Jasjedasje was geen punt”, zegt Timmer, “dat hoorde bij heren in de dop”. Buiter: “Je moest pertinent jasjedasje aan hebben, anders kwam je de sociëteit niet in.” De socioloog denkt dat dit voorschrift in 1966 of 1967 afgeschaft is. Preses Van de Poll verzette zich daar nog tegen: “Ik kwam ’s zomers ook wel zonder colbert in de sociëteit, maar wilde strikt de hand houden aan jasjedasje om de anarchisten herkenbaar te maken. En ben daarom als reactionair in de Vrij Nederland neergezet.”

Belangrijk binnen VERA waren de disputen, die leden uit verschillende jaren trokken, en soms eigen panden hadden. Anders dan Vindicat indertijd, was VERA ook een gemengde vereniging: een kwart à eenderde van de leden was vrouw.  Zij hadden hun eigen disputen, en een eigen ruimte boven, de Kemenade. De jongens mochten daar alleen tussen zes en acht komen. Maar omdat de dames meer in de algemene sociëteitszaal zaten, en verder in alle commissies meedraaiden, kwam er ook een eind aan die aparte afdeling, in 1967.

Of er toen nog een ander gebruik in stand bleef? “Als meisjes na twaalven de sociëteit verlieten”, vertelt Timmer, was het de gewoonte om die thuis te brengen. Die kon je zo laat niet alleen over straat laten gaan.” Volgens Van de Poll wees het sociëteitsbestuur de begeleiders aan: “Ik vind dat een voorbeeld van de onderlinge solidariteit en het besef op VERA, dat je taak hebt om elkaar voor vervelende dingen te behoeden.”

Naschrift 3 mei 2015:

Aangezien de UK zijn archief nooit weer terug online heeft geplaatst, heb ik het indertijd gelinkte stuk hier maar geplaatst.

Niets veranderlijker dan een hooggeleerde opponens

Mooi verhaal vanochtend van Alex Klugkist, de bibliothecaris van de UB. Hij vertelde bij een rondleiding dat een hoogleraar scheikunde het indertijd zéér bedenkelijk vond, dat electronische tijdschriften de papieren langzamerhand gingen vervangen. Immers, als wetenschapper zat je wat te bladeren in zo’n papieren tijdschrift, en al zocht je het een, je stuitte toch vaak op iets anders wat bruikbaar was. En dat soort onbedoelde ontdekkingen of serendipiteit ging je missen, als je met die electronische tijdschriften alleen nog maar efficiënte zoekresultaten voor je neus kreeg. Nee, de bibliothecaris kon het mooi brengen, maar hij snapte er niets van. De hoogleraar was mordicus tegen zulke nieuwlichterij.

Een poosje geleden sprak Klugkist dezelfde hoogleraar weer, toen er een nieuw tijdschrift uitkwam dat louter op papier verscheen. Hopeloos ouderwets vond de hoogleraar dat nu. Immers, in zo’n electronisch tijdschrift zocht je als wetenschapper het een, en stuitte je vaak onbedoeld op iets anders wat je gebruiken kon. Met zo’n papieren tijdschrift was de hele serendipiteit weg. Hoe kon Klugkist in vredesnaam het feit verdedigen dat dat tijdschrift louter op papier uitkwam. “U begrijpt er niets van, typisch iets voor een bibliothecaris, dat een tijdschrift gedrukt zou moeten zijn”, zei de hoogleraar nu. Zijn opmerkingen van indertijd bleek hij helemaal vergeten te zijn.