Schoolmeesterskrabbels

In het archief van de classis Winschoten, voor 1816 de classis Oldambt en Westerwolde geheten, zit een boekje met een gereformeerde catechismus en een geloofsbelijdenis, waaronder de dominees en schoolmeesters van de streek tussen 1623 en 1797 hun handtekeningen moesten zetten. Vooral de krabbels van de schoolmeesters vormen soms ware kalligrafische hoogstandjes. Een mooi handschrift was natuurlijk sowieso een pre voor een schoolmeester, maar in het Oldambt stonden door de relatief goede salarissen ook vaak vooraanstaande vakbroeders. Zoals:

– J. Waslander (ca. 1690 in Zuidbroek):

– Petrus Selvius (1711, Termunten):

Deze Selvius was afkomstig uit Grijpskerk, waar hij in 1686 gedoopt werd als zoon van de schoolmeester Johannes Petrus Selvius. Een oom van hem stond als predikant van Wierum, waar Petrus dus zijn eerste betrekking als onderwijzer kreeg (1706 – 1709). Na zijn Termunter periode (1711-1723), oefende hij zijn beroep uit in Nieuw Scheemda (1723-1724) en in de Martinischool van de stad Groningen (1724-omstreeks 1733). Op dit hoogtepunt van zijn loopbaan raakte hij in financiële problemen, wellicht wegens drankzucht. In elk geval werden de goederen in zijn armetierige woonkelder, waaronder een clavichord, wegens schulden bij opbod verkocht. Hij verhuisde naar de Ommelanden en was nog schoolmeester in Midwolde (1733 – 1739) en Baflo en Niehove (1745-1750), maar werd hier uiteindelijk als onderwijzer afgezet. (Bronnen: Jaap Bottema – ‘Naar school in de Ommelanden’ en Jaap Bos).

Overigens is Selvius niet de enige schoolmeester op deze twee pagina’s met een turbulent leven. Linksonder zien we de handtekening van Pieter Venema. Deze schoolmeester, afkomstig uit de stad Groningen, stond vanaf 1709 in Beerta, waar hij in 1714 een algebraboek schreef. In 1717 ontpopte hij zich echter als een aanhanger van de mystica Antoinette Bourignon, wat nogal tegen het zere been was van de orthodox-bevindelijke predikant van Beerta, die er zelfs een passage in een stichtelijk boek aan wijdde. Omstreeks 1730 keerde Venema terug naar de stad Groningen, waar hij ook weer ruzie had met de kerkeraad, en een paar jaar later emigreerde hij naar New York, waar hij niet alleen opnieuw een wiskundeboek publiceerde, maar om godsdienstige redenen ook weer bonje kreeg, dit maal zowel met de kerkelijke autoriteiten als de gouverneur.

– Lubbertus Römelingh (1716, Noordbroek):

Deze Römelingh, zoon van een schoolmeester in Farmsum, was tevens organist en stond eerder in Leermens (1713 – 1716), Hij stierf in 1732.

– Berend Derks Olthof (1746 komend van Groningen, stond in Uiterburen onder het kerspel Zuidbroek):