De Toekomst, Taco Mesdagplein
Geplaatst op: 7 juli 2008 Hoort bij: Geschiedenis, Kunsten 13 reacties“De ingang van het gebouw werd en wordt nog gevormd door een poort, versierd met beeldhouwwerk van A. van der Lee.”
“De beide opgaande zijden dezer poort worden gevormd door twee meer dan levensgrote figuren. Aan de ene zijde een landarbeider met zijn schop…”
“…aan de andere kant een industrie-arbeider met zijn voorhamer. Zij zijn de symbolische voorstellng van de arbeid, waarop heel de maatschappij steunt.”
“Op hun nekken rust een fries, waarin een zinnebeeldige voorstelling is gebeeldhouwd. In het midden gaat de zon op over een betere, meer op broederschap gebaseerde wereld en over die zon heen reiken twee figuren elkaar de hand, als symbool van de saamhorigheid van alle mensen.”
“De mannenfiguur rechts, met de vlag, wijst aan hen die volgen de weg naar die betere wereld…”
“…aan de andere zijde geven de figuren van een man met vrouw en kind en van de oude man aan, dat de betere wereld slechts bereikt zal worden als allen eendrachtig optrekken.”
“Moge deze allegorische voorstelling van het coöperatieve streven velen inspireren om mede te strijden voor een rechtvaardiger samenleving. Het is slechts een strijd van den geest, niet van het geweld, doch hij moet gevoerd worden voor de toepassing van het coöperatieve beginsel, op het practische leven van alle dag en onze strijdleuze is: Eén voor allen, allen voor één!”
In het voorjaar van 1913 verhuisde coöperatie De Toekomst haar bakkerij en bedrijfskantoren naar het Taco Mesdagplein, nadat ze als grootwinkelbedrijf aan de Coehoornsingel uit haar jasje was gegroeid. De geciteerde passages komen uit het tamelijk zeldzame gedenkboekje De Toekomst 50 jaar; Geschiedkundig overzicht van de Coöp. Productie- en Verbruiksvereniging ‘De Toekomst’ u.a te Groningen, aan de hand van haar notulen samengesteld door den tegenwoordigen directeur H.A. Bastiaans (Groningen 1938).
Al is de Toekomst allang verdwenen, in het pand zit nog steeds een coöperatie, maar dan van schippers, voor de aankoop van oliën, vetten etc.
Ik was nog nooit in die straat geweest, maar had het fries wel eens gezien in een of ander boek over het socialisme hier in Groningen. Sinds medio mei, toen Suzanne een foto van het kunstwerk op Flickr plaatste, had ik al zin om het eens te gaan bekijken. Door de aankoop van dat gedenkboek kwam het er vanmiddag van.
groninganus 
De arbeidersopstanden waren vroeger.
Nu zijn er de opstanden van de buitenwijken,
en wat in opkomst is….de opstanden van de boeren en de vissers.
Een wijnboer heeft ons laatst verteld, dat zijn inkomen gedaald is van 8000 Euro per maand netto naar 3000 Euro per maand netto nu. In een paar jaar tijd.
Deze boeren en…. gooien nu barricades en steken midden op wegen autobanden in brand.
Een goede arbeider van nu verdient nu netto
omstreeks de 1300 Euro netto per maand en moet daar onder omstandigheden belasting van betalen.
Ik meen me te herinneren dat de figuren bij de poort in de ’60ger jaren (?) zijn weggehakt omdat de vrachtwagens van de toenmalige laagschedelige eigenaren/gebruikers er niet doorkonden. Na luide protesten van de buurt en artikelen in het Nieuwsblad, zijn ze toen gereconstrueerd.
Martijn
@Martijn,
Als dat in de jaren zestig is geweest dan moet dat gebeurd zijn door Co-op Noord, volgens ‘Stad van het Noorden’ de rechtstreekse opvolger van de Toekomst, die nog tot in 1972 bestond. Dat lijkt me eerlijk gezegd een beetje stug, omdat ook de Co-opwinkels duidelijk tot de socialistische zuil behoorden. Ik vermoed dus dat het wegbreken later gebeurd is.
Het wegbreken van de hoofden is gebeurd in 1973 of 1974 in opdracht van het bakkersbedrijf. De beelden zijn gerestaureerd in de jaren ’80. Zie het DAGboek ‘Deur toedoen. De Verborgen Stad Groningen (1997).
Dat ik meteen maar even heb aangevraagd bij de UB. Roelant, bedankt voor de tip!
Daar kan ik het komend weekend mooi eens een kijkje gaan nemen, dan moet deze gezinsarbeidster weer eens een dochter gaan verhuizen van de Zuiderparkwijk naar een kamer in de Taco Mesdagstraat.
@Aargh,
Dat is een heel aardig straatje!
@Roelant,
pag 53 van het getipte boekje zegt dat de arbeiders in 1973 werden onthoofd door de bakkerij. Voor de aanschaf van nieuwe vrachtwagens had de bedrijfsleider de poort wel opgemeten, maar binnenwerks – hij hield geen rekening met de uitstekende hoofden die toen maar werden verwijderd.
Uit het archief is me gebleken dat de (bakkerij van) Co-op Noord in 1976 failliet- en in 1977 overging in de Edah. Bij de reconstructie van de jaren tachtig – ook op aandrang van PvdA-politici – zijn echter de oorsponkelijke hoofden niet teruggezet, want getuige enkele foto’s van de oorspronkelijke arbeiders in de fotomap van de Taco Mesdagstraat kregen de onthoofde lijven andere koppen!
Bedankt voor deze mooie foto’s. Ik had ze zelf ook eens geschoten, maar deze zijn van betere kwaliteit. Ik heb herinneringen aan dit pand door verhalen van een dierbare die daar als bakkersknechtje van 15 jaar was begonnen in 1935 en er als chef koekbakker weggevlucht is in 1943 toen de Duitsers de boel overnamen. Dat kon hij niet hebben omdat hij in het verzet zat. Hij heeft als jochie nog achter de bakkerskar gelopen, heeft velen van roggebrood voorzien in de oorlog zonder te laten betalen. Er was ook nog een steenkoolhandel bij dit bakkersbedrijf en ook van deze handel heeft hij velen voorzien. Alles verstopt in die bakkerskar.
(Deze reactie is van het verkeerde topic naar hier verplaatst, G.)
Als kind opgroeiend in de wijk (jaren tachtig) kende ik de poort alleen zonder hoofd, en vond het mooi toen later de koppen teruggeplaatst werden… naar nu blijkt niet eens in oorspronkelijke vorm.
Het bijschrift bij de foto van Dit is Suzanne verwijst nog naar deze link:
http://www.kunstopstraat.nl/weergave.php?t=artefact&id=523&route_add=
En een reactie geeft deze link nog:
http://www.kunstopstraat.nl/weergave.php?t=artefact&id=523&route_add=
Maar verder kijkend zie ik dat je daarna ook al bij de foto gereageerd hebt…
Leuk om nu te weten wat Bebeka is.
Ik ben bezig gegevens aan het verzamelen van winkels die in het oosterpark aanwzig waren o.a coop de toekomst aan de irislaan
en irislaan/zaagmuldersweg dit ivm het maken van een boek over oosterpark
Ps mijn vraag is: bent u ook in bezit van foto,s over deze winkels en verdere gegevens
mijn adres is j van urk de klencke 46
9301 sz roden
Er waren nog winkels in de Begoniastaat, de Nachtegaalstraat en de Florakade.
Ook aan het Kooykerplein zat een winkel. Daarvan heb ik geloof ik nog wel een personeelsfoto uit de jaren 50 of begin 60.
aan de Hortensialaan zat een CO-OP winkel van een katholieke verbruikscooperatie.
Zo ongeveer gedurende de jaren 50 van de vorige eeuw werkte ik bij de kruideniersafdeling van DE TOEKOMST, zoals de organisatie meestal genoemd werd. Rond 1960 kende men rond de 25 kruidenierswinkels. Die werden bevoorraad vanuit het magazijn aan de Hofstede de Grootkade.
Aan het Taco Mesdagplein zat naast het kantoor de bakkerij. Iedere morgen zwierven tientallen broodlopers vanuit de poort de stad in. De meesten met een handkar, waarvan sommigen van indrukwekkende grootte. Als er sneeuw lag – en dat leg er in die nog vaak – stonden aan de poort werkloze mannen in de hoop dat ze de broodloper tegen een geringe vergoeding mochten helpen de kar door de sneeuw te duwen.
Zo’n broodloper moest dan met zijn handkar bijvoorbeeld eerst naar de Oosterparkbuurt (plan Oost) of Helpman.
De vrouwen waren vrijwel allemaal thuis want naast de bakker, kwam ook de melkboer dagelijks langs en één of twee keer per week de groentenman. De huur werd wekelijks aan de deur geïnd net als het abonnementsgeld voor de krant en de verzekeringspremies. De slager kwam vaak langs om te vragen wat er voor het weekend bezorgd mocht worden en de kruidenier kwam “het boekje” halen, waarna later in de week de bestelde boodschappen werden bezorgd. Alleen daarom al had menige huisvrouw geen tijd om buitenshuis te werken.
Dat is allemaal wel drastisch veranderd.
Hartelijk dank voor uw uitvoerige reactie!