Mandarijneend bij de Bonte Brug
Geplaatst op: 31 januari 2010 Hoort bij: Oosterpoort 13 reactiesEen mannetjes mandarijneend bij de Bonte Brug. Hij zwemt al enkele jaren rond op het oude Winschoterdiep, maar het is voor het eerst dat ik hem zie.
De bever van de Hoornsedijk
Geplaatst op: 31 januari 2010 Hoort bij: Ommelanden 4 reactiesEn dit is hem dan, volgens Martinefd:
Afgelopen dinsdag, 26 januari, maakte ene A. Kraster er hier melding van:
“Ik fietste vorige week langs Hoornsedijk, hoorde een hard geluid op het ijs. En daar zat een grote bever met zijn brede platte staart op het ijs te slaan.
Even later dook hij onder het ijs in een soort wakje aan de oever. Veel groter dan muskusrat, lange haren en brede staart. Zitten ze er dan toch?”
Op dezelfde dag kwam er een melding bij de Zoogdier-atlas binnen. Blijkbaar sprak het zich rond, want een dag of wat later ging een reporter van rtv Noord ’s ochtends vroeg poolshoogte nemen op de Hoornsedijk. De woordvoerder van het Meerschap (?) bevestigde tegen hem dat er een bever zat, maar het beest liet zich op dat moment niet zien.
Waarschijnlijk gaat het om een bij het Zuidlaardermeer uitgezet exemplaar, dat even ten noorden van Noordlaren door slootjes en duikers de Hondsrug overstak en zo via de Drentse A bij de Hoornsedijk terechtkwam.
De bever vertoont zich nu ook in Friesland, trouwens. En dat voor het eerst sinds eeuwen.
Besmuikte pronk op de singel
Geplaatst op: 30 januari 2010 Hoort bij: Stad nu 9 reactiesUbbo Emmiussingel 51, schuin tegenover het Groninger Museum. Op het eerste gezicht een weinig bijzonder dertien in een dozijnpand in de eclectisch-classicistische bouwstijl die rond 1880 bonton was:
Maar als je wat beter kijkt, zie je dit Jugendstil balkonhekje:
Boven dit vijfzijdige erkertje:
Dat steunt op een zandstenen voet met kastanjebladmotieven:
Dan de deur. Die is ook niet mis, met al die gesneden blaadjes:
Beetje dichterbij:
Nog wat verder inzoomend:
Hoewel het pand, nu een Rijksmonument, in 1902 nog maar twee decennia oud was, is het toen grootscheeps verbouwd. Ik ben zo vrij om te denken dat dit op verlangen van een vrouw gebeurde. Tot slot nog een kastanjeblad in de gevel:
Koffieverslaafden vermaand
Geplaatst op: 30 januari 2010 Hoort bij: Geschiedenis 7 reacties“Wierdt door den Boekhouder geklaagd, dat eenige Personen, die van de Diakony onderhouden worden, de aalmoezen door overvloedig Coffy drinken verteerden. Daarop is besloten. Dat de Diakonen hierop nauwkeurig zullen letten en alle die zij daaraan schuldig bevinden voor de maandelijkse vergadering zullen citeren (= dagen) om daar over vermaand te worden.”
Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 339 Archief Nederlands-Hervormde Gemeente Zuidbroek, inv. nr. 34: ‘Protocol van ’t verhandelde in de maandelijksche consistorie van Zuidbroek en Muntendam ten behoeve van de Diakonij’ (1778-1804), notitie d.d. 25 aug 1778.
Het wintertje wel
Geplaatst op: 29 januari 2010 Hoort bij: Geschiedenis 3 reacties“Ik heb nog een herinnering aan de strenge winter van 1890-1891. Toen hebben wij zeventien weken strenge vorst gehad met veel sneeuw. Die lag soms wel drie meter hoog langs de weg. Toen moesten zij bij dat oude huis van Jurrie Baas een tunnel in de sneeuw graven om in en uit dat huis te komen.”
“Ongeveer half december 1890 deed de winter zijn intrede en hij duurde tot einde maart. Het was verschrikkelijk koud en de sneeuw lag meters hoog bij de weg. Van transport op de weg was geen sprake. het ijs in de vaarten lag tot de bodem toe. De snikken van Noordbroek hebben in het laatst van april het ijs gebroken. Daar waren een massa paarden en mensen voor nodig.”
Bron: De jeugdherinneringen van Freerk Bennema (geb. 1882), zoals ze zijn opgenomen in: H. Antonides, ‘Noord- en Zuidbroek in vroegere jaren‘ (Noordbroek 1973), pag. 168-169 en 238.
Letters op ramen (V)
Geplaatst op: 29 januari 2010 Hoort bij: Kunsten Een reactie plaatsen
Commerciële aanwending van punkvormgeving. Gezien bij een kledingwinkel in het wijde van de Herestraat.
‘Eene mishandeling van de hoge overheid’
Geplaatst op: 28 januari 2010 Hoort bij: Geschiedenis 2 reactiesZoals verteld, moesten alle bedeelden in het oosten van Groningerland, die nog geen zestig jaar oud waren, vanaf 1781 een “teeken D” op de linkerarm dragen, en dienden de plaatselijke diaconieën (armenfondsen) ervoor te zorgen dat dit ook gebeurde. De maatregel had de bedoeling om sociale controle te mobiliseren, en daarmee steun van een armenkas minder aantrekkelijk te maken. Iedereen kon zo zien, wie een uitkering kreeg, en eventueel aanmerkingen maken op ongewenst gedrag.
Getuige rapportjes uit de jaren 1786-1788 werd de maatregel in de praktijk niet volledig nageleefd. Bijna overal in het Oldambt zat toen “de D wel op nieuwe, dog niet zo strict op de oude kleederen”. Voor een D op hun oude goed, moesten de bedeelden dat goed immers eerst inleveren. Iets waarvoor de meeste diaconieën terugschrokken.
Een uitzonderlijke model-diaconie, vertelde ik, was het kerspel Zuidbroek, dat indertijd ook Muntendam nog omvatte. Hier werd de maatregel wèl nageleefd, maar waarschijnlijk kwam dat ook doordat hier het ambtelijke machtscentrum van het Wold-Oldambt zat. Een andere factor, ben ik inmiddels achter, zou wel eens de berooide staat van de Zuidbroekster armenkas in die tijd kunnen zijn. De tering was er soms anderhalf maal zo groot als de nering, en in menig jaar moest er een buitengewone huis aan huiscollecte gehouden worden om het tekort aan te zuiveren.
Ik weet dat uit een diaconaal besluitenregister van Zuidbroek en Muntendam, dat loopt van 1778 tot 1804. Dit register laat ook mooi zien dat deze gemeente in 1784 nog niet alles op orde had, qua naleving van het Diaconiereglement. Op 20 maart van dat jaar bepaalde de kerkeraad bijvoorbeeld, dat alle armen, oud en jong, op straffe van intrekking van de uitkering bij de aanstaande voorjaarsmonstering aanwezig moesten zijn. Bij zo’n monstering keek men, of iemand ’s zomers nog wel werk kon krijgen, zodat hij of zij wat minder steun behoefde. Blijkbaar gaven de bedeelden eerder niet allemaal acte de présence.
Bovendien, zo bepaalde de Zuidbroekster kerkeraad, moesten de ondersteunden bij de monstering…
“…hunne rokken en buisjes aanhebben, tegen welken tijd de diakonen genoegzame letters D van blauw laken geried zullen hebben om daarvan één op den linker arm van ieder armen, zo wel op den hemdrook als bovenrok en buisje door twee kleermakers, daartoe verzogt, te laten najen (…) met bekendmaking, dat een ieder, die deze letters weg doet, ook van de diakonylijst zal worden afgedaan.”
In Zuidbroek en Muntendam zat er dus vanaf maart 1784 een D op de oude bovenkleding van de bedeelden. Bij de najaarsmonstering van dat jaar werd er op gelet of alle armen “de D nog dragen”. Je bent dan geneigd om te denken dat de maatregel zonder morren is doorgevoerd, maar dat blijkt toch niet helemaal waar. Volgens de besluitenlijst van 28 februari 1786 rees er namelijk enig verzet:
“Wierd door den Boekhouder ingeleverd een brief van Eza van der Tuuk aan hem geschreven, waarin dezelve weigert met haar man de Letter D op den arm te dragen, omdat zij als een gemerkt schaap bij hare vrienden niet durfde komen, en omdat de rijken dat teken hadden uitgedagt om den armen smaadheid aan te doen.”
Eza of Esa van der Tuuk woonde in Muntendam en was de vrouw van een Tjakke Jans, met wie ze in 1768 en 1771 twee zonen kreeg. De naam Van der Tuuk is die van predikantenfamilie, mogelijk ging het om een aan lager wal geraakte telg. In elk geval durfde Eza haar familie niet met goed fatsoen te bezoeken met die D op haar arm en voerde ze ook een sociaal-kritische reden aan, die je eerder eind negentiende eeuw zou verwachten, dan in de standenmaatschappij van eind achttiende.
Hoe dan ook, de kerkeraad pruimde haar weigering natuurlijk niet:
“De vergadering beschouwde dezen brief niet alleen als een blijk van onbetaamlijke stoutheid, maar ook als eene mishandeling van de Hoge Overheid, die het dragen van di[t] teken in haar reglement had geboden, en nog onlangs den Hr. Drost had geauctorizeerd om alle diakonyen van ’t Oldambt voor zig te ontbieden om onderzoek te doen of ook deze order wierde geobserveerd.”
De kerkeraad besloot unaniem…
“… dat de Boekhouder het onderhoud van deze personen zal inhouden en hen aanzeggen, dat hen niets zal gegeven worden, eer zij beiden op eenen zondag, voor- of na den middag, in den Kerkenraad zijn verschenen, om excuus over deze hooggaande stoutheid te verzoeken, met beloftenis om voortaan de D te dragen en zig jegens de Overheid en den Kerkenraad eerbiedig en ook ootmoedig te gedragen, gelijk het den armen betaamd.”
In eerste instantie voldeden Eza en haar man niet aan de eis. Het voorjaar en de zomer kwamen er aan, dan was er werk zat. Maar uiteindelijk moeten ze toch bakzeil hebben gehaald. Want op 27 november 1787 verscheen ze in de vergadering met het verzoek om 8 stuivers brood per week, een verzoek dat ingewilligd werd, terwijl de 5 stuivers weekgeld die ze sinds een paar weken kreeg, werd ingetrokken. Nergens staat expliciet, dat ze onder het juk doorging, maar het is heel moeilijk voorstelbaar dat de kerkeraadsleden deze vrouw gewoon haar zin hebben gegeven.
—
Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 339 (archief hervormde gemeente Zuidbroek, inv.nr. 34: “Protocol van ’t verhandelde in de maandelijksche consistorie van Zuidbroek en Muntendam ten behoeve van de Diakonij” (1778-1804).
De meid en de moordenaars
Geplaatst op: 27 januari 2010 Hoort bij: Kunsten, Taal 3 reactiesZoals verteld door een dame uit Muntendam:
Op de buis
Geplaatst op: 27 januari 2010 Hoort bij: autobio, Stad toen 10 reactiesIk was gister op TV Noord in ‘Het verhaal van Groningen’, met een bio van Matthias van Geuns, Voor wie het niet gezien mocht hebben – de gemiste uitzending staat hier (vanaf 14.35 minuten).
Armbrood is niet voor honden
Geplaatst op: 27 januari 2010 Hoort bij: Geschiedenis, Stad toen Een reactie plaatsenArtikel 19 van het diaconiereglement, dat de kerkeraad van Zuidbroek in 1778 vaststelde:
“Het brood zal zijn gemerkt met ARMEN, en zullen diegene, welke daar van genieten, niet vermogen eenige hond of honden in hunne huizen te voeden, zullende in cas van wederstreving in de broods uitdeling worden gepasseerd.”
Dat het armbrood gemerkt werd, was om het verkopen daarvan door de armen te voorkomen. Met de bepaling dat structureel bedeelden geen honden meer mochten houden, liep Zuidbroek ruim drie jaar voor op de stad Groningen, waar eind 1781 een dergelijk verbod werd afgekondigd.
Oldambtster immigratiebeleid
Geplaatst op: 26 januari 2010 Hoort bij: Familie 8 reacties“Men zal niet toelaaten, dat vreemdelingen sich op een plaats ter neder setten, tenzy binnen vierendeel jaars goede getuigenis van hun Godsdienst, eerlijk leeven en gedrag aan den kerkenraad overhandigen, uitgesondert zulke, die door vervolging, Oorlog, Waatersnoods en diergelijke rampen uit hun vaderland zijn gedreeven of gevlugt, welke binnen 1/4 jaars naa hunne komst de reeden daar van aan den kerkenraad zullen moeten opgeeven, en binnen 2 jaaren de bewijzen daar van bezorgen, of wederom vertrekken. Blyvende hier van geheel uitgesondert Arbeyders, die voor een zeekere tijd de kost op een eerlijke wijze tragten te winnen.”
Artikel I-14 uit het diaconiereglement voor de Stadsjurisdicties (Gorecht en Sappemeer, de beide Oldambten en Westerwolde), 1781.
Met andere woorden: immigranten, of mensen die zich van buiten de regio hier kwamen vestigen, moesten hun geloofspapieren tonen. Voor vluchtelingen wegens vervolging, oorlog en natuurrampen werd een uitzondering gemaakt. Zij hoefden eerst alleen de reden van hun komst op te geven en kregen twee jaar de tijd om de gegrondheid daarvan aan te tonen. Mensen die tijdelijk overkwamen om bij boeren of in het veen te werken werd geen strobreed in de weg gelegd.
Ranja in Zeeland
Geplaatst op: 25 januari 2010 Hoort bij: Stad toen Een reactie plaatsenDe natte Polak adverteerde niet zo vaak in Zeeuwse kranten. Dat zijn topmerk Ranja in 1918 nog niet bestond, blijkt uit deze uitzondering:
De eerste keer dat de naam Ranja in een Zeeuwse krant viel, was in het jaar dat het merk gelanceerd werd, 1921:
De advertentie is van een Rotterdamsse slijterij. De prijs van Ranja was toen vrij hoog, ƒ 1,95 per fles. Later ging die omlaag tot een daalder, wat het zo’n beetje tot in de jaren vijftig is gebleven
Getuige een fragment uit een luimig stukje van 1922, was Ranja toen al de meest gevraagde limonadesiroop op uitgaansbestemmingen:
Polak adverteerde er dus zelf nauwelijks mee in Zeeuwse kranten, maar het bedrijf stond wèl op Zeeuwse beurzen, en liet in de zomer van 1928 deze rijdende Ranjasalon met radiomuziek langs de stranden gaan:
Bron van de knipseltjes
Gij horken, bekeert u!
Geplaatst op: 24 januari 2010 Hoort bij: De actuele wereld 4 reacties
De situatie die mezelf voor de geest staat is bij de zijdeur van de UK, op het voorplein van de Harmonie. Toen ik nog rookte, stond ik daar vaak te paffen. Naast studenten komen er nogal wat wetenschappers voorbij, en af en toe was er ook iemand die me gewoon liep aan te staren. Ik weet niet waarom, volgens mij was er niets aan me te zien. Als ik er erg in kreeg – zoiets voel je haast – keek ik terug en knikte zo iemand vriendelijk toe. Een enkeling knikte dan wederkerig terug, maar het merendeel van dit soort lui zette zijn gezicht met een rukje op een zo neutraal mogelijk standje recht-vooruit-en-we-hebben-niets-gezien-hoor.
Van de SIRE moeten we vriendelijker zijn. En wat minder achterdochtig reageren als iemand aardig tegen ons doet. Ik weet het niet, maar geloof niet dat het helpt. Daarvoor zijn patronen veel te veel ingesleten.
Trouwens, een halve eeuw geleden was er in Groningen al eens een soortgelijke actie ter bevordering van vriendelijkheid:
(Zierikzeesche Nieuwsbode 12 augustus 1952)
En daarmee was het horkerige imago van Groningers ook niet zomaar weggepoetst, zoals te zien valt aan deze advertentieplaat van een jaar of vijftien geleden:
Maar misschien is er wat dat betreft ook wel altijd een verschil tussen stad en platteland geweest. Tenminste, de Franse reiziger Henry Havard meende zulks in 1876 te moeten constateren.
Als dat verschil er zou zijn, wat ik betwijfel, dan zal het spoedig aan zijn eind komen, nu de krimpende Ommelanden zich – zie Goudzoekers – op het toerisme moeten gaan richten.
Crowbar
Geplaatst op: 23 januari 2010 Hoort bij: Stad nu 4 reactiesEen crowbar is een koevoet in het Engels. Als een Groninger café zich zo noemt, zal er mogelijk ook de connotatie van een zwartgeklede cliëntèle zijn. Een ondertitel maakt ons echter duidelijk, dat niet het uitvaart- of het kraakwezen, maar een muziekgenre het bindende element vormt:
Het pand, op de hoek van de Pluimersgang en de verpauperende Nieuweweg, ziet er smoezelig uit. Het is Amsterdamse school, dateert het uit 1928 en is een gemeentelijk monument:
Virtueel blijkt Tuppus het al eens te hebben vernietigd:
Onlangs dook er een dode, maar springlevende Elvis op:
Moeder vermoordt dochter om erfenis
Geplaatst op: 23 januari 2010 Hoort bij: Geschiedenis 10 reacties
Ze kreeg naderhand levenslang, deze oud-burgemeestersvrouw. En ze werd door de familie onterfd.
Bron van het knipseltje: Goessche Courant 1 januari 1891
groninganus 
Recente reacties