Smokkel bij de Matsloot

Bij het noordelijkste puntje van Drenthe, tussen De Poffert en Matsloot, daar waar je nu het bedrijventerrein Westpoort hebt, werd er nog wel eens gesmokkeld in de 18e eeuw. In Drenthe had je andere belastingtarieven dan in Groningerland en dan loonde dat de moeite.

Je zou zeggen dat de kans op betrapping vrij klein was, omdat je over de lage hooilanden mijlen in het rond kon kijken. Je zou zeggen dat je dan de controleurs al van verre aan kon zien komen.

Toch liet Leentje Willems (43), de vrouw van Derck Cornellis, en met deze man wonend op De Pannekoek,  zich op 16 juli 1769 snappen met tien pond gekerfde tabak die ze “van het Raadjehuis in den Landschappe Drenthe” had opgehaald. Dat Raadjehuis, later gewoonlijk het Raadhuis genoemd, was zo’n beetje de noordelijkste boerderij van Drenthe. Deze hoeve viel vanaf de Pannekoek te bereiken als je ter hoogte van de huidige scheepswerf het Hoendiep overstak. Daarna moest je een paar honderd meter lopen door een paar stukken hooiland, als je niet met een bootje langs een tochtsloot ging.

Leentje, oorspronkelijk van Tolbert, was de tweede vrouw van Derck Cornellis, die al sinds 1751 op De Pannekoek woonde. Met zijn eerste vrouw, net als hij uit Roden, kocht hij dit goed indertijd van de diaconie van Hoogkerk. Van zijn eerste vrouw hield hij  een stuk of wat kinderen over en daarvoor zorgde Leentje.

Ze bekende vlot. Dat kon ook moeilijk anders als je op heterdaad betrapt was.

Ze had “alzo de gemeene middelen bekort en den Lande gefraudeert”. Daar stonden strenge straffen op. Het college van Gedeputeerde Staten, dat in zulke belastingzaken recht sprak, gaf “uit overweginge van des gedetineerdes behoeftige omstandigheden” echter de voorkeur aan “gratie voor rigueur van reghten”. Daarom werd Leentje bij vonnis van 27 juli vrijgelaten, onder toekenning van de elf dagen voorarrest als straf.

Ze kwam dus met de schrik vrij, maar de heren gaven haar nog wel een ernstige waarschuwing:

“van zich schierkomstig van diergelijke Landsdieverijen wel zorgvuldig te hoeden, zullende andersins, wanneer te eeniger tijd zich daaraan wederom mogt komen schuldig te maken en in handen van Justitie te geraken, op het strengste en zonder de minste gratie naar de ordre van den Lande worde gestraft.”

En opdat ze dit vonnis niet zou vergeten, kreeg ze het op een briefje mee, toen het haar in het cachot aan de Boteringestraat voorgelezen was.

Bron: RHC Groninger Archieven, Archief Staten van Stad en Lande, inv.nr. 1352, de sententie d.d. 27 juli 1769. Met dank aan Jan-Paul Wortelboer.