Schaatswedstrijd voor meisjes gestaakt (1808)
Geplaatst op: 22 december 2011 Hoort bij: Geschiedenis 12 reactiesIn de onlangs verschenen Canon van het Oldambt, hebben de samenstellers zich, wat sport betreft, beperkt tot de voetbalvereniging THOS uit Beerta. Een in meerdere opzichten aanvechtbare keuze. Als het überhaupt al voetbal moest zijn, had ik voor WVV gekozen, de Winschoter club van Klaas Nuninga, Jan Mulder en Arie Haan. Maar waarom zou je het bij voetbal moeten houden? Ik denk dat schaatsen een veel bredere sport was, die in het Oldambt ook nog eens de roemruchte Oldambtrit voortbracht. Een sport bovendien, die hier qua wedstrijden kan bogen op een traditie van tweehonderd jaar.
Wel begon deze traditie met een vreselijk valse start. In de Groninger en Ommelander Couranten van 23 december 1808 leek het nog zo mooi:
Het vrouwenschaatsen zat duidelijk in de lift. Drie jaar eerder organiseerden herbergiers in Leeuwarden de allereerste wedstrijd, waar wel 10 à 12.000 mensen op waren afgekomen. Een deel van de attractie bestond eruit, dat de dames omwille van de areodynamica in hun ondergoed reden. Waarschijnlijk was dit ook in Zuidbroek weer het geval, want ook hier werd het hartstikke druk, evenwel met funeste gevolgen, getuige het wedstrijdverslag dat de Ommelander Courant op 30 december afdrukte:
“Zuidbroek den 27 December. Het aangekondigde ysvermaak het welk alhier op gister zoude plaats hebben, is in geenen deele naar wensch uitgevallen. Men had zich van dit onschuldig en inderdaad Nationaal Volksfeest de heerlykste uitwerking beloofd. Alles was uitmuntend ingerigt en behoorlyk voorbereid. Het weder was by uitstek schoon. Vyftien meisjes hadden zich aangemeld, en stonden gereed om naar den prys te dingen, en duizenden van aanschouwers waren van alle kanten te zamen gevloeid, om den wedstryd by te woonen. Dan, niettegenstaande de gestelde orders en geaffigeerde waarschuwingen van het Gemeente-Bestuur – niettegenstaande al de aangewende moeite, om de toeschouwers van het ys af te houden, en er aan weerszyden van het ysveld genoegzame plaats was om den wedloop te zien, waren evenwel de beide banen zoodanig met menschen bezet, dat de wedloopsters niet ongehinderd konden voortryden. Herhaalde reizen heeft men getracht, om het ryden een aanvang te doen nemen; doch men was naauwelyks begonnen, of men moest het weder staken. Allerhande pogingen, zoo van vrlendelyke en bedaarde overreding, als van ernstige bedreiging, werden aangewend; doch alles tevergeefs! De menigte drong weder op de baan voort, het ys begon op sommige plaatsen te breken, het water kwam op deszelfs oppervlakte, en men was genoodzaakt, om, ter voorkoming van verdere onaangenaamheden en onheilen, een einde aan het schouwspel te maken, tot groot leedwezen van de commissarissen en deelnemers, die eenig vertrouwen hadden gesteld op de discretie van het publiek, doch zich daarin, ten aanzien van eene groote menigte, op eene zeer onaangename wyze vonden teleurgesteld.”
groninganus 
als verzamelaar zijnde zou ik wel eens willen weten of die gouden oorijzer ook gemaakt is
voor deze wedstrijd of dat men eerst de uitslag wilde afwachten.
Als het oorijzer vervaardigd is wie was de goudsmit en wat was het goudgehalte van het oorijzer ? En bestaat deze ijzer nog, in een museum misschien ?
Het is niet bewaard en ik denk dat het een standaard prèt à porter exemplaar was, Dick, dat de organiserende herbergier kocht bij de plaatselijke edelsmid, als die er tenminste was, of anders in Scheemda, Winschoten of stad. Overigens ging het nog niet om de latere volle gouden helmen, maar om een ietwat uitgebreide beugel die het kapje op zijn plek moest houden. Zie:
http://www.openluchtmuseum.nl/index.php?pid=372&item=209
en
http://www.11en30.nu/global/nl/artikel/53
Dank je Harry voor je reactie, ik heb weer heel wat bijgeleerd, vooral dat Friese filmpje is
zeer informatief.
Om dergelijke onaangenaamheden te vermijden zet Zuidbroek tegenwoordig bij dit soort gelegenheden de wethoudster van Openbare Werken in:
Haha leuk, geweldig mens! Is het hele college daar zo vrolijk?
Valt nog mee, niemand door het ijs gezakt en verzopen, ik dacht even dat het die kant op zou gaan.
@Frans, Ze weet de mensen inderdaad wel op gepaste afstand te houden.:-)
Haha, dat is nog eens bestuurdersparticipatie. Ik neem overigens aan dat het meisjesondergoed in 1808 verhullender was dan de wethoudersbadmode in 2011. Er was nu wel minder publiek in elk geval.
Irene, Het zou iets dergelijks geweest kunnen zijn:
De vrouwen en meisjes droegen een wollen onderrok, een borstrok, haldoek en muts en lange kousen. De rok kwam tot over de knie. Het was dus niet de areodynamica die gold, maar de rumte voor de benen om een volledige schaatsslag te maken. In een lange rok kun je geen wedstrijd rijden. Er zijn wel foto’s van hoor.
Koud was het wel, want de wind jaagt dwars door de wol. Vaak was er daarom en kleedhok, direct bij de start. Omkleden, rijden en weer omkleden.
schitterend verhaal,vooral het nederlands dat wordt gebezigd.hoe snel de taal en schrijfwijze in 200 jaar verandert ! ben benieuwd hoe ons geschrijfsel in 2211 wordt ervaren.
kom weer wat vaker op het peerd a.u.b.gelkinghe,leuke bijdragen !
Dat zie ik de wethouder hier nog niet doen :))