Potemkin in Groningen

In een collectie documentatie van bedrijven en instellingen bij de Groninger Archieven, mapje Cinema Palace (een stad-Groninger bioscoop), bevindt zich dit originele programmaboekje dat verkocht werd voor de vertoningen van Pantserkruiser Potemkin. Zulke programma’s bevatten nooit vertoningsdata, waarschijnlijk omdat ze nog even mee moesten kunnen, maar dat chronologisch-onbestemde is de historicus een doorn in het oog, vandaar dat hij op zoek gaat naar een datum.

 De klassieker van Eisenstein bleek in Cinema gedraaid te hebben vanaf vrijdag 29 oktober 1926 – zie het bericht rechtsonder en deze filmladder die een dag eerder in de krant stond. Omdat hij om zijn communistische tendens in veel landen en steden verboden was, draaide hij in Groningen eerst op proef voor de stedelijke autoriteiten en de pers. Burgemeester Bosch van Rosenthal, een conservatief protestant, keurde de vertoning goed, zij het met dezelfde coupures als in Amsterdam toegepast waren. Desalniettemin werd Potemkin hier een “groot succes”, zo bericht het Nieuwsblad een week later en daarom prolongeerde Cinema de vertoning. Vooral ook de “schitterend verzorgde” begeleidende live-muziek maakte de film aantrekkelijk. Een paar maanden later draaide hij nog in het Luxor Theater te Uithuizen.

Zoals ik al verwachtte, bleek de opvallende, expressionistische voorkant van het programmaboekje identiek aan het filmaffiche. Het was een ontwerp van Dolly Rudeman (1902-1980), dat ze in augustus 1926 maakte, dus een paar maanden voordat de film in Groningen ging draaien. “Het affiche wijkt zeer af van de gewone filmposters”, zo schreef een landelijke krant: “Uit alles zien wij, dat hier een artist aan het woord is, bijna gelijkwaardig aan hen, die de film zelve in elkaar zetten. ”

Wie de film nu nog wil zien, kan op YouTube terecht. Hier is deel I, de andere delen vindt men in de zijkolom.