Een oorijzer in Maartenshof

Ik was nog nooit in verpleeghuis Maartenshof geweest, maar moest er vanavond even heen om voor Stad & Lande foto’s te maken van voorwerpen, verband houdend met de vooroorlogse katholieke armenzorg hier in de stad. Het ging vooral om de voorzittershamer van een collectantengenootschap.

Uit de kast waarin de voorwerpen bewaard werden, kwam ook bovenstaande artefact tevoorschijn. Men wist niet wat het was, maar ik  herkende er meteen een oorijzer in. Een Fries oorijzer, dacht ik. Of het van goud of (verguld) koper was, daarover twijfelde ik een beetje. De waarde schatte ik een beetje overmoedig op een paar honderd euro, de eigenaar moest er dus maar zuinig op zijn.

In een dergelijk geval heb ik een klederdrachtdeskundige achter de hand,  en die bevestigde dat het om een oorijzer ging. Volgens hem was het echter een Gronings oorijzer, en niet een Fries. Hij vermoedde dat het geval van koper gemaakt was, “en wellicht verguld”. Helaas bevond het oorijzer zich niet in volkomen staat: “De stiften ontbreken waardoor het oorijzer niet compleet is.”

Dat laatste was me even ontgaan in de Maartenshof. De waarde schatte de deskundige “tussen de 50 en 75 euro.” Als het verguld zilver zou zijn, “te zien aan de merken”, dan lag de waarde rond de 100 euro. De helft dus van wat ik dacht. (Daar gaat mijn antiqairscarrière.)

Het interessante is natuurlijk hoe zo’n oorijzer bij die RK armenzorgspullen beland is en waarom het bewaard bleef. Het zou een vrijwillig legaat kunnen zijn.  Of een stuk uit de verplichte erfenis van een bedeelde. Ik denk dat zo’n oorijzer in een tijd dat ze nog gedragen werden, zeg tot 1880, 1890 door oudere vrouwen, subiet verkocht zou zijn.  En later ook nog wel, maar dan vooral voor de goudprijs. Dat het ding bewaard is, kan wel eens te maken hebben met de zeldzaamheid ervan, op het moment dat het in handen van de armvoogden kwam.