“Denk niet dat alle koeken van eenerlei maaksel zijn”

“Brandewijn met boonen” is niet typisch Drentsch, omdat het velerwege in mode is. Maar wat zeker nagenoeg alleen den ouden Drentenaar eigen is, is het gebruik van een ouderwetschen zilveren “kop” (= brandewijnskom, HP) en dito lepel, welke beide traditioneele oudheden hier en daar op Nieuwjaar lustig rondgaan, d.w.z. alle dan aanwezigen nemen telkens, op de beurt af eenen hap met bedoelden lepel uit den “kop”. Reeds vroeg in den morgen wordt daarmee het nieuwe jaar ingewijd. 

Maar laat ik eerst al de drukte beschrijven, welke dien gewichtigen morgen en dag voorafgaat. Als ge, lezers, tusschen Kerstmis en Nieuwjaar vele Drentenaren bezoekt, vindt ge er stellig ettelijke meisjes en jonge mannen aan ’t bakken van Nieuwjaarskoeken, en niet slechts eenige dozijnen, maar in vele huisgezinnen hebben een paar jongelui een vollen dag druk werk met dat bakken. Dikke stukken keenhout worden vroeg in den morgen aan ’t vuur gelegd; een stuk spek afgesneden, gedoopt in olie en vastgestoken aan eene vork om zoo te dienen tot het telkens smeren der nieuwjaarsijzers; de eerste mengselpot wordt bereid en men vangt den arbeid aan. Diezelfde mengselpot wordt meermalen aangevuld, nu eens voor kwaliteit van zoo-zoo voor de echte “loopers”, dan weer voor het betere soort met het doel daarop buren en familie te trakteeren. 

Want denk niet dat alle koeken van eenerlei maaksel zijn. Anijs en stroop zijn vaste ingrediënten, maar meer of minder stroop, daar zit ‘m de knoop der welsmakendheid en dan … de meelsoort, die van rogge, gerst of tarwe kan zijn, de eerste beide vooral. 

Is het spek aan het einde van den dag niet afgeslreken, dan worden de laatste koeken van superieure kwaliteit, nl. dikke spek-nieuwjaars-koeken, die zich goed laten smaken.”

Bron: Drenticus (te B. = Borger?), ‘Zeden en gewoonten in Drente’ 1: Nieuwjaarsgebruiken, Nieuwsblad van het Noorden 7 januari 1900.