Tjabering Pauwels (I)

In de kelder van mijn kwartierstaat zit mijn grootvader tot de vierde macht (de opa van de opa van de oma van mijn opa): Tjabering Pauwels.

Hoewel van mijn moeders kant, woonde hij net als enkele voorvaderen van mijn vaders kant in Finsterwolde, zij het ruim een eeuw eerder dan zij. Omdat zijn typisch Reiderlandse voornaam, ook wel gespeld als Tjaber(e)n, nogal opvalt, wist ik ook meteen dat ik hem vaker tegengekomen was, toen ik hem in die kelder aantrof.

En ja hoor, met een simpele zoekactie komt er al wat tevoorschijn: een boedelinventaris, opgemaakt op 4 februari 1743, vlak voordat deze Tjabering Pauwels hertrouwde met mijn verre voormoeder.

Hij had toen een eigen huis. Het daar aanwezige schoenmakersgereedschap wijst op zijn hoofdberoep, maar hij boerde erbij, want hij had ook twee paarden, twee koeien en een toom kippen. De koeien zullen voor de melk en de kippen voor de eieren hebben gezorgd, maar wat deed een eenvoudige schoenmaker met paarden? Makkelijk zat: hij had ze voor een kar, een wagen, een eide, een bodde en een ploeg, gerei dat elders op zijn inventaris staat. De waaier, twee zeven, twee dorsvlegels, een korenschop en een halfmudvat wijzen al helemaal op akkerbouw. Dat kan kloppen, want in het achterhuis en op zolder lagen enige gedorste en een bult ongedorste haver, twee mud rogge en enige gerst en bonen. De schoenmaker-boer had echter geen land van zichzelf – dat zal hij los hebben gehuurd en daar zullen veel van zijn schulden dan mee te maken hebben gehad.

De inboedel blijkt verder heel gewoon. Maar deze verre voorvader van me was zo te zien wel vroom en leesgraag, hij bezat immers drie bijbels en nog enige boeken, die hij in een heuse “boeckkaste” opborg. Drie lampen verschaften hem bij het lezen een helder licht en met een “uirglas”of zandloper hield hij af en toe de tijd in de gaten.