Vrouw, zwanger door jood, moet het dorp uit

“Op den requeste van de diaconen van Niezijl (…) van teneur hoe dat voor een geruimen tijd een zekere vrouwspersoon genaamt Voste (= Voske) Tonnes, geboortig van Visvliet bij hunnen (= haar) broeder  Fedde Tonnes, alhier te Niezijl is koomen woonen, en na gerugten van anderen van een seekere jood bevrugt is geworden, waarop de kerkenraad van Niezijl heeft geoordeelt en goedgevonden dat  de diaconen gemelde Voske Tonnes daar eens over zouden onderhouden, en wanneer zulks gebleek, om daar (= haar) dan mondelijk aan te zeggen om binnen 3 maal 24 uur ons caspel te ontruimen. Dit nu ondersogt en bevonden hebbende de waarheid te zijn, zo hebben wij deese onse orders ten uitvoer gebragt en van deese uitwerkinge zijnde dat sij tot op dit oogenblik deze onse beveelen blijvt weigeren. Hierom wenden wij ons dan tot het hoog Edele Gerigte en verzoeken ten dien einde dat het HE Gerigte ons hier in de nodige adsistentie mogte verleenen, dat wij met geen lasten bezwaart mogten worden, die ons niet aangaan.

Was geapostilleert/

Het EE Gerigte maakt dezen comm[issoriaal] om de supp[lianten] te verstaan.”

Aldus een matig afschrift in het civielrechtelijke prothocol van Oosterdeel-Langewold d.d. 14 oktober 1788. Ook in de Ommelanden (Westerkwartier, Hunsingo en Fivelingo) moesten de gereformeerde kerkeraden blijkbaar alert zijn op nieuwkomers die in de toekomst een beroep zouden kunnen doen op de lokale armenzorg. Dit werd verwacht van deze zwangere vrouw, of althans haar kind. Dat een jood de vrouw bezwangerde, maakte juridisch niets uit, de Niezijlster kerkeraad noemt dit waarschijnlijk vanwege de hoge zeldzaamheid en de taxatie dat de jood in kwestie ook maar arm was en niets zou bijdragen in de opvoeding van het kind.

Overigens is de hoorzitting, waarvan sprake is in de apostille of kantbeschikking, nooit gehouden. Blijkbaar koos de vrouw eieren voor haar geld en verliet ze Niezijl zonder dat de kerkeraad ter plaatse verdere stappen hoefde ondernemen.