Het vernielde blok van Nieuwolda en de collecten voor de armen aldaar

De diaconierekening van Nieuwolda meldt op 7 december 1754 als ontvangstpost:

“Hebben de dieven nog in het block laten 2-3-1”

Met dat blok werd de holle houten paalkluis bedoeld, waarin de diakenen met name collecte-inkomsten stortten, om die op een afgesproken tijdstip gezamenlijk te gaan tellen. In Nieuwolda gebeurde dat tellen zo eens in de drie à vijf weken. Van 24 september tot 30 oktober 1754 was de opbrengst een kleine 50 gulden geweest en van 30 oktober tot 20 november ruim 22 gulden. Kortom: dat varieerde nogal. Laten we het erop houden dat de dieven minstens 20 gulden buitmaakten.

De dieven hadden het blok onherstelbaar vernield, want de diaconierekeningen noemen het ding niet meer. Je zou denken dat er dan meerdere soorten collecten in de rekening zouden opduiken, maar dat blijkt maar in beperkte mate het geval: alleen de buil- of zakgelden worden nieuw genoemd, terwijl de bekkencollecten bij de avondmaalsvieringen, die sporadisch al gespecificeerd werden, voortaan structureel apart worden geboekt. Maar van bekkencollecten bij dopen, trouwen en begraven is nog geen sprake – of die bestonden kennelijk nog niet in Nieuwolda, in tegenstelling tot allerlei omringende plaatsen, of die zaten, ondanks de afwijkende collectemethode, nog bij de builgelden in.

—

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 262 (archief hervormde gemeente Nieuwolda) inv.nr. 25.