Dag van de archeologie – wat viel er te zien en te doen?

Geplaatst op: 17 juni 2023 | Auteur: groninganus Ik Hoort bij: Stad toen Ik4 reacties

Ik was te laat voor de aftrap door de wethouder, maar of ik daaraan zoveel had gemist? In ieder geval was in de noordwesthoek van de Grote Markt de leer-opgraving door de Groninger jeugd al in volle gang:

Instructie metaaldetector:

Op de tafel van de organisatie lagen botten voor de referentie – vooral rundveeknoken:

Op de tafel in de stand lag ook een vitrine met metalen voorwerpjes die al eerder onder de Grote Markt vandaan waren gekomen – rechtsonder herken ik in de ster met gat een snorrebotje, kinderspeelgoed waarmee je gevlochten draad als het ware kunt laten zingen::

Topstuk – Karolingische muntfibula (mantelspeld, ca. 800):

Curieus – scabreuze pseudo-pelgrimsinsignes, links een fallus op pootjes en rechts de pendant in de vorm van een bereden vulva (vijftiende eeuw?):

De vulva nog wat nader bezien, draagt een kruisboog en berijdt een vurig paard:

Zakhorloges had men nog niet, maar wel de zakzonnewijzer. Deze zou van een zeeman geweest kunnen zijn (ca. 1600?):

Speld of distinctief met een griffioen – mogelijk van een middeleeuwse bode uit de Stellingwerven (die een griffioen in hun wapen voerden)? Zo ja dan iets voor wethouder Bloemhoff:

In de Martinikerk waren er lezingen door de archeologen Jasper Huis in ’t Veld, Gert Kortekaas en Bert Tuin. Van het eerste, vooral algemene verhaal heb ik door de kerkgalm helaas weinig meegekregen, vandaar dat ik bij de volgende maar vooraan ben gaan zitten. Kortekaas vertelde o.a. over de twee prehistorische dorpjes (ten noorden van Grote Markt en ten zuiden van de latere stadswal) die na 1040, met de merendeels planmatige aanleg door de Utrechtse bisschop, zijn opgegaan in de prille stad Groningen:

De kavels ten zuiden van beide markten omstreeks 1040, ingetekend op de oudste kadasterkaart van ca. 1830. Veel straten hier waren verdiept aangelegd – van het maaiveld werd een halve meter afgegraven, de vrijkomende grond gebruikte men voor huispodia:

Ook besprak Kortekaas enkele vondsten, zoals bovenstaande fallus en vulva. De oudste vondst tot nu toe op de Grote Markt – betrof echter geen metaal, maar een scherf terra sigillata (roodbakkend aardewerk) uit de eerste eeuw van onze jaartelling, oftewel Romeinse Tijd. Deze werd echter aangetroffen in een veel latere, middeleeuwse ophogingslaag en een verre nazaat moet het potje of olielampje dus op de een of andere manier hebben verworven, meegesjouwd en weer zijn kwijtgeraakt.

Het verhaal van Bert Tuin ging over de Vismarkt:

Terwijl de Grote Markt vanaf eerste opzet een plein was, ging het bij de Vismarkt eigenlijk om een weg met zeer brede bermen. Wat er verhandeld werd, verschilde ook. De omwonenden waren bij de Vismarkt vooral koop- en ambachtslui, terwijl het bij de Grote Markt primair ging om stadsheren, ambtenaren en renteniers. Horeca zat juist vooral aan de Grote Markt, wat waarschijnlijk samenhing met de bestuurlijke, juridische en kerkelijke functies op en aan dat plein. Kortom: de Grote Markt was meer officieel, waar er aan de Vismarkt meer handel zat:

Tuin verwees het blijkbaar hardnekkige fabeltje dat er ooit een haven op de Vismarkt had gelegen, definitief naar de prullebak – hiervoor was er een veel te groot hoogteverschil (ca. 6 meter) tussen de A en de Vismarkt. Volgens hem dankte de Vismarkt als markt haar ontstaan mogelijk aan een beleg door Friezen uit Hunsingo en Fivelingo, die na hun overwinning een vrije marktplaats voor hun kooplui bedongen. Tot diep in de negentiende eeuw was de indeling overigens een heel andere dan die van nu: de rijweg liep in de lengte midden over de Vismarkt. Er lag ooit een forse “groepe” of grup naast, waaruit een rijke oogst aan archeologica te verwachten is, als de Vismarkt net als de Grote Markt straks een grote vergroeningsoperatie ondergaat:

Helaas is er aan de Vismarkt het een en ander verdwenen in de loop der jaren. Zoals het ‘Huis met de draken’, gebouwd ca. 1680 door een Hindrick Muntinghe, en in 1901 (deels) gesloopt door een middenstander, aldus Tuin.

---