Avondrondje Eiteweert – Oostwold – Den Horn

Libel op de weg bij Eiteweert:
2015-07-21b 012
Matsloot – buizerd op paal maakt studie van afgehooid veld vol kievieten en spreeuwen:
2015-07-21b 018
Talud van ’t viaduct over de A7 tussen Matsloot en Westpoort:
2015-07-21b 027
Boven Oostwold de ballon met de omcirkelde G van Marketing Groningen:
2015-07-21b 047
Koeieneus:
2015-07-21b 065
Wegje bij Den Horn:
2015-07-21b 070
Insectenhotel in tuin bij Den Horn:
2015-07-21b 072
Windstilte bij het Aduarderdiep:
2015-07-21b 084
Afgezien van wat motorrijders en hardfietsers bijna geen mens onderweg. Alle stadia van hooi. Overweldigende geuren.


Wildlife in Suburbia

Soldaatje, roemloos gesneuveld op ons balkon;

2015-07-18 161

Anders had hij misschien dit huisjesslakje wel opgepeuzeld:

2015-07-20 003

Het slakje ging echter van de hel naar de hemel – het werd verwijderd van de schuur, waar het niets te zoeken had en verdwaald leek, en is nedergevlijd in vochtig mals gras.


Kook electrisch! (II)

adv NvhN 7 november 1931

Bron: Nieuwsblad van het Noorden van zondag 7 november 1931, Derde blad pag. 11.

Zie ook: Kook electrisch (I)


De zuidelijke zoom van Drenthe

Tussen Meppel en De Wijk: soms moet je toeristen niet al te wijs maken. De populieren op deze rotonde verhinderen daarom op effectieve wijze het zicht op de richtingaanwijzers:
2015-07-18 010
Fraaie, mogelijk niet eens zo oude schuur aan de Schiphorsterweg bij De Wijk:
2015-07-18 011
De Havixhorst, eindje verder aan dezelfde weg. Herinner me dit huis als een gesloten gelegenheid maar sinds 1981 is het in eigendom van stichting het Drents Landschap en nu is het toch een aardige trekpleister, wat mij betreft. Het huis is restaurant, het landgoed eromheen met wat oude boerderijen is vrij bewandelbaar, er zit ook nog een mooi stuk beekdalnatuur bij en een beeldentuin met werk van gerenommeerde beeldhouwers – je hoeft je er dus niet te vervelen:
2015-07-18 016
Het in 1753 op de gevel aangebrachte alliantiewapen De Vos van Steenwijk – Van Isselmuden evenwel, verdient een betere behandeling:
2015-07-18 019
Op de rechter schoorsteen een ooievaarsnest, een van de talloze in dit gebied:
2015-07-18 022
Koekange, waar mijn vaders boekhoudkantoor ettelijke klanten had:
2015-07-18 031
Echten was ik nog nooit geweest. Echt een openbaring – een mooi dorp. De Hummel Hoeve, uit dezelfde tijd als de Havixhorst hierboven:
2015-07-18 044
De dorpsvereniging van Echten onderhoudt al tig jaar een plaggenhut:
2015-07-18 051
Het kerkje, uit het midden van de jaren 30, en gek genoeg geen monument, fungeert nu als dorpshuis:
2015-07-18 056
Detail van een schuur:
2015-07-18 065
Tussen Echten en Zuidwolde staan deze schoonheden aan de Hoogeveense Vaart:
2015-07-18 071
Stuw bij Zuidwolde, waar ook nogal wat klanten van mijn vader zaten:
2015-07-18 076
Bij het gemeentehuis in Zuidwolde een beeld, De Ontmoeting (1988) van Bert Kiewiet, die het typische tafereeltje van twee nieuws uitwisselende vrouwen raak heeft getroffen:.
2015-07-18 082
Keuterij in Zuidwolde:
2015-07-18 085
Bij Kerkenveld en Alteveer raakte ik dankzij de uiterst matige bewegwijzering de weg kwijt en draaide ik een rondje van een half uur. Daar in de buurt deze bult mais- of houtafval waar tientallen spreeuwen in zaten te pikken:
2015-07-18 101
Bij Hollandscheveld een voormalig armhuis, oorspronkelijk uit de achttiende eeuw:
2015-07-18 104
Ter overname aangeboden en zo goed als nieuw:
2015-07-18 108
Aan de Coevorderstraatweg tussen Noordscheschut en Geesbrug herinnert een gevelsteen aan het oude huis Veenlust:
2015-07-18 110
Bij Gees – bomen die het loodje leggen door de vernatting van een natuurgebied:
2015-07-18 117
De kerk van Oosterhesselen, keerpunt van de tocht:
2015-07-18 126
Terug over onder meer Aalden en Orvelte naar Beilen, waar de trein binnen drie minuten arriveerde. Ruim 90 kilometer gefietst.

Minpuntje: om een uur of zes bij Orvelte aangekomen, vreesde ik de hongerklop te krijgen en ging er daarom op zoek naar een eettent. Het was er erg rustig en de Schapendrift bleek als enige gelegenheid nog open. Er zaten zegge en schrijve drie dames op het ruime terras, verder niemand. Ik wilde snel wat eten, had geen zin in een complete maaltijd en vroeg om een tosti. Die stond op de lunchkaart en daar deden ze na vier uur niet meer aan, zei de juffrouw die bediende.

Natuurlijk zullen ze daar hun reden voor hebben, maar aan de andere kant vind ik het nogal star. Drenthe is niet meer zo populair bij de toeristen, de Drentse horeca heeft het bijgevolg momenteel zwaar, omzetten zijn grosso modo met 30 % gekelderd, bedrijven gaan failliet, dan mag je toch wel wat meer flexibiliteit verwachten. Een tevreden klant voor iets kleins, komt een volgende keer terug voor iets groters. Maar dat besef lijkt hier niet aanwezig. Jammer.


Vliegfeesten Eelde, 1931

Het programmaboekje:
2015-07-02 056
Met toepasselijke reclame (ondanks de automatisering extra werkgelegenheid):
2015-07-02 058
Het evenement duurde drie dagen. Hier de orde van dienst op de zondag, met onder meer de jonge Duitse pilote Luise Hoffmann, die vier jaar later zou omkomen:
2015-07-02 065
Je kon ook meedoen met rondvluchten boven Groningen van de KLM. Daar was zoveel animo voor, dat de KLM er een week later nog mee bezig was. Iedere deelnemer kreeg na afloop van de vlucht een “vliegbewijs”:
2015-07-02 066 was 054

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 1774 inv.nr. 4161/2


Klassenstrijd op alle fronten

Hoe in een tamelijk communistische gemeente als Beerta heel het leven verpolitiekt raakte, toont een bagatel voor de Winschoter Arrondissementsrechtbank, anno 1931:

De gemeente Beerta heeft in haar gemeente-verordening een bepaling waarin het verboden is zonder toestemming van den eigenaar te leunen tegen vensters of muren van perceelen. Wegens overtreding van die verordening zijn Hendrik Sm. 18 jaar en Rinder de W. 19 jaar, arbeiders te Finsterwolde, veroordeeld tot ƒ 5 boete of 5 dagen hechtenis. Ze zijn van dit vonnis in beroep gekomen en de zaak heeft als eens eerder voor de rechtbank gediend, maar is toen uitgesteld.

Verdachten verklaren beiden dat ze niet tegen den muur hebben geleund, wèl de meisjes, waarmede zij stonden te praten. Getuige veldwachter P. Nijdam zegt te hebben gezien dat de verdachten tegen den muur leunden.

Het O. M. eischt tegen ieder ƒ 3 boete of 1 dag hechtenis. De verordening noemt dit n.l. als de maximum-straf, zoodat de kantonrechter meer heeft gegeven dan hij geven mocht.

Evenals de vorige keer hooren we luid roepen „rood front” als de verdachten de zaal verlaten.

Bron: Nieuwsblad van het Noorden 7 november 1931.

 


Eerste vaderlandse wielerwedstrijd vond plaats in Groningerland

Fiets van Michaux

De fiets van Michaux – Bron: het lemma Bicyclette op de Franse Wikipedia.

Dit weekend attendeerde de erfgoed-redacteur van de Leeuwarder Courant me per tweet op een bericht in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8 mei 1869. Volgens dat bericht (halverwege kolom 1) zou er diezelfde dag in het Groningse Kostverloren “een wedstrijd met vélocipèdes” plaatsvinden. Mijn tipgever meende dat hier sprake was van de eerste georganiseerde Nederlandse fietswedstrijd ooit. Hij opponeerde hiermee tegen een passage op een sportmanagementblog, als zou Winschoten enkele weken later de primeur hebben gehad.

In eerste instantie zag ik een probleem met de lokatie Kostverloren, omdat er wel zeven Kostverlorens waren in Groningerland. Eendrachtig kwamen we echter tot de conclusie, dat het Kostverloren bij de stad Groningen moest zijn. Een kastelein hier organiseerde vaak harddraverijen voor paarden, wist ik. Overigens viel dit Kostverloren destijds nog onder de gemeente Hoogkerk.

De Groninger kranten ontbreken wat betreft 1869 in de krantendatabank Delpher, dus moest ik me wenden tot een papieren legger en een leesapparaat voor microfiches. Ook bleek uit mijn oude kranten-notities, dat ik nog anderhalve maand terug moest voor de eerste aankondiging van en de aanleiding voor de Nederlandse primeur.

De inspiratie lag duidelijk in Frankrijk. Op 14 maart 1869 meldde de Groninger Courant namelijk dat er op Paasmaandag, 29 maart, in Carpentras (de Provence) een wedstrijd voor velocipedisten uit diverse leeftijdscategorieën zou zijn. Nog voor het zover was, op 24 maart, kondigde dezelfde krant zo’n wedstrijd in Groningen aan, waarvoor gegadigden van elders alvast min of meer werden uitgenodigd.

Groninger Courant 24 maart 1869.

Groninger Courant 24 maart 1869.

Medio april kwam de voorgenomen wedstrijd nog eens ter sprake, toen een ingezonden briefschrijver  inhaakte op een bericht over de fabricage van vélocipèdes. Het idee voor de race bleek te zijn voortgekomen uit de Maatschappij van Nijverheid in de stad, een genootschap dat de invoering van allerlei innovaties stimuleerde:

Groninger Courant 14 april 1869.

Groninger Courant 14 april 1869.

In het archief van deze club (notulen en post) kon ik echter niets vinden. Verdere aankondiging in de Groninger Courant bleef ook achterwege. Wèl stond er enkele dagen voor de beoogde wedstrijddatum nog een advertentie in de Provinciale Groninger Courant:

Provinciale Groninger Courant 6 mei 1869.

Provinciale Groninger Courant 6 mei 1869.

Bij al deze aankondigingen is het nogal merkwaardig, dat in geen van beide kranten een verslag van de voorgenomen wedstrijd staat. Als deze doorgang had gevonden, zou er zeker zo’n verslag zijn geweest. Een vergunning van de gemeente Hoogkerk heb ik ook niet kunnen vinden. Voorlopig hou ik het er daarom maar op, dat de race werd afgelast. En omdat de kranten de initiatiefnemers niet wilden desavoueren, zwegen ze hier in alle talen over.

De reden van afgelasting lag waarschijnlijk (mede) in een tekort aan deelnemers. Bij de werkelijk allereerste georganiseerde wielerwedstrijd in ons land, die enkele weken later bij een feestelijke herdenking te Winschoten van de Slag bij Heiligerlee plaatsvond, bleek het aantal deelnemers met tweewielers namelijk uiterst minimaal:

Groninger Courant 26 mei 1869.

Groninger Courant 26 mei 1869.

Von Kolkow, de bekende fotograaf, was net als de winnaar Rencke een actief lid van de Maatschappij van Nijverheid in de stad. Bij de driewielers valt op, dat een rijtuigmaker en een stelmaker uit Winschoten met de eer gingen strijken. Ongetwijfeld maakten zij hun eigen voertuigen.

De wedstrijden vloeiden voort uit plotselinge populariteit van de vélocipéde, die op haar beurt weer op gang geholpen werd door enkele technische verbeteringen van de al decennia bestaande loopfiets. In april 1868 verkreeg ene Pierre Michaux octrooi op de toepassing van pedalen, die hun voortstuwingskracht echter nog rechtstreeks, dus zonder ketting, overbrachten op het voorwiel. Ook bracht Michaux een rem aan. Zijn nieuwe ‘machine’ sloeg vrijwel direct aan in Frankrijk. De enorme voorwielen kwamen later – aanvankelijk had het nieuwe apparaat nog twee houten wielen van ongeveer gelijke grootte met metalen velgen, maar in 1869 verschenen de eerste nog massief rubberen banden, wat het comfort aanzienlijk verbeterde.

In de Groninger Courant is de vélocipède-hype van dat voorjaar mooi te volgen. Zo sprak de krant meteen al zijn zorg uit voor de verkeersveiligheid in Amsterdam:

Groninger Courant 28 maart 1869.

Groninger Courant 28 maart 1869.

Ook de toeristische mogelijkheden werden van meet af aan verkend. Enkele Stad-Groningers – Von Kolkow en Rencke? –  waagden zich over de landsgrens, waar het nieuwe fenomeen nog onbekend was en grote consternatie verwekte:

Groninger Courant 31 maart 1869.

Groninger Courant 31 maart 1869.

Een uur gaans per voet was ongeveer 5 kilometer. Omgerekend haalde de vélocipède in dezelfde tijdsspanne dus 15 à 20 kilometer, wat me nog steeds een gangbare snelheid voor fietsen lijkt. Maar hiervoor deden de coureurs natuurlijk bijzonder hun best.

Zonder de nieuwe vlakke, verharde wegen zou de vélo trouwens nooit zo’n snelle opgang hebben gemaakt. Zoals boven al bleek, legden vooral ambachtslui zich toe op de fabricage:

Groninger Courant 11 april 1869.

Groninger Courant 11 april 1869.

Een bericht uit de Friese Wouden toont aan, dat het enthousiasme voor de tweewieler daar meteen al bijzonder groot was, terwijl ook het gezondheidsaspect terdege werd beseft:

Groninger Courant 9 mei 1869.

Groninger Courant 9 mei 1869.

Zie ook: Hoe de fiets Groningen veroverde.


Bijnamen te Roden

Er is een fantastische lijst van bijnamen te Roden. Ze staat op een krantenpagina uit 1994 die onlangs als foto op het web is gezet.

Het is ook puur een lijst en niet meer dan dat. Dat wil zeggen: er is geen poging gedaan om de bijnamen te verklaren, dateren en rubriceren, wat misschien ook wel onmogelijk was wegens privacygevoeligheid, naast de vele krantenpagina’s die een dergelijke uitbreiding zou hebben gekost.

Op de lijst vind je zeker mooie oude aanduidingen als:

Proekselnust – iemand wier erf een modderbende was (raad ik);

en

de Ramplesand – naar remplaçant, iemand die voor geld iemand anders zijn militaire dienstplicht vervulde, een plaatsvervanging waar het systeem tot de Eerste Wereldoorlog in voorzag.

Maar nog veel opvallender vind ik tamelijk recente aanduidingen als:

Fop I. Brouwer – naar de bioloog uit Haren die met zijn krantenstukjes en radiopraatjes een ongekende popularisator van de natuur was. Waarschijnlijk was de Roder Fop I. een persoon die allerlei biologische wijsheden zat te debiteren?

De Bamiboys – bami vond in Roden op zijn vroegst ingang in de jaren 60.

Willy Wortel – naar de uitvinder en stripfiguur van de Walt Disney studio’s.

Pipo – naar de TV-clown waar de kindertjes in de jaren 60 allemaal naar keken.

Stiefbeen – naar een andere TV-figuur uit die tijd die in tweede hands goederen deed.

Niki Lauda – naar de verbrande autocoureur, die wonder boven wonder een verschrikkelijke crash overleefde.

Verder zijn er door alle tijden heen politici in Roden vernoemd. Overzien we het lijstje, dan blijken de radicalen en belligerenten onder hen een vrij wat grotere kans te maken op deze eer, dan apaiserende middenfiguren:

Napoleon.

Stalin.

Chamberleen.

Loemoemba.

Boer Koekoek.

De karakters kan je er bijna bij uittekenen. Iemand als Chamberleen bijvoorbeeld, probeerde voortdurend de verhitte gemoederen om hem heen te sussen (raad ik).


Fazant vlucht net op tijd voor vos

Zag gisteravond een beest op hoge poten door een Onlander hooiland huppelen. Dacht nog: “Wat een rare kat”, toen ik me ineens realiseerde dat het een vos was. Had helaas net mijn camera uitgeschakeld, zodat ik er wat laat op in kon zoomen. Leek hij eerst voor me weg te vluchten, hij nam een  bocht en rende op een fazant af:

2015-07-11 078

Gecropped:
2015-07-11 078b

De fazant, ook niet gek, nam met een fraaie boog de vlucht over de belendende sloot. Hij is hier rechtsboven nog net in beeld:

2015-07-11 079

Dit was de tweede keer dat ik een vos op een fazant zag azen. De eerste keer was tussen Slochteren en Harkstede.


Schandaal in Vries

In de gemeente Vries had de 17-jarige dochter van een kastelein teedere betrekkingen aangeknoopt met een gehuwd koetsier van den diligence-ondernemer H. De ouders wisten daar niet van en van hunne afwezigheid maakten de beiden gebruik, om naar Harlingen en vandaar naar Engeland te vertrekken, nadat de voerman eerst te Groningen zijne paarden had verkocht. Hun plan was zich te zamen naar Amerika le begeven.

Toen de vader te huis kwam en zijne dochter miste, wendde hij zich tot het expeditie-kantoor te Groningen. Daar vernam hij dat zijne dochter en haar geleider een plaatsbiljet naar Amerika hadden genomen. Onmiddellijk werd door het expeditiekantoor naar Liverpool geseind tot terugzending der minderjarige en na twee dagen was zij dan ook reeds weder in het ouderlijk huis terug.

Bron: Utrechts Dagblad 17 mei 1869.


Wat nou ‘Ha Havermout’?

Deze slagkreet zag ik gister in een affichagevitrine hangen:

2015-07-11 020

Hm, volgens mij denkt niet iedereen even enthousiast over dit product.


‘Zalig zijn de zachtmoedigen’

Louis Hagen, de voorman van de groep vrijwilligers die de oudere graven op het kerkhof van Finsterwolde opknapt, heeft niet alleen de grafstenen van mijn betovergrootouders gelokaliseerd, maar ze ook goeddeels hun oorspronkelijke aanzien teruggegeven:
1
Ze stonden in een rij die net aan de beurt was. Een tijdje geleden zagen ze er nog zo uit:
2

Zelf kende ik alleen het graf van Elzo, dat ik niet meer kon terugvinden, hoewel ik er een foto van had. Het is me ook nogal een necropool, dat kerkhof van Finsterwolde. Volgens Louis komt dat doordat het allemaal koopgraven zijn, zonder tijdslimiet. Waar elders graven werden geruimd, gebeurde dat niet in Finsterwolde. Zo bezien ben ik als een van de misschien wel vijftig of honderd erfgenamen dus nog mede-eigenaar van deze grond.

Er kwam ook symboliek tevoorschijn – geloof, hoop en liefde:
2015-07-11 007
Verrassend dichtbij bleek het graf van mijn overgrootouders te liggen – dat is eveneens door Louis gelokaliseerd:
2015-07-11 010
Mattheus 5:5 is een van de acht zaligsprekingen uit het begin van de Bergrede. De tekst: “Zalig zijn de zachtmoedigen; want zij zullen het aardrijk beërven” sluit aan bij een kenschets die mijn oud-tante Siene van ze gaf: “Het waren ernstige, bepaald niet uitbundige mensen”.

Zachtmoedigheid, het is niet zo’n courant artikel meer.

(De tweede foto is gemaakt door Louis Hagen.)


Rondje Zwartendijksterschans

Her en der bloeit de wederik:
2015-07-10 021
Waren ook geel, deze zaadkruikjes van de gele plomp:
2015-07-10 031
Vee in de wei bij Roderwolde:
2015-07-10 041
Dorpsgezicht Foxwolde:
2015-07-10 048
Drie ooievaars op één nest bij De Groeve achter Foxwolde:
2015-07-10 062
Siësta met een volle pens:
2015-07-10 064
Boomstronk bij Leek:
2015-07-10 081
Achter Leek aan het Hoofddiep. De functie van dit gebouw is onduidelijk – het lijkt niet bewoond, maar wat er dan wel gebeurt? De eerste associatie die ik had was met de Maatschappij van Weldadigheid – zo’n moralistisch motto als je veel in Veenhuizen vindt, zou hier niet misstaan op het gele middenstuk. Een andere associatie is die met het poortgebouw van Auschwitz:
2015-07-10 097
Bij Zevenhuizen – een schimmel op een achtererf:
2015-07-10 104
Zo’n schans als de Zwartendijkster kan je veel beter uit de lucht fotograferen, dan vanaf de begane grond. Ik was er nog nooit geweest en vond hem best hoog. Blik vanuit het ene bastion op het andere:
2015-07-10 125
Waterlelie in de gracht daar:
2015-07-10 126 was 117
Te Een krijgt een boer AOW. Volgens zijn vrienden of familie heeft de man veel baat bij de automatisering. Maar hij mag wel wat beter letten op zijn ene koe, want ze laat d’r kop nogal hangen::
2015-07-10 127


Extreem laag fietsen

Ik had hem al bij de patatkraam in de verte gezien, stond iets plantaardigs te fotograferen toen hij me achterop kwam met een flinke vaart. Ik zie natuurlijk wel eens ligfietsen, maar zo extreem laag heb ik ze nog nooit gezien. Hij scheert over het asfalt. Het lijkt me ook wel redelijk link, je moet er niet op rekenen dat zo’n vlaggetje je veiligheid garandeert:
2015-07-10 001
Ik was zo onder de indruk, dat  ik er helemaal niet op lette hoe hij het ding voortbewoog. Het ding heeft duidelijk geen trappers. Zijn benen liggen bewegingsloos vooruit. Het gaat met de handen en met hefboomwerking of zo?

Een tweede foto kon ik niet maken, dit is een crop van de eerste:
2015-07-10 001 b


Ter verleiding van de toerist – 80 jaar VVV-drukwerk uit Groningen

1899 – Jugendstil:
1899 m 1774-2838-1 voor 1932 bvvv
1902 of 1904 – Nog meer Jugendstil:
1902 of 1904 - 1774-2838-1 voor 1932 (2)
1930 – Sluitzegel met alle zomerevenementen, behalve de miss-verkiezing:
1930 m - 2015-06-30
1935? – Art Déco, de letters van de opschriften op de fotootjes zijn met een pen getrokken:
1935 art deco
1964? – Het paardje van de Martinitoren, jarenlang het symbool van de stedelijke VVV, opgevuld met een fotocollage:
1964 m 1774-2838-3 jrn 50 gr kustweg
1966? – Een Cobra-achtige Neptunus maakt reclame voor de Groene Kustweg:
1966 m 1774-2838-4 Groene Kustweg 1966 a b
1972? – Folder met vignetjes van vermoedelijk Nico Visscher, die dit soort fijne, grafische tekeningetjes ook maakte voor ‘Het Woord is aan de Lezer’, de ingezonden brievenrubriek van het Nieuwsblad van het Noorden:
1972 - 1774-2838-8
1976? – Kleurrijk kamperen:
1977 - 1774-2838-3 jrn 50
Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 1774 (Documentatie Bibliotheek) inv.nr. 2838 (8 mappen).