Uit het rekenboek van Hayke Haanstra
Geplaatst op: 27 september 2012 Hoort bij: Geschiedenis 11 reacties
Hayke Haanstra, geboren in Buitenpost, leefde als koopman, molenaar en rekenmeester te Leeuwarden, waar hij in 1739 het burgerrecht verwierf. Hij werkte in die laatste functie het vroeg 17e-eeuwse rekenboek van de befaamde Bartjens opnieuw uit en deze bewerking was zo populair, dat ze meerdere herdrukken beleefde. Daarom kwam er in 1752 nog een tweede deel uit, met nieuwe sommen “op een ligte en korte manier, die bij veele meesters nog niet in gebruik is”. Uit de derde druk van dit deel, verschenen in 1761, haalde ik drie sommetjes, die me wat meer boeiden dan andere. Mocht je ze willen oplossen: ga je gang.
Stokoud kwartetspel van margarinefabriek
Geplaatst op: 24 september 2012 Hoort bij: Stad toen 14 reacties
De margarinefabriek ‘Groningen’, voorheen Hendriks Brongers & Bos, bestond in elk geval al in 1893, zo leert een klein krantenonderzoekje. In 1902 staat de fabriek aan de Eelderstraatweg (de latere Paterswoldseweg) nabij het Noordwillemskanaal, maar aan de Westerhavenstraat zit wat later het kantoor. Uiteindelijk zal het bedrijf in 1931 naar Rotterdam verhuizen, waar de grondstoffen blijkbaar wat goedkoper zijn.
Nu ruim een eeuw geleden gaf dit bedrijf een kwartetspel uit, dat als het ware een zelfportret vormt. Onlangs werd dit spel ter scanning aangeboden aan de Groninger Archieven. Een rare samenloop van omstandigheden wil, dat de plaatjes nu op internet zijn gezet door Borstkas. Kennelijk zijn er, anders dan vermoed, nog meerdere exemplaren van dit spel in omloop. Ziehier de slideshow.
Rondje Spijkerboor
Geplaatst op: 22 september 2012 Hoort bij: Drenthe 14 reactiesOever van de Drentse A tussen ’t Okkenveen en het Noordlaarderbos:
Een glimp van het Zeegserloopje:
(Neen, het Zeegserloopje maakt geen deel uit van The Ministry of Silly Walks.)
‘Er warmpjes bij zitten’ kreeg te Zeegse een nieuwe invulling:
Tussen Schipborg en Annen, in het natuurgebied De Strubben-Kniphorstbos, stuit ik op een Klassiek Drents Beeld, de herder met zijn schapen:
Maar schijn bedriegt. De kudde bestaat weliswaar uit Drentse heideschapen en Schoonebekers, maar de herder komt van Loenen, vlakbij Apeldoorn. Normaal werkt hij voor het Gelders Landschap, maar hij is nu een weekje op vakantie en helpt hier een handje. Inderdaad, zijn beroep is zijn hobby:
Blok hooi onder golvend dak in Annen:
Eveneens Annen – bij een antiekboerderij deze bodemloze hooiwagen:
Bij dezelfde zaak een recent gemaakte klassieke woonwagen:
Hunzedal, natuurterrein bij Spijkerboor:
Nogmaals dat stuk Hunzedal:
Bekoorlijke zwam op een prunus bij Noordlaren:
Precies met zonsondergang weer thuis.
Lopstermaartjes
Geplaatst op: 21 september 2012 Hoort bij: Geschiedenis 5 reacties“In het oosten van de provincie Groningen wordt de herfstaster (…) slochtermaartbloum genoemd (…) Zoals men kan verwachten, liggen de zeven plaatsen waar deze naam gebruikt wordt rond de plaats Slochteren.
Wie de Geschiedenis van Slochteren van de taalkundige K. ter Laan raadpleegt, zal van deze naam niet opkijken.De Slochtermarkt heeft lange tijd de streekbewoners getrokken en deze najaarsmarkt werd pas in 1950 opgeheven.(…) De herfstaster bloeit in september-oktober, precies de tijd waarin de Slochtermarkt valt (…)
Maar houdt het in Groningen met de Slochtermarkt op? Welnee, de najaarsmarkten in Delfzijl, Loppersum en de over de Duitse grens gelegen plaats Rhede leveren voor dezelfde herfstaster de voIgende volksnamen op: delfzielstermaartbloum, lopstermaartbloum en rener– of redermaartbloumen.
Andere benamingen met het element ontbreken overigens in het hele Nederiandse taalgebied.”
Bron: Har Brok, Stinkend-juffertje en duivelskruid. Volksnamen van planten (Amsterdam 2006) pag. 49.
Met dat laatste slaat auteur overigesn de plank mis. Elders komt nogal eens de naam kermisbloem voor. Aan genoemde herfstjaarmarkten waren altijd drukbezochte kermissen verbonden.Wellicht dat de herfstasters hier werden verkocht.
Bewolkt Wetsinge
Geplaatst op: 17 september 2012 Hoort bij: Ommelanden 6 reactiesHet brugje waarmee de Karspelweg het Wetsingermaar passeert:
Dat kanaaltje loopt hier buiten een afgesneden Hunzemeander om:
Achteraanzicht van Groot Wetsinge:
Voorkant vanaf het oude kerkhof:
Plaatsnaambordje voor oldtimers:
De Klein Wetsinger paardenweide, met op de achtergrond de molen Eureka:
Balconhekje van 1870, 1880, schat ik:
Eureka vindt een likje verf wel een gaaf idee:
Rondje Bunne
Geplaatst op: 16 september 2012 Hoort bij: Drenthe 12 reactiesBunne, schuur. Het gekke is dat de vervallen deur in een redelijk nieuw stuk metselwerk zit:
Onder kippen heerst een strenge hiërarchie:
Bunne, ingang naturistencamping (wist niet dat die hier zat):
Bij Altena in de buurt – keuterij met gevelsteen die hier niet helemaal op zijn plaats lijkt:
Peize, Oude Velddijk – afgedankte gebinten
Peize, Groningerweg – de schuur ernaast is net afgebroken, ik vermoed dat deze er niet lang meer staat:
Bij de weg tussen Peize en Groningen: Grote Canadese ganzen opgesteld in slagorde:
In de berm bij het Transferium Hoogkerk:
Een aaibare huisnaam achter Sauwerd
Geplaatst op: 16 september 2012 Hoort bij: Ommelanden, Veldnamen 1 reactie
Tja, daar kijk je dan vreemd van op. Toch maar even googlen. Blijkt het bord van een kattenpension te zijn. Uiteraard is dat genoemd naar deze onvergetelijke vertolking van het kinderliedje.
Antiek winkeltje, Feerwerd
Geplaatst op: 15 september 2012 Hoort bij: Geschiedenis, Ommelanden 11 reactiesVan de eigenaar, Klaas Jan Staal uit Feerwerd, kreeg ik een uitnodiging om het monumentale pand pand Aduarderdiep 1, tegenover de vroegere overzet naar herberg de Schifpot, te komen bekijken. Ooit stonden er twee kalkovens, in de schuur werd kalk ‘gelescht’, maar in het voorhuis bevonden zich een café en een winkeltje en van dat winkeltje is het toonbankje en het achterlggende rek nog steeds aanwezig:
Boven bakjes en vakjes voor kleine producten, onderaan grote bakken voor gort en meel:
Er zit ook een collectie voorraadblikken bij, waarvan dit het pronkstuk is:
Een blik voor puddingpoeders van AJ Polak uit Groningen. A.J.P.: “Altijd Je Pudding”. Of: “Puddingen merk A.J.P. stellen iedereen tevree”.
Portret van een maquettebouwer
Geplaatst op: 14 september 2012 Hoort bij: Kunsten, Stad nu 2 reactiesPortret van de Groninger maquettebouwer Jaap Kraayenhof door De Loods mediaproducties. Kraayenhofs werk moet altijd eerder af zijn, dan eigenlijk kan, maar als dat een bijdrage levert aan de reële uitvoering van het architectonische ontwerp, peurt hij daar veel voldoening uit:
Ranja-party met drank, banket, zang en praatje
Geplaatst op: 13 september 2012 Hoort bij: De actuele wereld, Stad toen 1 reactie
Het was me het Ranja-dagje wel, bij de Groninger Archieven. Op de Ranja-party voor de lokale erfgoedsector, tevens seizoensstart, kon men zich tegoed doen aan ranja uit een heuse ranja-fontein en diverse soorten ranja-banket, onder de vrolijke tonen van de Zingende Broeder die onder meer het Ranja-lied van Koos Speenhoff en Ranja met een rietje van Johnny Lion zong.
Mijn eigen bijdrage bestond uit een praatje over Ranja en over C. Polak Gzn. NV, het Groningse bedrijf dat in 1920 Ranja op de markt bracht, een produkt dat indertijd vrijwel meteen een rage werd. Een nijvere vakbondsreporter vond mijn verhaal wel iets voor de lokale FNV-leden, zodat mijn spiekpapier nu ook te lezen valt voor mensen die het feestje niet konden bijwonen. Zie de derde link in de middenkolom op deze pagina.
NB (28 maart 2015): Aangezien de FNV het praatje als niet meer actueel van zijn website heeft gegooid, plaats ik het hier maar even onder deze link:
ranja praatje voor 13 september 2012
Mijn kamerlid (tenminste dat mag ik hopen)
Geplaatst op: 12 september 2012 Hoort bij: De actuele wereld 3 reacties
Het zal er om spannen of Linda Voortman opnieuw in de kamer komt. Volgens de peilingen valt ze net buiten boord. Wat jammer zou zijn. Ook omdat ze onlangs verkozen werd tot beste webpoliticus van Nederland.
De foto is van de Haagse fotograaf Roel Wijnants.
Voor mijn deur geland om niet meer op te staan
Geplaatst op: 12 september 2012 Hoort bij: Hoogkerk 5 reacties
Om en in de kerk van Peize
Geplaatst op: 10 september 2012 Hoort bij: Drenthe, Drenthe vrogger 3 reactiesGevelsteentje in de toren, met de namen van de kerspelvolmachten die in 1803 de bouwcommissie van deze toren vormden:
Luinge is in Peizer contreien een bekende naam, Ebbinga lijkt me de vergroningste vorm van Ebbinge.
Romaans doopvont (13e eeuw), het pronkstuk van het interieur, ooit verkocht aan het Drents Museum, maar teruggekeerd in bruikleen:
Plaquette, aangeboden door de Limburgse evacuees van 1945:
Bovenkant van het offerblok, een soort holle, met ijzerwerk gezekerde paal die als kluis voor collectegeld diende. Periodiek gingen de sloten open en werd het geld geteld, dat je dan in diaconierekeningen verantwoord vindt:
Een kritische noot: ik vind dat er op de Open Monumentendagen hier en daar te weinig gelet wordt op de zichtbaarheid van het monument zelf en wat daarbij hoort. In Peize onttrok een ‘kunstexpositie’ sommige dingen aan het zicht, in Tolbert lag er een groot kleed over de grafstenen op het koor. Ik weet natuurlijk dat de openstelling een kwestie van vrijwilligerswerk is, waarvoor we dankbaar mogen zijn, maar dat neemt niet weg dat er soms best wel wat meer op de bedoeling van de dag gelet mag worden.
Alliantiewapen weer zichtbaar door brand
Geplaatst op: 9 september 2012 Hoort bij: Kunsten, Ommelanden 5 reactiesDe verrassing van dit open monumentenweekend zat voor mij in het hervormde kerkje van Leek:
Eind 2000 verbrandde bij een restauratie vooral het dak van deze kerk en liepen kansel, orgelbeun en herenbalkon nogal wat water-, en roetschade op. Er bleek echter ook een lichtpuntje. Onder de bladderende verflagen van het balkon kwam het alliantiewapen Van Ewsum-Van In- en Kniphuisen tevoorschijn, dat er in 1660, bij de bouw van de kerk, op was aangebracht:
Met het wapen gaven de kerkstichters, de eigenaren van de borg Nienoord en eigenlijk algeheel Leek, te kennen wie het hier voor het zeggen had. Mogelijk werd het grof overgeschilderd in 1798, toen radicale democraten de macht grepen en de verwijdering van alle herenwapens van publieke plaatsen verordonneerden:
Natuurlijk zag dat wapen er onder alle verflagen die er sinds de overschildering bijgekomen waren niet echt jofel meer uit. Het heraldische stuk bleek zelfs niet meer terug te restaureren. De reconstructie kostte een ton, op ruim zes ton voor het opknappen van de gehele kerk.
Kameleonnig opduwertje
Geplaatst op: 8 september 2012 Hoort bij: Geschiedenis, Ommelanden 13 reactiesOver het aanvankelijk nog vrijwel spiegelgladde Leekster Hoofddiep bewoog zich een opduwertje. Terwijl ik het bootje op de fiets inhaalde, zag ik dat het behoorlijk wat water verplaatste:
Op de een of andere manier appelleerde het aan mijn latente Kameleon-gevoelens:
Ik fietste het bootje vooruit en wachtte het op ’t hoogholtje op:
Aan de andere kant van het bruggetje verdween het uit zicht:
Net zie ik op een van de foto’s, dat het MS Zulthe heet, naar een oeroude naam van het Leekstermeer (dat ooit brak of zilt was). Veel ouwe schepen staan op internet, zelfs dit onaanzienlijke gevalletje. Het blijkt sinds 1965 het eigendom van waterscoutinggroep de Bevers, die er een Deutz motor van 16 pk uit 1953 in hebben gezet.
groninganus 
Recente reacties