‘Kempo Hillebrants tot het tuchthuis ewich verwesen’ (1621)

“Mercurii den 21. martii 1621 Gesien ende geëxamineert bij den heren Borgemeesteren ende Raet de informatiën ende confessien beroerende het faict geperpreteert bij Kempo Hillebrants, geboren van Steenwijck ende borger deser stadt, tegenwoordich gevangen op den Rosendaal ende daaruuth bevindende dat de voorszeide gevangen zijnde door alle rechten ende zijn borgereet verbonden tot den dienst van zijn vaderlant, den voorszeide eet alle eer ende natuurlijcke affectie vergeten ende te rugge gestelt hebbende in verleden sommer van hijr met quaden opsate vertrocken ende naar Bruissel verreiset is, ende aldaer tot ondienst van onsen gemenen vaderlande en den raet schrifftlicken geremonstreert ende te kennen gegeven heefft de gelegentheiden van dese stadt ende Steenwijck mitsgaders de middelen waerdoor de Aertshartogen in deselve lichtliken een invasie solden kunnen doen ende dese landen vermesteren, voor t’selve een recompens versoeckende, oversulcks tegens dese staat ende het gemene beste heefft geattenteert, soeckende sijn egen vaderlande, tot welckes behoudenisse hie oock onder ede verbunden was, in t’uterste verdarff ende elende te brengen, op alle t’welcke met behoirlicke consideratie gelettet zijnde, hebben d’hh voorss. den gemelten Kempo Hillebrants gevangen gecondemneert, ende condemneren bij desen, omme voor zijn welverdiende straffe ende tot een affschuwelick exempel van anderen door den scharprichter van t’levent ter doot gebracht ende enthovenet te worden. Welcke bij den gecondemneerde welverdiende straffe de heeren voorss. door de veelvoldige ende grote intercessiën en andere goede consideratiën bewogen, uuth loutere genade bij maniere van pardon in dier vougen hebben verandert ende gemitigeert, dat de gecondemneerde holdende zijn lijff ende levent, zijn levent lanck in t’ tuchthuis zal bliven en arbeiden, mit sulcke widere verclaringe dat bij aldien de Gecondemneerde tot enigen tijt onderstaet tegens dese sententie daeruuth te breken deselve alsdan niet tegenstaende dit pardon noch mit den sweerde gestrafft zal worden.”

Vertaling: Het stadsbestuur van Groningen, heeft na onderzoek van de verhoren en de bekentenis van Kempo Hillebrants, geboren te Steenwijk maar burger van Groningen en hier gevangen op het Rozendal (de stadsgevangenis onder het Raadhuis), bevonden dat deze gevangene, die door al zijn rechten en de door hem afgelegde burgereed verbonden is aan zijn vaderland, de genoemde eed, alle eer en de gewone vaderlandsliefde heeft vergeten, door de vorige zomer met boze opzet naar Brussel te reizen, waar hij (aan het hof) schriftelijk voorgedragen heeft de toestand van (de vestingen) Groningen en Steenwijk, met de middelen erbij waarmee de Aartshertog gemakkelijk in deze vestingen zou kunnen komen, zodat hij dan deze landen zou overmeesteren, Voor deze aanslag op deze staat en het gemenebest, die het land in het verderf en de grootst mogelijke ellende had kunnen storten, verzocht Kempo Hillebrants ook nog eens een vergoeding, en dat terwijl hij juist onder ede verbonden was om voor het behoud van het vaderland op te komen. Hierop lettend, hebben de heren hem veroordeeld om tot een afschuwelijk voorbeeld voor anderen door de scherprechter onthoofd te worden, welke welverdiende straf de heren echter door de veelvoudige tussenkomst en hun eigen goedertierendheid uit louter genade hebben verzacht, en wel zo, dat de gevangene zijn lijf en leven behoudt, maar dat hij levenslang in het tuchthuis zal blijven en werken, met de nadere bepaling dat, als hij daaruit ooit mocht ontsnappen, dat hij dan alsnog onthoofd zal worden.

NB: 21 maart 1621, de datum van deze sententie. is enkele weken voor de afloop van het Twaalfjarig Bestand. De oorlog in de Nederlanden zou spoedig weer oplaaien, waarbij ook Drenthe nog even weer oorlogsgebied werd. Dat Kempo de Aartshertog in Brussel militaire informatie kwam verschaffen, was dus niet bepaald van betekenis ontbloot.

Bron: Stads Volle Gericht, vh. Rechterlijke Archieven III ii deel 2 de sententie van 21 maart 1621.

De afscheidsbrief

Bron: Schager Courant 23 april 1891

Hans Hennip

Verzoekschrift aan het stadsbestuur van Groningen, 8 maart 1621:

“Op den requeste van hans hennip om eenen almose

D’ hh Borgermeesteren ende Raedt ordonneren de voorstanderen van den gemene armen omme an den Suppliant huisvrouw te tellen 2 pont groot.

D’ hh B&R ordonneren den vogeden van d’arme huisitten omme an de huisvrouw van hans hennip alle weken te tellen acht stuiver, ’t welcke denselven in rekeninge voor uuthgave valideren zall.”

Het rekest is bij het stadsbestuur van Groningen ingediend door Hans Hennip, die om een aalmoes vraagt, De heren geven de hervormde diaconie opdracht  om 2 pond groot – een bedrag van 12 gulden – aan Hans zijn vrouw uit te keren. Bovendien gelasten ze de boekhouder van het Armhuiszittend Convent in de A-kerkstraat om wekelijks acht stuivers aan de vrouw van Hans te overhandigen.

Hennip was in deze tijd niet in gebruik als roesmiddel. De bijnaam zal op touw hebben geslagen. Maar de heren vertrouwden Hans zelf het geld niet toe. Dat kreeg zijn vrouw in handen. Dus mogelijk was Hans wel verslaafd aan alcohol.