Punt van Reide onderzocht
Geplaatst op: 16 september 2011 Hoort bij: Ommelanden 4 reactiesIk kon vanochtend mee met een expeditie van de Werkgroep Verdronken Geschiedenis naar de Punt van Reide. Doel was meer te weten te komen over de nederzettingen die op dit schiereiland – voor 1500 een doorlopende oeverwal van de Eems – gelegen hebben en over de schansen die er in de Tachtigjarige Oorlog lagen (op één musketschot afstand van elkaar verwijderd).
Die laagte schijnt een oude drinkdobbe voor vee te zijn. Geen bomkrater dus (want de Duitsers hadden hier in de oorlog een veelbelaagde luchtafweerstelling):
Op een stortplaatsje van kleigrond vond een werkgroepslid een monnik. Dat is een middeleeuwse dakpan die met de bolle rug naar boven lag. (Eronder lag de non, op haar rug.):
Met een soort van grondradar werden ondergrondse structuren in kaart gebracht. Omdat er de laatste tijd veel regen viel, zat er een flinke laag zoet water in de ondergrond, waardoor de resultaten bijzonder goed waren. Met zout grondwater kan je met zo’n apparaat weinig uitrichten.
Tegelijkertijd zette een lid van de werkgroep zijn grondboor op gezette afstanden in de bodem. In de twee bulten op het schiereiland ligt op geringe diepte overal een puinlaag. Verder verbaasde het fijne onderscheid tussen allerlei soorten klei, dat de onderzoeker mede aanbracht door het even te proeven:
Ook in afgekalfde randen van het schiereiland viel soms een puinlaagje te bespeuren, dat prompt op de foto kwam:
Ina Spijk van Levensfilms registreerde de hele operatie met haar steadicam:
Heel in de verte lagen een stuk of dertig zeehonden te zonnen. Qua landschap vond ik het hogere deel dichtbij het vasteland wat interesanter dan op de uiterste punt van de Punt:
De korte nabespreking op basis van nog zeer onuitgewerkte gegevens:
Retour Hurdegaryp
Geplaatst op: 15 september 2011 Hoort bij: autobio 12 reactiesDe OV9292-site kent Hardegarijp niet. Als je daar Hardegarijp intikt, schakelt ze je door naar een achterliggende pagina, vraagt of je Hurdegaryp bedoelt, waarop je dan ja moet antwoorden. Zo wordt ons Grinsers de tweede rijkstaal door de strot gedouwd.
Maar er rijst een stil verzet tegen dit geniepige Friese taalimperialisme, Toen ik vanavond op het Groninger Hoofdstation heel braaf en aangepast om een “retourtje Hurdegeryp” vroeg, talmde de man achter de NS-kassa een wijle ostentatief. Hij tikte overduidelijk Hurde in op zijn toetsenbord, in de hoop dat de computer het zou aanvullen. Daarop deed hij of zijn computer het niet snapte en tikte driftig op de spatiebalk. Opkijkend van dat toetsenbord: “Hardegarijp bedoel je?” Ik beaamde het en maakte hem erop attent dat de voorkeur van de OV-website bij Hurdegaryp lag. Zijn antwoord: “Dat staat hier ook op het scherm hoor”. Vervolgens is er even oogcontact en een glimlach vanuit een verstandhouding.
Mijn derde Konica Minolta
Geplaatst op: 15 september 2011 Hoort bij: autobio 9 reactiesToen mijn vorige Konica Minolta begin augustus in die verschrikkelijke bui bij de Matsloot verzoop, was dit een paar dagen later het beeld dat hij prijsgaf, qua boekenkast:
Blauw, blauw, blauw. Een week later probeerde ik het weer eens:
Dat zag er al iets beter uit. De grootste progressie was echter geboekt, bleek nog weer anderhalve week later:
Ik kocht een nieuwe camera, een bridge met superzoom, maar die vind ik toch iets minder handig voor dagelijks woonwerkgebruik. Het opstarten duurt me te lang, zo ook de tijd die hij neemt voor het opslaan van foto’s. Ik wilde er weer een point and shoot bij, en omdat die ouwe Konica Minolta me bijzonder goed beviel, keek ik rond op Marktplaats. Net als dit voorjaar, toen ik het verzopen exemplaar op de kop tikte – dat mijn kaduke allereerste exemplaar uit 2005 verving – betaalde ik er minder dan 50 euro voor. En in dit geval is de camera ook nog eens bijzonder weinig gebruikt. Het beeld van mijn boekenkast zoals deze derde Konica Minolta van hetzelfde model (Z10) het nu geeft:
Er zat een kaartje van 16 Mb in. Die heb ik maar gauw verruild voor de kaart van 2048 Mb uit de verzopen Konica. Anders dan de camera zelf heeft deze kaart de wateroverlast goed doorstaan. Het blauwe beeld van de eerste foto’s ligt dus aan de camera en niet aan de kaart. Zulke kaartjes kunnen kennelijk best tegen een stoot water.
Distilleerders en hun geheime recepten
Geplaatst op: 13 september 2011 Hoort bij: Stad nu, Stad toen 3 reactiesIn het nieuws was vandaag hoe Hero Jan Hooghoudt zijn zestigjarige bedrijfsjubileum vierde. Aardige man, vorig jaar heb ik bij een boekpresentatie een poosje met hem mogen praten. Hij verzamelt antiek glas, waarover hij ook zeer deskundig en enthousiasmerend kan vertellen. Het bedrijf dat hij mede groot maakte, speelt nu met de gedachte een aantal vroegere producten weer op de markt te brengen. De geheime recepten staan in een boekje dat de oude baas koestert.
Het is niet het enige geheime receptenboekje van een distilleerdersfamilie. Toevallig ontving ik vandaag ook een mail van een kersverse distilleerder uit Amsterdam. Hij wilde graag de naam en het adres van de laatste directeur van distilleerderij Catz, die ik een jaar of drie geleden interviewde. Hij was namelijk op zoek naar het recept van Catz Elixer, dat hij weer wilde gaan maken. Hij zei dat hij dat recept ooit had opgeduikeld uit het Bols-archief, maar het weer kwijt was geraakt. En bij Lucas Bols zouden ze het ook niet meer hebben.
Dat laatste moest op een misverstand berusten, schreef ik hem terug. Begin dit jaar had ik namelijk contact met de bedrijfsarchivaris van Bols in Zoetermeer en deze Ton Vermeulen bevestigde toen, dat het receptenboek van Catz nog steeds bij Bols in de kluis ligt. De recepten bleven echter bedrijfsgeheim.
Ik heb de Amsterdamse destilleerder succes gewenst bij zijn poging, het recept voor Catz Elixer los te krijgen. Wie weet wil Bols het verkopen aan iemand, van wie toch geen grootschalige concurrentie te duchten valt. Maar ik heb er wel een beetje een hard hoofd in. De foto’s die Vermeulen me indertijd toestuurde, en die ik mocht gebruiken, tonen weliswaar ondubbelzinnig aan dat het receptenboek van Catz nog steeds bestaat, maar laten ook slechts een glimp van de receptuur zien: Waarschijnlijk omdat ik het verhaal toen te dun vond, plaatste ik ze indertijd niet op Gelkinghe. Dat doe ik nu dan alsnog:
Overigens was het receptenboek van Catz jonger dan ik dacht: op het handschrift af te gaan nog uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Volgens Vermeulen paste de familie Catz het recept van Catz Elixer wel eens aan, zo werd er eerst gebrande suiker voor gebruikt en later gekookte. In het beurskrachjaar 1929 kostte de productie van 1100 liter Catz Elixer 2865 gulden, dat is dus ruim een rijksdaalder de liter, en daar kwam dan het bottelen, het verpakken en de distributie nog overheen. Het was dus beslist geen goedkoop goedje!
De suikerfabriek van boven
Geplaatst op: 12 september 2011 Hoort bij: Stad nu 11 reactiesOpnamen vanuit een mini-helicoptertje:
Drentse weersvoorspeller
Geplaatst op: 10 september 2011 Hoort bij: Drenthe vrogger Een reactie plaatsenDe scheper, die in het Drenthe van voor 1900 de zorg had voor een collectieve buurtkudde van rond de duizend schapen, was ook wel de lokale vorm van het KNMI:
“Wat hij vaak nog boven zijn diensten als schapenhouder en schurftziektebestrijder bij het wolvee verrichtte, of waarvoor hij zich spontaan aanbeval, was de taak van weervoorspeller, door hem ontleend aan de handeling der schapen in het heideveld, waarbij de weerschapen of hamels vaak hevig hunne koppen tegen elkander stootten, waardoor de scheper regen voorspellen kon.”
Aldus Harm Tiesing in het Nederlandsch Landbouwblad van 4 October 1928. Wat ‘de diensten, verdiensten en bijverdiensten van een scheper verder waren, legt hij hier uit.
Omtrent Asser scavoten
Geplaatst op: 9 september 2011 Hoort bij: Drenthe 3 reacties
Op de zijgevel van het Ontvangershuis in Assen hangt deze gevelsteen met drie witte St. Jacobschelpen op een rood fond. Eeuwenlang is de steen overgeleverd binnen de familie Oosting, waarvan een of meerdere leden – daar wil ik nu even van af zijn – voor 1800 de functie van Ontvanger-Generaal bekleedden. Naar die functie – zeg maar het opperste belastinggaarderschap van heel de oude landschap Drenthe – is het huis genoemd. Het wapen op de gevelsteen gaat ook door voor dat van de familie Oosting, Niet aangetoond is overigens een verband met een bedevaart naar Santago de Compostella, waarop de schelpen zouden kunnen duiden. Het is dus ook niet gezegd dat de tollenaars een greep in de kas deden en toen voor straf naar Spanje moesten, hoezeer dat ook voorkomt als een aantrekkelijke gedachte.
Het wapen van drie witte Jacobsschelpen op een rood fond wordt in het algemeen geassocieerd met de adellijke familie van Keppel. Die heeft haar wapen wel meer doorgegeven, of beter, die had zo’n faam dat andere families haar blazoen graag copieerden. Zoals een familie Hesseling. Trouwens, ook de gemeente Hummelo en Keppel nam het wapen over, maar dan met de kleuren andersom (rode schelpen op wit fond), waarbij de schelpen een kwart slag werden gedraaid.
Volgens het Handboek der wapenkunde van Rietstap heetten zulke schelpen in het Middelnederlands scavoten, een woord dat zich bijna onmiddellijk met schavuiten associëren laat, oftewel zondaars die zich een bedevaart op de hals hadden gehaald, zoals graaiende tollenaars. Helaas is ook dat verband niet aantoonbaar.
Voornoemd handboek zegt nog dat er in de heraldiek naast St. Jacobsschelpen St Michielsschelpen werden gebruikt, maar die laatste soort blijkt geen biologische soort, terwijl plaatjes van de heraldische soort ontbreken. Het eventuele verschil tussen beide laat zich daarom niet demonstreren.
,
.
Haagse wijk als het rad van Spijk
Geplaatst op: 7 september 2011 Hoort bij: Kunsten 12 reactiesBij Max Dohle zag ik dit stadsuitbreidingsplan voor Den Haag, van de hand van Berlage, uit 1908:
Het deed me ergens aan denken. Berlage heeft goed naar de radiale basistructuur van wierdedorpen gekeken. Jammer dat het plan, hoewel het door de raad kwam, nooit uitgevoerd is.
Aanstekelijke deun
Geplaatst op: 6 september 2011 Hoort bij: autobio 3 reactiesBij mijn oud-tante Lieuwkje en oud-oom Klaas in Feerwerd stond een soort van uit de kluiten gewassen nachtkast op de zolder van het binnenhuis (zoals het woongedeelte van een Groninger boerderij vroeger genoemd werd). Als je het wat afgeronde deksel op die kast oplichtte, kwam er een grammofoon tevoorschijn. In de zuil eronder zat een la met een doos spijkerachtige naalden, en een kloeke luidspreker. Er hoorden wat schellakken platen bij, die ik later kreeg, maar die al gauw gesneuveld zijn. Mijn favoriet was het nummer Valencia van Ben Selvin. Ik vond het net terug, het blijkt uit 1926 te dateren:
<
Zuiderweg 1919
Geplaatst op: 6 september 2011 Hoort bij: Hoogkerk 1 reactieEen leuke kant van de webstreepjelogellende bestaat uit de harten onder de riem die ik de laatste dagen mocht ontvangen. Waarvoor mijn grote dank!
Bert Visser liet zijn reactie gepaard gaan met deze ansichtkaart uit 1919, waarop je ongeveer hetzelfde stukje van de Zuiderweg in Hoogkerk ziet als op Boekito zijn oude meester, die trouwens wel eens een copie van een andere ansichtkaart kon zijn. Alleen is het standpunt op Bert zijn ansicht wat noordelijker en gaat de blik nu richting zuidoosten. Links de huidige cafetaria, het pandje kan toen, net als het belendende, nog niet erg oud geweest zijn.
Schilderij blijkt Hoogkerk te tonen
Geplaatst op: 5 september 2011 Hoort bij: Hoogkerk 15 reactiesNu bijna vier jaar geleden kwam Hans Bauer, alias Boekito, met dit naieve en niet echt fraaie schilderij bij me langs: 
Hij wilde graag weten welke plaats het om ging. Ik zette het begin 2008 op Gelkinghe, maar dat bracht de oplossing niet. Onlangs stapte Hans met het schilderij naar het Dagblad van het Noorden, dat een zoekrubriek heeft. Van de twaalf reacties wezen er tien op de Zuiderweg te Hoogkerk! De lokatie waar ik nu vaak boodschappen doe bij de Appie. Links van de kerktoren zie je het vroegere gemeentehuis. Het Hoendiep en de brug zijn nauwelijks kenbaar. Ziehier de historische situatie op een oude ansicht in de Beeldbank Groningen. De maker van het schilderij, ene Moes, bleek hier in Hoogkerk huisschilder geweest te zijn. Hij zou het doek begin 20e eeuw hebben geschilderd.
groninganus 
Recente reacties